Europese Unie verricht klein mirakel door Kosovo en Servië te verzoenen

Het akkoord tussen Belgrado en Pristina is een succes voor de EU. Zonder de aantrekkingskracht van lidmaatschap was het er niet gekomen.

Het gebeurt niet vaak de laatste tijd dat de Europese Unie met een succes kan uitpakken, maar vrijdagavond was het zover: na maandenlange onderhandelingen kon buitenlandchef Catherine Ashton melden dat er een akkoord was bereikt over Kosovo. In ruil voor autonomie voor de Servische minderheid beloofde Belgrado alle institutionele banden met zijn voormalige provincie door te snijden.


Commissievoorzitter José Manuel Barroso sprak van een historische gebeurtenis en dat was niet eens overdreven. Het akkoord maakt de weg vrij voor de normalisering van de relaties tussen Belgrado en Pristina.


Het is een pluim die de Europese Unie op zijn hoed mag steken, amper een half jaar nadat de toekenning van de Nobelprijs voor de Vrede in de hele wereld smalende commentaren had uitgelokt.


De kans dat er vandaag bij de ondertekening van het akkoord nog iets fout loopt, lijkt klein. Beide partijen lieten de voorbije dagen weten dat ze tijdens de onderhandelingen het onderste uit de kan hebben gehaald.


Dat wil wat zeggen voor politici die nog niet zo lang geleden met getrokken messen tegenover elkaar stonden. De Servische delegatie werd geleid door premier Ivica Dacic, een oud-medewerker van Slobodan Miloševic, het brein achter de oorlog in Kosovo. Zijn Albanees-Kosovaarse tegenhanger, Hashim Thaçi, is een oud-rebellenleider die ervan wordt beschuldigd organen van Servische krijgsgevangenen te hebben verhandeld.


Dat de Europese Unie erin slaagde dat water en vuur te verzoenen, mag een klein mirakel worden genoemd.


Vooral Belgrado heeft weinig reden om tevreden te zijn. Hoewel Kosovo sinds het eind van de jaren negentig alleen nog in naam Servisch is, voelen de Serviërs zich historisch verbonden met hun voormalige provincie. Ze wordt niet voor niets het hart van Servië genoemd.


Dan hebben de Albanese Kosovaren minder reden tot klagen. De overdracht van politionele en juridische bevoegdheden aan een Servische enclave in het noorden lijkt niet te veel gevraagd voor de eenmaking van hun land. Alleen de officiële erkenning van Kosovo door Belgrado laat nog op zich wachten, maar dat lijkt een kwestie van tijd.


Het verklaart de grote weerstand die de onderhandelingen vanaf het begin hebben opgeroepen in Belgrado. Dat die alsnog overwonnen werd, is te danken aan de aantrekkingskracht van de Europese Unie. Was die er niet geweest, dan zou Kosovo het zoveelste uitzichtloze conflict zijn geworden. In de Armeense enclave Nagorno-karabach wordt al 25 jaar gewacht op een oplossing, op Cyprus nog langer.


De Europese onderhandelaars maakten gretig gebruik van hun voordeel. Ze benadrukten herhaaldelijk dat alleen een akkoord over Kosovo de poort voor beide landen zou openen naar lidmaatschap van de EU. Het is een formule die de laatste jaren overal in Oost-Europa wonderen heeft verricht. Zonder het vooruitzicht van lidmaatschap zou het democratiseringsproces er veel langer zonder oplossing zijn gebleven.


Zoals het voorbeeld van Kosovo bewijst, is het een lokroep waaraan moeilijk te ontkomen valt, zelfs bij nationalistische regeringen. Zowel in Belgrado als Pristina werd het vooruitzicht van EU-lidmaatschap de voorbije weken gebruikt om de onderhandelingen met de erfvijand te verkopen. Alleen bij de Servische Kosovaren sloeg die boodschap niet aan, maar zij hebben weinig in de melk te brokkelen.


Van de Europese Unie wordt nu verwacht dat ze haar belofte inlost en de poort naar integratie wijd openzet. Dat zou morgen al kunnen gebeuren, wanneer Ashton aan de ministers van Buitenlandse Zaken van de lidstaten verslag uitbrengt. Als er op het laatste nippertje geen stokken in de wielen worden gestoken, krijgt Servië in juni een startdatum voor de toetredingsonderhandelingen. Met Kosovo, dat nog geen kandidaat-lidstaat is, zal waarschijnlijk een associatieverdrag ondertekend worden, de eerste stap op weg naar lidmaatschap. Het is al met al een bescheiden prijs voor vrede.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden