Europese ministers van Financiën proberen wisselmarkten te sussen Minister Zalm ziet niets in grote steunoperatie dollar

De dollar is 'ondergewaardeerd', de wisselmarkten 'overreageren', de huidige onrust in het EMS is 'geïmporteerd'. Maar het Europees Monetair Stelsel houdt zich goed, de markt zal 'zichzelf wel tegenkomen' (aldus Zalm) en de 'spanningen zullen niet voortduren' (dixit Alphandéry)....

Van onze correspondent

Peter de Graaf

BRUSSEL

Met die sussende woorden probeerden de Europese ministers van Financiën maandag de financiële marken te kalmeren. De Ecofin-raad besprak de actuele problemen uitvoerig tijdens de lunch en trad met de gebruikelijke peptalk naar buiten. Maar over een mogelijk nieuw initiatief van de G-7 om de stabiliteit op de wisselmarkten te herstellen (een 'Plaza II', waartoe Commissievoorzitter Santer oproept) zijn de meningen verdeeld.

De Franse minister en raadsvoorzitter Alphandéry voelt wel iets voor Santers voorstel. Hij beloofde de kwestie volgende maand aan te kaarten in de G-7 (VS, Japan, Duitsland, Frankrijk, Engeland, Italië en Canada). Ook het beleidsbepalende Interim-Comité van het IMF zal zich over het kapitaalverkeer buigen. Alphandéry pleit voor 'versterking van het internationale monetaire systeem' en 'verbetering van het toezicht'.

In 1985 oordeelden de grote industrielanden tijdens beraad in het Amerikaanse Plaza-hotel dat de dollar overgewaardeerd was. Ze besloten tot monetaire samenwerking, die vooral werd vertaald in gezamenlijke interventies op de wisselmarkten.

Maar minister Zalm van Financiën heeft geen enkel vertrouwen in het effect van grote gecoördineerde acties door de G-7. Massale interventies op de valutamarkten hebben slechts effect 'zolang als het duurt'.

Bovendien hebben de centrale banken de middelen niet om eventuele afspraken over gecoördineerde interventies waar te maken en overtuigend in te grijpen op de wisselmarkten. Het internationale kapitaalverkeer is de afgelopen jaren zo enorm gegroeid dat het de mogelijkheden van de centrale banken al lang is overstegen.

De G-7 wordt in dat geval door Zalm vergeleken als 'een proppenschieter die een olifant te lijf gaat'. Grote conferenties kunnen slechts een psychologisch signaal afgeven, terwijl de markten vooral met daden moeten worden bedwongen.

Zalm vindt dat de markten alleen met een 'geloofwaardig beleid' voor een gezonde overheidshuishouding kunnen worden overtuigd. Hij is niet bang dat de speculanten zoveel macht hebben gekregen dat geen enkele overheidsmiddel meer helpt. 'De politiek moet en kan de markt overwinnen door een vertrouwenwekkend beleid te voeren', aldus de VVD-bewindsman.

Suggesties over maatregelen om het sinds kort ongebreidelde kapitaalverkeer weer enigszins aan banden te leggen, wijst Zalm resoluut van de hand. 'Principieel verwerpelijk en praktisch onuitvoerbaar', noemt hij het voorstel van een heffing (Tobin-tax) op internationale kapitaaltransacties.

Bijna alle ministers noemden de koersdaling van diverse Europese valuta's (met name de peseta en lire) overdreven en in geen verhouding met de economische 'fundamentals'. Raadsvoorzitter Alphandéry bracht zelfs openlijk hulde aan zijn Italiaanse en Spaanse collega's voor het financiële beleid dat ze voeren. Maar volgens Zalm draagt ook de politieke onzekerheid in die landen bij tot de valuta-onrust.

De Europese valuta's staan onder druk door de zwakte van de dollar. Beleggers vluchten vooral in de D-mark, waardoor de verhoudingen in het EMS zijn verstoord. 'Dit is geen Europese valutacrisis, dit is een internationale monetaire crisis', aldus de Luxemburgse premier en minister van Financiën Juncker. Hij pleit, in navolging van zijn voorganger Santer, voor maatregelen in G-7-verband. Maar Zalm heeft geen fiducie in een 'quick fix' door de G-7.

De Spaanse minister Solbes zei dat de EU slechts 'zeer beperkte' mogelijkheden heeft om de stabiliteit op de wisselmarkten te herstellen. Maar de Unie is niet helemaal machteloos en 'iedere lidstaat moet zijn verantwoordelijkheden nemen'. Daarmee leek hij vooral te doelen op Duitsland, waar een renteverlaging de D-mark onaantrekkelijker kan maken. Minister Waigel liet verstek gaan in Brussel.

De belaagde peseta zal het EMS niet verlaten, zo werd gisteren onderstreept. Zalm sloot ook een verdere oprekking van de EMS-marges uit. Twee jaar geleden werden het Engelse pond en de Italiaanse lire gedwongen het muntstelsel te verlaten. Tevens werd de geoorloofde bandbreedte tussen de munten verruimd van 2,25 tot 15 procent.

Alphandéry onderstreepte dat de valutaperikelen in één klap verdwenen zullen zijn als de derde fase van de EMU is ingegaan en er een gemeenschappelijke munt is ingevoerd. De Franse minister wil de EMU 'zo snel mogelijk' gestalte geven, het liefst al in 1997. Maar Zalm acht de kans bijzonder klein dat dan al een meerderheid van de lidstaten voldoet aan de toelatingscriteria.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.