Eurotop: 120 miljard voor het stimuleren van banen

De Europese regeringsleiders zijn twee dagen bijeen in Brussel voor alweer de achttiende eurotop in tweeënhalfjaar. Centraal staat het masterplan van EU-president Herman van Rompuy met de titel 'Naar een echte economische en monetaire unie'. Tegelijkertijd wordt er gesproken over hulp aan Italië en Spanje, die kampen met oplopende rentes. De verwachtingen lopen uiteen van 'cruciaal' tot 'op deze top wordt niets besloten'. Lees hier de ontwikkelingen van de eerste dag terug.

De 'family foto'; alle regeringsleiders bij elkaar in Brussel, met als tweede van links Mark RutteBeeld ANP

00.50 uur: EU-top splitst zich op
De Europese top van regeringsleiders en staatshoofden van de Europese Unie is opgebroken. De leiders van niet-eurolanden vertrekken een voor een bij het Justus Lipsius-gebouw in Brussel. De eurolanden blijven achter voor overleg.

23.15 uur: Italië en Spanje blokkeren de zaak
De EU-leiders gaan waarschijnlijk een flink stuk van de nacht door met onderhandelen, maar persconferenties daarover worden momenteel niet verwacht. Volkskrant-verslaggevers Robert Giebels en Marc Peeperkorn komen met een analyse uit Brussel: Italië en Spanje hebben de EU-top die de euro moet redden op scherp gezet. De premiers van de twee landen blokkeren een akkoord over alle onderwerpen in een poging financiële noodhulp af te dwingen zonder al te strikte voorwaarden.

De Italiaanse premier Monti waarschuwde dat de val van zijn land de eurozone en de euro 'naar de hel' zal slepen. Hij eist net als zijn Spaanse collega Rajoy dat het Europees noodfonds en de Europese Centrale Bank de geldkraan openzetten om de twee landen te helpen.

Duitsland, Nederland en de Scandinavische landen voelen daar niets voor. Vrijdag buigen de Europese regeringsleiders zich opnieuw over de eis van Madrid en Rome. Nauw betrokken diplomaten verwachten niet dat Monti en Rajoy hun zin krijgen. Daardoor dreigt de EU-top die de toekomst van de eurozone veilig moest stellen, te ontaarden in een totale impasse. Diplomaten vrezen voor een 'hete eurozomer' op de financiële markten als dit gebeurt. Mogelijk komt er medio juli een nieuwe EU-top. Lees hier de hele analyse.

22.39 uur: 120 miljard voor het stimuleren van banen

De bekendmakingen op de persconferentie: Europese landen gaan werk maken van economische groei en het scheppen van banen. Zij zullen op alle fronten maatregelen nemen om de economie te stimuleren. Het pakket gaat circa 120 miljard euro omvatten. De leiders van de Europese Unie zetten het licht op groen voor het zogenoemde pact voor groei en banen, waarvoor eind januari al een basis was gelegd. Met name de nieuwe, socialistische, Franse president François Hollande hamerde op de komst van dit pact, omdat hij vreesde dat zonder speciale maatregelen de economische crisis alleen nog verergert.

De staatshoofden en regeringsleiders menen dat strengere begrotingsdiscipline, de oprichting van noodfondsen en de reddingsacties voor landen in problemen een deel van de oplossing is om uit de crisis te komen. Het nieuwe akkoord voor duurzame groei geldt dan ook als aanvulling op het eerder besloten pact voor begrotingsdiscipline en afbouw van schulden.

Om grote grensoverschrijdende infrastructuurprojecten te financieren, komen er speciale Europese projectobligaties. Proeven met dergelijke bonds voor bijvoorbeeld duurzame energie of snel internet dienen onmiddellijk te beginnen. Zij kunnen direct al leiden tot 4,5 miljard euro aan investeringen, zo denken de EU-leiders.
Ook zullen de bestaande Europese stimuleringsfondsen beter worden gebruikt. Daarnaast wordt het kapitaal van de Europese Investeringsbank met 10 miljard euro verhoogd, wat moet leiden tot tientallen miljarden euro's extra investeringen.

In de strijd tegen de hoge jeugdwerkloosheid wil Europa het aantal stage- en traineeplekken vergroten. Daarnaast moeten ongebruikte EU-gelden worden ingezet in de landen met de hoogste jeugdwerkloosheid. Dat zijn Spanje, Griekenland, Portugal en Italië. Daarnaast moeten jongeren na afronding van hun opleiding binnen enkele maanden een baan, stageplaats of aanvullende opleiding aangeboden krijgen.

Voor het midden- en kleinbedrijf moeten regels worden versimpeld. Het moet ook makkelijker worden over de grens heen werk te vinden. Ook de handel moet veel simpeler door de invoering van een elektronische handtekening. Daarmee moet ook de concurrentiekracht van de EU worden vergroot.

22.30 uur: Persconferentie
Op dit moment geeft Herman van Rompuy een live persconferentie. Volg deze hier.

21.50 uur: Voetbal
Terwijl tijdens de eurotop onder andere wordt gesproken over hulp aan het noodlijdende Italië, spelen in Polen de Italianen de Duitsers van de grasmat - het staat 0-2. 'Zo, die Italianen kunnen het shaken bij die eurotop. Angela gaat terugmeppen. Houdt hopelijk wel shirtje aan', zegt Andre Steenhart op Twitter.

21.15 uur: Beleggers hebben er geen vertrouwen in
Beleggers hebben het gevoel dat de eurotop een mislukking wordt. Halverwege de handelssessie noteerde de Dow-Jonesindex 1,1 procent lager op 12.489,34 punten. De S&P 500-index ging ook 1,1 procent omlaag en stond op 1317,36 punten en de Nasdaq leverde 1,6 procent in tot 2828,08 punten.

20.30 uur: Griekse premier Samaras stuurt vriendelijke brief naar Brussel
De door gezondheidsproblemen verhinderde Griekse premier Antonis Samaras gaf vandaag een brief mee aan zijn vervanger, president Karolos Papoulias. Dat schrijft de Financial Times. In de brief, gericht aan de regeringsleiders van de 27 EU-lidstaten, klinkt weinig door van de Griekse roep om versoepeling van gemaakte afspraken.

'Ik wil u nogmaals verzekeren dat Griekenland vastberaden is om aan de voorwaarden van het laatste reddingsplan te voldoen.' Vervolgens belooft hij de implementatie van het programma te versnellen en de nadruk te leggen op privatisering. De enige kanttekening die hij maakt is: 'Enkele aanpassingen zijn nodig om werkloosheid tegen te gaan en deze recessie in Griekenland te keren. Deze aanpassingen zouden het behalen van alle doelen verzekeren.'

19.55 uur: Geruchten
De vergaderingen in Brussel vinden achter gesloten deuren plaats. Journalisten moeten het doen met woordvoerders en verder is het vooral een dag van wachten, wachten op georganiseerde persconferenties en persmomenten. Wat uit Brussel tot ons komt zijn met name geruchten over de voortgang van de gesprekken. Zo laat NOS-redacteur Gwen ter Horst op Twitter weten: 'Gerucht: het schiet niet op in vergaderzaal. Onder andere Rutte houdt de discussie op over de begroting van de EU. Agendapunt groeipact nog niet eens begonnen.'

V.l.n.r. premier Rutte, premier Valdis Dombrovski van Letland, Europese Commissievoorzitter José Manuel Barroso, de Franse president Francois Hollande; daarachter de Poolse premier Donald Tusk, de Hongaarse premier Viktor Orban, de Belgische premier Elio Di Rupo, de Spaanse premier Mariano RajoyBeeld ANP

19.50 uur: Frankrijk bezuinigt op ambtenaren
De nieuwe socialistische regering in Frankrijk heeft vandaag aangekondigd dat vrijwel alle ministeries het aantal ambtenaren de komende 3 jaar met 2,5 procent moeten hebben teruggebracht. Dat meldt het ANP. De regering wil bereiken dat het begrotingstekort onder 3 procent blijft, zoals de Europese Unie eist. De ministeries van Volksgezondheid, Onderwijs en Binnenlandse Zaken zijn van de maatregel uitgezonderd.

19.40 uur: Wachten op de persconferentie over het groeipact

In de volle en benauwde, warme perszaal wacht het journaille op de eerste persconferentie van vandaag. Op grote schermen zal worden aangekondigd welk persmoment waar plaatsvind. De eerste persconferentie zal gaan over het Europese groeipact, meldt Volkskrantverslaggever Robert Giebels vanuit Brussel. Naar verwachting zal EU-president Herman van Rompuy als eerste spreken. Mogelijk zullen ook de Franse president Hollande en de Duitse bondskanselier Merkel het woord voeren.

19.20 uur: 'Merkel tegen Monti: EK-finale of lire?'
Op Twitter worden veel grappen gemaakt over de halve EK-finale Duitsland-Italië en de stroeve verhoudingen tussen de Duitse bondskanselier Merkel en de Italiaanse premier Monti op de eurotop in Brussel. Monti wil een versoepeling van de voorwaarden voor de verkoop van staatsobligaties aan het Europese noodfonds. Merkel houdt juist vast aan de bestaande strenge regels.

Een twitteraar grapt dat Monti winst in de EK-wedstrijd zou moeten bekopen met een terugkeer naar de Italiaanse lire. Andere twitteraars grappen dat vanavond weleens 'pizza endstazzione' voor Merkel danwel Monti kan betekenen.

18.55 uur: Wachten op de eerste persconferentie
BNR-correspondente Anke Truijen twittert een foto vanuit de perszaal in Brussel. Het is wachten op de eerste persconferentie.

Nog een noemenswaardige Tweet, deze van de EurActive-correspondent Jeremy Flemming: 'Merkel slaapt in Hotel Amigo van de Italiaanse Forte-familie. Een goed teken?'


'Wachten op de persconferentie'Beeld Anke Truijen

18.50 uur: Beurzen niet gerustgesteld door Eurotop
De Europese aandelenbeurzen poetsten vandaag tegen het einde van de handelssessie een deel van eerdere verliezen weg. Beleggers bleven echter onzeker over de schuldencrisis. Dat meldt het ANP. Die zorgen en een hoge boete voor rentemanipulatie voor Barclays speelden de financiële sector parten.

De AEX-index sloot 0,3 procent lager op 297,22 punten. Eerder op de dag bereikte de index een laagste stand van 294,38 punten. De MidKap-index daalde 0,4 procent tot 489,40 punten. De beurs in Frankfurt verloor 1,3 procent, terwijl de FTSE in Londen en de CAC 40 in Parijs de schade wisten te beperken met verliezen van respectievelijk 0,6 en 0,4 procent.

Alle ogen waren vandaag gericht op Brussel. De verwachtingen voor de top zijn echter laag. Nieuwe oplossingen voor de crisis zullen er niet worden verzonnen, benadrukte premier Mark Rutte voor aanvang van de besprekingen nog maar eens. De aanhoudende onzekerheid pakte slecht uit voor bankaandelen, die ook al onder druk stonden door slecht nieuws rond Barclays.

18.30 uur: IMF volgende week naar Griekenland en Cyprus
Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) brengt begin volgende week een bezoek aan Griekenland om met de nieuwe regering te praten. Dat meldt het ANP. Op een later moment zal er met Europese partners gesproken worden over het steunpakket van 130 miljard euro aan Griekenland. 'We gaan naar Athene om de economische ontwikkelingen te evalueren', aldus een woordvoerder vandaag. 'De afgesproken voorwaarden voor de steun blijven het uitgangspunt in de gesprekken, maar als de nieuwe regering ideeën heeft over de uitvoer daarvan, dan zullen we daar naar luisteren.'

Het IMF maakte ook bekend volgende week naar Cyprus te gaan voor een eerste overlegronde met het land over de onlangs aangevraagde noodsteun.

18.15 uur: 'Dutch-German alliance' staat in de weg van soepeler eisen voor Zuidelijke landen
De Financial Times spreekt over een Duits-Nederlandse alliantie. Merkel en Rutte trekken gezamenlijk op wat betreft de strenge lijn richting Spanje en Italië. De huidige instrumenten zijn toereikend, zei Rutte eerder op de dag al.

18.10 uu: Zie hieronder de Euroleiders bijeen voor de gezamenlijke foto

17.55 uur: Steun voor Spanje en Italië lijkt aanstaande
Naar verwachting krijgen Italië en Spanje de 'bailout' waar ze om vragen. Om de oplopende rente op de staatsschuld te temmen, kan het Europese noodfonds staatsobligaties opkopen. Aan zo'n bailout zitten voorwaarden vast. De Italiaanse premier Monti vindt de eisen te zwaar, maar op coulance van zijn Europese collega's hoeft hij niet te rekenen.

Het tijdelijke noodfonds EFSF en de permanente opvolger ESM kunnen alleen staatsobligaties opkopen onder de volgende voorwaarden:
Als het geconfronteerd wordt met onhoudbaar hoge rentes op de financiële markt en de stabiliteit van de eurozone in gevaar komt. De ECB maakt deze analyse. De aanvrager moet alle begrotingsafspraken uit het Stabiliteitspact strikt naleven, geen excessief hoge schuld hebben en geen ondergekapitaliseerde banken.

17.35 uur: 'We moeten stoppen met praten over eurobonds'
Voorzitter van het Europees Parlement Martin Schulz zegt vandaag tegen de Duitse tv-zender ZDF: 'Ik denk dat we moeten stoppen met praten over eurobonds omdat, met Merkels 'nee', eurobonds niet meer aan de orde zijn. In mijn optiek is het een goede oplossing, maar het heeft geen zin om theoretische debatten te voeren terwijl het huis in de brand staat.'

17.15 uur: Eurogroep-voorzitter Jean-Claude Juncker blijft aan voor een volgende termijn. EFSF-voorzitter Klaus Regling krijgt de leiding over het permanente noodfonds ESM dat volgende maand van kracht moet worden.

FD-correspondent Martin Visser schrijft op de site van het Financieele Dagblad een kritische column over Juncker.

16.45 uur: Krijgen Spanje en Italië steun uit het noodfonds in de vorm van staatsobligaties?

Twee punten staan op de agenda, zegt Volkskrantcorrespondent Marc Peeperkorn; het vergezicht van Van Rompuy en, de korte termijn, de oplopende rente op de staatsschulden van Italië en Spanje. In deze kwestie verschilt de Italiaanse premier Monti sterk van mening met de Noordelijke Eurolanden, onder leiding van Duitsland.

Om de stijgende rentes van de zuidelijke landen te drukken, kunnen de noodfondsen EFSF en ESM worden aangewend. Met de miljarden uit die fondsen kunnen sinds eind vorig jaar ook staatsobligaties worden gekocht, maar daaraan zijn wel strenge voorwaarden verbonden. De Italiaanse premier Monti wil liefst onder zo min mogelijk voorwaarden uit de noodkas putten, maar Duitsland en Nederland zien niets in versoepeling van de voorwaarden. 'Landen moeten door de zure appel heenbijten', zei Rutte vanmiddag.

16.15 uur: Ogen gericht op Merkel
Een van de hoofdrolspelers onder de regeringsleiders is uiteraard de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Duitsland heeft zich, samen met Nederland, als een van de belangrijkste voorvechters van strenge bezuinigingen getoond. Sinds de socialist Francios Hollande een kleine twee maanden geleden de Franse presidentsverkiezingen won, is Merkel een beetje opgeschoven richting haar Franse collega. Onlangs schetste ze een vergezicht waarin meer Europa onvermijdelijk is. Toch is ze vooralsnog tegenstander van gedeelde euro-obligaties, ook daarin vindt ze Nederland. Als ongekroonde koningin van het strenge EU-bezuinigingsbeleid wordt ze in veel noodlijdende landen vervloekt. De Spaanse site Público.es heeft een aantal weinig flaterende spotprents op een rij gezet.

Angela Merkel als de Terminator, een cartoon van het Engelse blad New StatesmanBeeld New Statesman

16.00 uur: Vergezichten en prangende problemen
Deze EU-top is verre van de eerste (namelijk de achttiende in tweeënhalf jaar) en zal niet de laatste zijn. De agenda van de komende twee dagen is zowel concreet als zeer vaag. Van Rompuy omschrijft zijn langetermijnvisie als 'niet de definitieve blauwdruk'. Toch hoopt de EU-president deze dagen tot een 'gedeeld begrip over de weg vooruit' te komen. De huidige zeven pagina's vormen het voorzetje voor een meer omvattend plan dat Van Rompuy met de Euopese Commissie, de Eurogroep en de ECB uitwerkt en in december zal presenteren.

De Nederlandse inzet is om ons niet te verliezen in vergezichten, maar juist de acute problemen het hoofd te bieden. Premier Rutte wil stappen nemen op het gebied van Europees toezicht op de banken. Hij zal benadrukken dat de noodlijdende landen, zoals Spanje, Italië en Griekenland, zich aan de afspraken uit het stabiliteits- en groeipact moeten houden. 'Er bestaat geen pijnbestrijdingsmiddel dat deze problemen kan oplossen', zei hij tegen de verzamelde pers.

15.50 uur: Als eerste op de agenda: de Europese meerjarenbegroting

Als eerste buigen de EU-leiders zich over de Europese meerjarenbegroting. Dat schrijft persbureau ANP. Nederland pleit er al maanden voor de uitgaven voor de jaren 2014-2020 met minstens 100 miljard euro te verminderen. Knopen worden nu nog niet doorgehakt.

Voor het diner nog spreken de leiders over een pact om economische groei en werkgelegenheid te stimuleren. Tijdens het avondeten zal de president van de Europese Centrale Bank, Mario Draghi, aanschuiven en wordt een voorstel voor het versterken van de economische en monetaire unie besproken. De discussie concentreert zich op de vraag of Brussel meer bevoegdheden moet krijgen en of er Europees toezicht op de banken moet komen.

15.35 uur: Voorzitter van het Europees Parlement Martin Schulz opent de bijeenkomst
Van 15.00 tot 16.00 uur spreekt Parlementsvoorzitter Martin Schulz, zoals altijd voorafgaand aan het begin van een bijeenkomst van de Europese Raad. Alleen dit keer spreekt hij een uur, in plaats van de gebruikelijke 15 à 20 minuten.
Hieronder foto's van regeringsleiders die arriveren bij de Brusseltop.

De Franse president Francois HollandeBeeld ANP
De Duitse bondskanselier Angela MerkelBeeld ANP
De Spaanse premier Mariano RajoyBeeld ANP
De Nederlandse premier Mark RutteBeeld ANP
De Belgische premier Elio Di RupoBeeld ANP

15.05 uur: 'Eurozone bespreekt geheim crisisplan voor Spanje en Italië'
Volgens de Duitse Financial Times werken experts achter de schermen deze dagen aan een geheim crisisplan waarmee Spanje en Italië gered moeten worden. Deze besprekingen lopen parallel aan de officiële agenda van de EU-top, waarop vergezichten over de EU en de eurozone gepland staan.

14.50 uur: Volgens Rutte gaat Eurotop níet om blauwdruk van Van Rompuy

Niet deze dagen, maar 'ergens in december' worden pas mogelijke conclusies getrokken over de plannen van de 'Bende van Vier' onder leiding van Van Rompuy. Dat zei premier Mark Rutte gisteren tijdens het debat over de eurotop in de Tweede Kamer. De premier juicht alleen het overdragen aan Brussel van het toezicht op banken. 'Dat kun je een beetje zien als het overdragen van bevoegdheden', zei hij gisteren.

Eerder was zijn standpunt altijd dat Nederland geen verdere soevereiniteit inlevert, in ieder geval niet meer dan al in het stabiliteits- en groeipact is afgesproken. Dat pact werd in 1997 gesloten en werd eind 2011 versterkt waardoor eurocommissaris Olli Rehn meer bevoegdheden kreeg om de gemaatke afspraken over 'austerity', oftewel het terugdringen van de begrotingstekorten.

14.40 uur: Nieuwe richting uitstippelen of stuurloos blijven ronddobberen
In de Volkskrant van vandaag schrijft Brusselcorrespondent Marc Peeperkorn:

EU-president Van Rompuy vergeleek afgelopen jaar de 27 EU-landen graag met een konvooi schepen. Op het eerste gezicht soeverein opstomend maar onder water hecht met elkaar verbonden door talloze wetten en afspraken. Een mooi beeld, maar inmiddels is duidelijk dat er meer aan de hand is onder de waterlijn. Eén schip (Griekenland) is zinkende, andere (Spanje, Italië) moeten met man en macht hozen om slagzij te voorkomen, en het flottielje als geheel ontbeert eenheid, snelheid en koers. Om in de metafoor van Van Rompuy te blijven: donderdagnacht wordt duidelijk of de 27 schippers een nieuwe richting uitstippelen danwel stuurloos blijven ronddobberen, een dankbare prooi voor iedere storm.

14.30 uur: Premier Rutte wil geen nieuwe instrumenten

'We zijn hier niet om nieuwe instrumenten te bedenken', zei premier Rutte vanmiddag voorafgaand aan het topoverleg met zijn collega-regeringsleiders.

'Er zijn voldoende bestaande middelen om Europa te stabiliseren.' Hij doelde onder meer op de Europese noodfondsen EFSF en ESM. De premier is voor verscherpt toezicht op de financiële sector en de banken.

14.20 uur: De blauwdruk staat centraal
Voorop loopt de 'Bende van Vier': EU-president Van Rompuy, Commissievoorzitter Barroso, ECB-president Draghi en Eurogroepvoorzitter Juncker. Dit kwartet schetst een blauwdruk voor verregaande Europese eenwording, zowel economisch als politiek. Anderzijds zijn er de regeringsleiders, onder wie Mark Rutte, die thuis een groeiende eurosceptische bevolking hebben wachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden