Euthanasie is niet: 'u vraagt, wij draaien'

De 'weigerarts' kan de dementiepatiënt beschermen tegen gretige erfgenamen.

In de Volkskrant van 21 februari haalt August Hans den Boef het leerzame verhaal Dr.Jekyll and Mr.Hyde van Robert Louis Stevenson aan om vast te stellen dat de mens niet kan vluchten voor zijn eigen monsterlijkheid. Die staat dan hier voor dementie, waaruit je niet meer kunt vluchten. Omdat je in de nieuwe situatie een andere persoon bent geworden, is dan ook een euthanasieverklaring uit het verleden vanzelfsprekend niet meer a priori geldig.


In de juridische wereld bestaat hier een oplossing voor, namelijk het benoemen van een curator . Maar in de medische wereld ligt dit blijkbaar moeilijker gezien de ervaring onlangs van een dementie-patiënte, wier curator toestemming gaf voor een uiteindelijk uitgevoerde euthanasie op grond van een, zoals achteraf zou blijken, gedateerde wilsbeschikking . Tijdens de uitvoering daarvan liet de betrokkene op hartverscheurende wijze blijken dit eigenlijk toch niet te willen. Maar toen was het al te laat .


Onder invloed van deze casus voelde de KNMG zich gedwongen haar regels aan te scherpen met de eis dat er naast een schriftelijke verklaring uit het verleden op het moment suprème hoe dan ook een duidelijke actuele bevestiging moet volgen van de geldigheid van de eerder schriftelijk vastgelegde euthanasiewens , op welke manier dan ook .


Den Boef schrijft ook dat er 'weigerartsen' in alle soorten en maten zijn. Gelukkig maar, zou ik zeggen. Door de aanvankelijk zo bejubelde vrije mores uit de jaren zestig is een generatie opgestaan van hedonistische egoïsten die niet anders kunnen dan te pas en te onpas hun rechten op te eisen. Zo ook het recht op euthanasie . Dat is op zich geen recht, want in principe is euthanasie een onwettige daad waarbij de officier van justitie na afloop - als aan allerlei procedures is voldaan - kan besluiten af te zien van strafrechtelijke vervolging van de betrokken arts.


Inderdaad, mijnheer Den Boef, artsen koesteren gelukkig hun autonomie. Want doordat de hierboven geschetste 'moderne' mens steeds minder vaak in staat is de regie over zijn leven aan een ander over te laten, valt hij al op jonge leeftijd, in blakende gezondheid verkerend, zijn huisarts lastig met vragen hierover .


En dan heb ik het nog niet eens over kinderen uit diezelfde groep die het voor hun ouders menen te moeten opnemen door euthanasie voor hén te eisen.


Ook meldt Den Boef dat het monopolie van de KNMG-arts zou moeten worden opgeheven door speciaal opgeleide hulpverleners bij levensbe- eindiging toe te staan, die al in een vroeg stadium 'weigerartsen' kunnen vervangen.


Hij maakt hier de weg vrij voor speciale euthanasie-ambtenaren, nu de roep om zogenoemde vrijwillige, doch moreel afgedwongen euthanasie van ouderen om economische redenen steeds algemener wordt. En dat zou dan een vooruitgang betekenen ten opzichte van artsen die - gebonden aan hun eed van Hypocrates - in de eerste plaats worden geacht het leven te verdedigen?


Misschien had Den Boef uit de gothic literature beter kunnen kiezen voor The picture of Dorian Gray van Oscar Wilde, die in tegenstelling tot Stevenson wél met een oplossing komt. In dit verhaal blijft de hoofdpersoon door de tijd heen zijn knappe, jonge gelaat behouden, terwijl hij op het portret steeds ouder wordt. Totdat hij zijn eigen boosaardigheid onderkent en hij door het schilderij zelf te vernietigen zó zijn eigen dood bewerkstelligt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden