NIEUWSRECHTSPRAAK POLEN

Europese netwerkorganisatie voor rechters wil Polen verbannen

Het Europese Netwerk voor de Raden van de rechtspraak (ENCJ) wil het Poolse lid uit de organisatie zetten, omdat de leden daarvan politiek benoemd zijn en dus niet langer onafhankelijk opereren. 

‘Zwarte schapen onder de rechters moeten worden geëlimineerd’, zei de Poolse president Duda begin dit jaar.Beeld Jens Büttner / zb/ dpa

De raad is al geschorst sinds september 2018, en is niet langer welkom bij vergaderingen. Nu de situatie voor rechters verder verslechtert, wil de ENCJ Polen het lidmaatschap helemaal ontnemen.

Sinds 2015 is de ultraconservatieve PiS-regering bezig een grove bezem door de rechterlijke macht te halen, tot grote bezorgdheid van onder meer de Europese Unie. Voorzitters van rechtbanken werden vervangen, partijvrienden neergezet bij het Constitutioneel Hof en ‘dissidente’ rechters voor een nieuw opgerichte tuchtkamer gesleept. ‘Zwarte schapen onder de rechters moeten worden geëlimineerd’, sprak de Poolse president Andrzej Duda begin dit jaar omineus. ‘We moeten ons Poolse huis helemaal zuiveren.’ Duda gaat op 10 mei op voor herverkiezing.

Bij al die veranderingen speelt de Poolse raad voor de rechtspraak, afgekort KRS – in 2004 één van de oprichters van het Europese netwerk ENCJ – een cruciale rol. Het is de KRS die nieuwe rechters benoemt. Middels een hervorming van de PiS-regering worden leden van de KRS nu door een parlementaire meerderheid benoemd. Het gevolg is dat de raad aan de leiband loopt van het kabinet, en ervan verdacht wordt uitsluitend rechters te benoemen die de veranderingen positief gezind zijn.

Sinds februari van dit jaar kunnen Poolse rechters worden aangepakt wanneer ze het Europees recht toepassen. De vrees bestaat dat ze hun immuniteit kunnen verliezen, en straks strafrechtelijk kunnen worden vervolgd. Eerder deze maand droeg het Europees Hof in Luxemburg Warschau op de omstreden tuchtkamer te sluiten, omdat die gebruikt zou worden om rechters de mond te snoeren. Mocht Polen daar geen gehoor aan geven, dan kan Brussel besluiten tot het opleggen van een dwangsom.

‘De Poolse raad waarborgt de onafhankelijkheid van rechters niet, maar valt die juist aan’, licht de Nederlandse ENCJ-voorzitter Kees Sterk het besluit toe. ‘Met disciplinaire maatregelen steunen ze de veroordeling van rechters die het Europees recht toepassen. Onze grondslagen en waarden worden actief tegengewerkt. Wat heb je dan nog te zoeken in een Europese vereniging?’

De KRS krijgt nu een maand de tijd om te reageren, waarna de leden van de ENCJ zullen stemmen over de verbanning. Bij een drie vierde meerderheid is de zaak beklonken.

Hoe Europese rechters de barricaden op gaan voor hun Poolse collega's 
In Warschau demonstreerden Nederlandse rechters – een unicum. ‘Als fundamentele rechten in gevaar zijn, heb je als rechter de plicht je uit te spreken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden