Europese Unie kan niet langer Iliescu negeren

Terwijl de extremistische leider Corneliu Vadim Tudor de zege van zijn tegenstander Iliescu zondagavond bijna hyperventilerend brandmerkte als 'de overwinning van de antichrist', moest iedereen ineens verschrikkelijk lachen....

Olaf Tempelman

Ion Dolanescu - nummer 1 hit met Laten we nog maar een glaasje drinken - komt voor Tudor in de senaat. Stel je voor: Ion Dolanescu als minister van Financiën. Zie je die al in zijn witte volksdanskleren broodnuchter met het IMF onderhandelen! Idina Loghin - nummer 1 hit met Als de lente komt, dan ga ik cip cirip cirip cipaaa! - komt voor Tudor in de Kamer van Afgevaardigden. Irian Loghin als minister van Buitenlandse Zaken. Dat kan nog leuk worden als ze in Brussel over 'de herziening van de fiscale wetgeving' beginnen! Niemand kwam meer bij. Het was ook hard nodig even flink te lachen na een verkiezingsdag waarin een overwinning van Tudor het einde van de democratie had kunnen betekenen.

Het lijkt het einde van een absurd toneelstuk: Roemenië dat opgelucht ademhaalt dat Ion Iliescu weer president is. Ion Iliescu! De man die tijdens de revolutie van 1989 de macht greep. Dat communistische relikwie dat door intellectuelen niet werd bekritiseerd, maar veracht. 'Is het je nooit opgevallen dat hij slechts spreekt over een concurrerende economie? Het woord kapitalisme krijgt hij zijn bek niet uit.' Deze Ion Iliescu is nu de redder van de democratie.

Zijn grote overwinning komt voort uit een schrikreactie na de eerste verkiezingsronde. Vrijwel unaniem deden de media wat zij vier jaar niet hadden gedaan: het extremisme bekritiseren en solidariteit betrachten met de democratische krachten.

In 1996 werd Iliescu verslagen door de hervormingsgezinde intellectueel Emil Constantinescu. Maar nog voor de nieuwe regering ook maar iets had kunnen doen, begon het journalistieke establishment, dat jarenlang Iliescu had bekritiseerd, met het lanceren van emotionele, niet onderbouwde aanvallen op de nieuwe ploeg. De Roemeense media hadden, in de woorden van oud-dissidente Doina Cornea, 'niet de helderheid in te zien dat Constantinescu en de regering weliswaar feilbaar waren, maar dat de essentie van hun beleid, aansluiting vinden bij het Westen, datgene was wat iedereen wenste'.

Terwijl Roemeense journalisten hun leven trachtten te beteren, was het opvallend genoeg The Washington Post die een paar dagen geleden de schuld aan het verkiezingsdrama voornamelijk buiten Roemenië legde. De NAVO en de Europese Unie hebben de afgelopen vier jaar nauwelijks iets gedaan om een hun zo gunstig gezind, maar o zo kwetsbaar bewind als het Roemeense tegemoet te komen. In juni 1997 voldeed Roemenië aan alle militaire criteria voor de NAVO. Het land werd geweigerd. Meteen daarna begon de populariteit van Constantinescu drastisch te dalen.

Tijdens de NAVO-bombardementen op Joegoslavië stelde Roemenië zijn luchtruim en grondgebied ter beschikking. De bevolking was tegen. De economische schade liep in de miljoenen. Constantinescu legde op tv uit dat herstelbetalingen zouden volgen. Roemenië kreeg geen cent. En Constantinescu stond voor schut.

Opgelucht kondigde de president even later aan dat Roemenië kandidaat-lid van de EU was geworden. Hij had het nog niet gezegd of EU-commissaris Verheugen stelde dat eerst maar eens een referendum over de uitbreiding moest worden gehouden. Constantinescu stond opnieuw voor paal.

Vlak voor de verkiezingen van afgelopen zondag speelden EU-ministers nog bijzonder gevaarlijk spel door alleen voor Roemenië de visumplicht in stand te houden. Vadim Tudor deed er zijn voordeel mee.

Emil Constantinescu is tragisch ten onder gegaan. Anno 2000 is er weer het Roemenië van Iliescu, die - het moet gezegd - tegenwoordig wel drie keer per zin 'NAVO' of 'EU' laat vallen. In de regering van zijn partijgenoot Nastase zitten hervormers op belangrijke posten. Het is aan deze ploeg een economisch systeem te ontmantelen dat drijft op de eigen ex-communistische cliëntèle. Zonder Europese toewijding gebeurt dat niet. Die toewijding is door het vorige bewind verdiend. Maar de tijd tikt en Tudor is populair. Iliescu en de EU zijn tot succes veroordeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden