Europese Unie keerde vorig jaar zeker 2,2 miljard gulden ten onrechte uit: Fraude kost Brussel in '94 dubbel zoveel

De Europese begroting oefent dezelfde aantrekkingskracht uit op grote en kleine fraudeurs als een glas ranja op een zwerm wespen....

Van onze correspondent

Peter de Graaf

BRUSSEL

In totaal werden 4264 fraudegevallen opgespoord in 1994, waarmee een bedrag van 1032 miljoen ecu (2,2 miljard gulden) was gemoeid. Dat is 1,2 procent van de Europese begroting. Maar Europees Commissaris Anita Gradin (Financiële Controle), die het jaarlijkse frauderapport van de EU gisteren toelichtte, erkende dat er waarschijnlijk nog veel meer wordt gesjoemeld.

Hoeveel geld van de EU-begroting van ruim 150 miljard gulden uiteindelijk in handen van fraudeurs komt, kan nooit precies worden achterhaald. Zelfs de fraudecijfers over vorig jaar moeten genuanceerd worden beoordeeld. De explosieve stijging kan ook wijzen op verscherpte controle en opsporing.

Maar de Zweedse Commissaris onderstreepte het belang van extra inspanningen om fraude tegen te gaan: 'De belastingbetalers in de Unie moet worden verzekerd dat hun geld niet op frauduleuze wijze wordt gespendeerd. Het vertrouwen van het publiek is van het grootste belang als de EU in de richting van de inter-gouvernementele conferentie in 1996 gaat.'

Tijdens de IGC, die volgend jaar begint, wordt beslist over de toekomst van de EU. Het publiek zal wantrouwend staan tegenover een verdere integratie van de Unie als het slechts verhalen over fraude en verspilling in Brussel verneemt.

Ook in Nederland worden de Europese uitgaven steeds vaker onder een vergrootglas gelegd. Minister Zalm van Financiën vindt dat Nederland al veel te veel afdraagt. Als dat geld ook nog gedeeltelijk in de zakken van fraudeurs verdwijnt, is dat helemaal een bittere pil. Zalm heeft terugdringing van de fraude tot prioriteit in Europa verheven.

Vooral de landbouw- en structuurfondsen (voor regionale ontwikkeling), die 80 procent van de begroting uitmaken, lokken fraude uit. 'Zorgwekkend', noemde Gradin het ook dat slechts een fractie van het opgespoorde fraudegeld uiteindelijk terugvloeit in de EU-kas. Slechts een magere 4 procent van het ten onrechte uitgekeerde geld kwam vorig jaar terug in Brussel.

De Europees Commissaris verwijt de lidstaten laks gedrag. Dat verbaast haar, want de lidstaten kunnen een deel van het teruggevorderde geld opstrijken.

Ook de georganiseerde misdaad ontdekt steeds meer de vleespotten van Brussel. Grensoverschrijdende fraudegevallen, waarop individuele lidstaten vaak geen vat hebben, nemen explosief in aantal toe. In de meeste gevallen worden ten onrechte exportrestituties opgestreken, maar ook worden btw- en accijnsverplichtingen ontdoken.

De Europese Commissie wil een centrale rol spelen bij de strijd tegen de internationale criminaliteit. Vorig jaar kon ze al eenderde van de opgespoorde fraudegevallen op haar conto schrijven.

Vooral tabak en alcohol zijn dankbare produkten voor frauduleuze handelaren. Ze zijn zwaar belast en dus loont het de moeite die belastingen met ingewikkelde transit-procedures te ontduiken. De Commissie schat de verliezen aan btw- en accijnsinkomsten sinds 1990 op minstens anderhalf miljard gulden.

Daar komt bij dat de controle op de belastingafdrachten de afgelopen jaren om allerlei redenen is afgenomen. Bovendien heeft de grote hoeveelheid aan declaraties van grensoverschrijdende goederenhandel (18 miljoen) de douanediensten tot wanhoop gebracht.

Volgens de Commissie worden internationale criminele netwerken aangetrokken door de subsidie- en belastingregels van de Europese interne markt. Vooral Zwitserland, helemaal ingesloten door de EU, wordt vaak als uitvalsbasis gebruikt door criminele organisaties.

Hoewel in het Verdrag van Maastricht nadrukkelijk staat vermeld dat fraude tegen de Europese begroting net zo'n behandeling verdient als fraude tegen de nationale begroting, pakt de praktijk anders uit.

Sommige landen hebben wel zeventig definities voor fraude, zwendel of oplichting. De Commissie stelt nu voor om één gemeenschappelijke definitie op te stellen. Daarop kan dan ook het strafbeleid worden gebaseerd, dat eveneens sterk uiteenloopt tussen de lidstaten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.