nieuwsEuropees Hof van Justitie

Europese rechter twijfelt aan onafhankelijkheid nieuwe Poolse rechtskamer

Het Europees Hof van Justitie twijfelt aan de onafhankelijkheid van een nieuwe rechtskamer die de Poolse regering heeft ingesteld en het laatste woord heeft in tuchtzaken tegen rechters. Volgens critici kan de kamer worden gebruikt om ‘dissidente’ rechters het zwijgen op te leggen. 

De ingang van de Hoge Raad in Warschau Beeld REUTERS

Het Hof bepaalde dinsdag dat het Hooggerechtshof van Polen nader onderzoek moet doen naar de onpartijdigheid van de tuchtrechtkamer. Volgens de Europese rechters bestaat er ‘legitieme twijfel’ of de disciplinaire kamer niet gevoelig is voor directe of indirecte invloed van de regering. Dat kan ertoe leiden dat deze instantie niet de indruk geeft onafhankelijk en onpartijdig te zijn. Dat kan het vertrouwen dat de rechterlijke macht in een democratische samenleving moet wekken ondermijnen, aldus het arrest van het Hof.

De tuchtrechtkamer werkt onder de paraplu van het Poolse Hooggerechtshof. Er zitten tien rechters in die trouw de lijn volgen van de rechts-nationalistische PiS-regering. De klacht is dat tuchtprocedures worden gebruikt om rechters die de regering onwelgevallig zijn de mond te snoeren.

Ook de Europese Commissie meent dat de tuchtrechtkamer niet onafhankelijk is. In de persoon van Frans Timmermans strijdt zij sinds begin 2016 tegen wat zij ziet als pogingen van de regerende rechts-nationalistische partij voor Recht en Gerechtigheid (PiS) om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de Europese democratische waarden te ondermijnen. Timmermans spande diverse procedures aan tegen de Poolse justitiehervormingen bij het Europees Hof van Justitie. Herhaaldelijk werd hij daarbij in het gelijk gesteld.

Pensionering

Zo moest de Poolse regering de vervroegde pensionering van leden van het Hooggerechtshof ongedaan maken. Een paar weken geleden bepaalde het Hof in Luxemburg dat het invoeren van een verschillende pensioenleeftijd voor vrouwelijke en mannelijke rechters en aanklagers in strijd was met Europese wetten die voor mannen en vrouwen gelijke beloning voor gelijk werk voorschrijven.

‘De Europese rechter geeft een waarschuwing’, zo reageerde Sophie in ’t Veld, Europarlementariër voor D66, op de uitspraak van het Europees Hof over de tuchtrechtkamer. ‘Het is goed om te zien dat EU-landen niet zomaar wegkomen met het afbreken van de rechtsstaat.’ Ze riep de EU-lidstaten op eindelijk eens serieus werk te maken van de Artikel 7-strafprocedure die Timmermans eind 2017 tegen Polen heeft geactiveerd. Die kan ertoe leiden dat een land het stemrecht wordt ontnomen. De procedure wordt al jaren geblokkeerd door een aantal voornamelijk Oost-Europese landen. De politiek moet de bescherming van de democratie en de rechtsstaat niet ‘outsourcen aan de rechter’, aldus In ’t Veld.

Deze rechter strijdt tegen de ‘totale verwoesting’ van de Poolse rechtspraak
Verreweg de meeste Poolse rechters houden zich stil, uit angst voor hun baan. Deze rechter niet. Buiten werktijd staat hij in zaaltjes, van Silezië in het zuiden tot Pommeren in het noorden, om gewone burgers uit te leggen dat dit een ‘totale verwoesting’ is van wat Polen sinds 1989 aan onafhankelijke rechtspraak heeft opgebouwd. 

Het Europees Hof maakt meer indruk dan Brussel
Het blijkt moeilijk Europese democratieën te behoeden voor de autocratische zondeval. In zijn lange gevecht met Polen kreeg commissaris Timmermans uiteindelijk het meest gedaan door de Europese rechter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden