Europese regeringsleiders verlagen financiële steun voor Turkije

De Europese regeringsleiders straffen Turkije met een korting op de financiële steun omdat president Erdogan de rechtsstaat steeds verder uitholt. Het is de eerste financiële sanctie voor Ankara na de mislukte staatsgreep vorige zomer en de massale arrestaties en ontslagen nadien. De radicalere oproep van Oostenrijk om de onderhandelingen over een Turks EU-lidmaatschap definitief te stoppen, kreeg onvoldoende steun.

Bondskanselier Angela Merkel en haar Europese collega's tijdens de EU-top in Brussel. Beeld afp

'We houden de deur open maar met de huidige situatie in Turkije is dat niet makkelijk', zei EU-president Tusk vrijdagmiddag na afloop van het overleg van de Europese regeringsleiders. Ook bondskanselier Merkel - die tijdens haar verkiezingscampagne beloofde het einde van de toetredingsonderhandelingen met Turkije in Brussel aan te kaarten - sprak zich vrijdagochtend nadrukkelijk uit vóór de dialoog met Ankara. 'We moeten de brug niet opblazen.'

Financiële sanctie

De leiders gaven de Europese Commissie de opdracht na te gaan hoe op 'verantwoorde wijze' de financiële steun voor Turkije verlaagd kan worden. 'Een politieke boodschap voor Ankara', zei een EU-ambtenaar. Voor de periode 2014-2020 reserveerde de EU 4,5 miljard euro voor Turkije om het land te helpen aan de eisen voor het EU-lidmaatschap te voldoen. Het merendeel daarvan (4,1 miljard) is nog niet vergeven.

De Commissie zal binnen enkele weken plannen op tafel leggen bij welke projecten (voor duurzamere landbouw, energie, transport) de EU-steun geschrapt of verlaagd kan worden. Ook overweegt ze de gelden niet meer via de Turkse overheid maar via hulporganisaties te verdelen. Steun voor versterking van de rechtsstaat en een betere overheid (minder corruptie), blijft naar verwachting buiten schot.

Democratie

Merkel hekelde hoe Erdogan de democratie in zijn land knevelt. De regeringsleiders van Griekenland, Tsjechië, Polen en de Baltische staten verzetten zich echter tegen het beëindigen van de toetredingsonderhandelingen met Ankara. Zij vrezen voor economische gevolgen (minder handel) en dat Turkije niet langer meewerkt aan het tegenhouden van migranten die naar Europa willen.

Merkel prees Turkije expliciet voor het vervullen van zijn bijdrage aan het asielakkoord tussen de EU en Turkije. Door dat akkoord is sinds maart vorig jaar de toestroom van migranten naar Griekenland (via de Egeïsche Zee) grotendeels opgedroogd. De bondskanselier wil dan ook niet dat de EU morrelt aan de 6 miljard euro die de Unie aan Turkije toezegde voor de opvang van Syrische vluchtelingen.

Premier Rutte benadrukte na afloop van het overleg met zijn collega's dat de toetredingonderhandelingen met Turkije sowieso 'comateus' zijn. De EU-leiders denken na of Turkije iets anders dan het EU-lidmaatschap kan worden aangeboden. Tusk: 'De twijfel bij de leiders over een Turks lidmaatschap is groot.'

Merkel pleitte eerder voor een 'speciaal partnerschap' voor Turkije, ook Nederland kan zich daarin vinden. Dat zou kunnen bestaan uit een uitgebreide douane-unie, gecombineerd met het opheffen van de visumplicht voor Turkse burgers die naar de EU willen reizen. Ankara wees zo'n alternatief tot nog toe af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.