Euroschiettent: zes dagen geknetter in het europarlement

De kandidaat-commissarissen op gesprek

Vanaf vandaag ondervraagt het Europees Parlement de kandidaat-commissarissen. Dat wordt laveren tussen bloed en beloften.

Tibor Navracsics. Beeld epa

Geconcentreerd overlegt Frans Timmermans met zijn naaste medewerkers in de Mickey Mouse-bar van het Europees Parlement. In hoog tempo, de volgende afspraak wacht, evalueert hij de stand van de zaken: wat willen de europarlementariërs van me weten? Wie staat klaar om een stok tussen mijn benen te steken? Kan mijn kandidatuur als supercommissaris in gevaar komen? En hop, de koffie is nog niet op of de (nu nog) minister van Buitenlandse Zaken spoedt zich naar weer een andere eurofractie.

Timmermans liep afgelopen weken de deur plat bij het europarlement, net als de andere kandidaten voor de Europese Commissie. Vier dagen vertoefde de PvdA'er in Brussel, polsend en paaiend om vertrouwen te winnen bij de parlementariërs. Die 'grillen' deze en volgende week alle kandidaat-commissarissen in een hoorzitting, een drie uur durend publiek sollicitatiegesprek om te zien of ze geschikt zijn voor hun nieuwe baan. Na een kort openingswoord krijgt iedere commissaris 45 vragen op zich afgevuurd wat resulteert in 2 minuten per antwoord. Niet direct een garantie op diepgang, wel op geknetter.

Frans Timmermans. Beeld Bart Maat / EPA

Serieuze zaak

Dat de hoorzittingen een serieuze zaak zijn, leert het verleden. In 2004 dwong het parlement twee kandidaten zich terug te trekken, onder wie de Italiaan Rocco Buttiglione, die zich schamper had uitgelaten over homo's en huisvrouwen. In 2009 sneuvelde de Bulgaarse gegadigde, simpelweg omdat ze niet competent bleek. In dat laatste jaar kreeg de Nederlandse commissaris in spe Neelie Kroes een herexamen. Ze gaf tijdens de eerste vragensessie geen blijk van kennis over haar nieuwe werkterrein (Digitale Agenda) en struikelde over haar woorden omdat ze per se Engels wilde spreken.

Hoog op de hitlist van het parlement dit keer staan de Spaanse kandidaat Miguel Arias Cañete en de Hongaar Tibor Navracsics. Afgelopen week stuurde de Groenen al een brief naar Commissievoorzitter Juncker met het impliciete verzoek de Spanjaard te vervangen of op zijn minst een andere portefeuille te geven dan de hem toebedeelde Klimaat en Energie. Cañete is volgens de Groenen ongeloofwaardig als Klimaatcommissaris omdat hij tot voor kort aandelen had in oliebedrijven.

De interessantste hoorzittingen

Maandag 29-9 Günther Oettinger (Duitsland), Digitale Economie.

Woensdag 1-10 Jonathan Hill (Groot-Brittannië), Financiële Diensten & Kapitaalmarkten; Tibor Navracsics (Hongarije), Onderwijs, Cultuur & Burgerschap; Miguel Arias Cañete (Spanje), Klimaat en Energie.

Donderdag 2-10 Pierre Moscovici (Frankrijk), Economische en Financiële Zaken; Margarethe Vestager (Denemarken), Concurrentie.

Maandag 6-10 Valdis Dombrovskis (Letland), vicevoorzitter en Euro & Sociale Dialoog; Alenka Bratusek (Slovenië), vicevoorzitter en Energie Unie; Andrus Ansip (Estland), vicevoorzitter en Digitale Interne Markt; Federica Mogherini (Italië), vicevoorzitter en Buitenlands Beleid.

Dinsdag 7-10 Jyrki Katainen (Finland), vicevoorzitter en Banen & Groei & Investeringen; Frans Timmermans (Nederland), eerste vicevoorzitter en Betere Regelgeving.

Twijfelde openlijk

Die heeft hij weliswaar inmiddels verkocht, maar de Groenen benadrukken dat zijn halve familie nog steeds in de olie zit. Bovendien zou de Spaanse fiscus een onderzoek naar Cañete zijn gestart wegens belastingontduiking. Een laatste en zeker voor de Groenen niet het minste probleem: Cañete twijfelde onlangs openlijk over de intellectuele vermogens van vrouwen.

De verwachting is dat de Spanjaard de parlementariërs ruiterlijk zijn excuses zal aanbieden voor zijn vrouwonvriendelijke opmerkingen maar daarmee is de kou nog niet uit de lucht. In het geheim heeft Cañete een vragensessie geoefend met Spaanse diplomaten en dat verliep naar verluidt allesbehalve soepel.

Dan Navracsics, voorheen minister van Justitie in Hongarije. Dat juist hij over Burgerschap moet waken in de nieuwe Commissie, vinden nogal wat parlementariërs een gotspe. Navracsics was medeverantwoordelijk voor het knevelen van de rechterlijke macht en media in eigen land. Hij zal dan ook worden doorgezaagd over zijn geloof in de Europese democratische waarden.

Of Cañete en Navracsics sneuvelen, is de vraag. Beide kandidaten behoren tot de conservatief-christelijke Europese Volkspartij, de grootste fractie in het parlement waar ook het CDA bij zit. Die zal een harde tackle op twee van haar broeders vergelden met een minstens zo gestrekt been richting een socialistische kandidaat, de beoogde EU-chef voor het buitenlands beleid Federica Mogherini bijvoorbeeld. De Groenen vrezen dat de christen- en sociaal-democraten daarom een non-agressiepact hebben gesloten om zo hun kandidaten ongeschonden door de hoorzittingen te loodsen.

Federica Mogherini. Beeld Alberto Pizzoli / AFP

Invloed verloren

Wie deze partijpolitieke mantelzorg ontbeert is de Sloveense Alenka Bratusek. De beoogde vicevoorzitter van de Commissie, tevens verantwoordelijk voor alles wat met energie te maken heeft, behoort namelijk tot de liberalen. Deze fractie heeft na de Europese verkiezingen flink wat zetels en invloed verloren. Voeg dat bij het feit dat Bratusek zichzelf heeft gekandideerd voor de Brusselse baan er loopt in Slovenië een onderzoek naar de kwestie én dat haar partij niet meer in de Sloveense regering zit, en het is duidelijk dat Bratusek zeer overtuigend moet zijn wil ze de hoorzitting overleven.

Amusant en mogelijk ook politiek interessant wordt de ondervraging van de Britse Commissaris Jonathan Hill, die de banken en kapitaalmarkten in zijn portefeuille heeft. Van hem zullen spijkerharde garanties worden geëist dat hij geen verlengstuk is van de Londense City. Want daarvoor dienen de hoorzittingen óók: beloftes afdwingen nu het nog kan.

De Fransman Pierre Moscovici (Economische en Financiële Zaken) op zijn beurt, zal van de noordelijke parlementariërs met de hand op het Stabiliteitspact moeten zweren dat alle eurolanden dus ook Frankrijk zich aan de begrotingsregels houden. Gezien zijn eerdere uitlatingen als minister van Financiën, vergt dit van Moscovici enige lenigheid van geest.

Timmermans (Betere Regelgeving) komt als laatste aan de beurt. Hem valt de eer ten deel als supercommissaris en rechterhand van Juncker door de fractievoorzitters in het parlement ondervraagd te worden. Timmermans zal duidelijk moeten maken hoe groot zijn macht over de andere commissarissen is. Maar ook hoe hij autoritaire regimes in Europa (als dat van premier Orbán in Hongarije) bij de democratische les houdt en het Verenigd Koninkrijk bij de EU, want ook die taken zitten in zijn portefeuille.

Ondanks het verbale vuurwerk, vooral van Groenen en sociaal-democraten, vreest Juncker niet voor zijn team. Hij heeft een hoop krediet bij het parlement dat hem tot Commissievoorzitter bombardeerde, tegen de zin van veel regeringsleiders in. Komen alle kandidaten zonder kleerscheuren door de hoorzittingen, dan gaat de Commissie-Juncker op 1 november van start.

Alenka Bratusek. Beeld Stephanie Lecocq / EPA
Jonathan Hill. Beeld epa
Pierre Moscovici. Beeld Charles Platiau / Reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.