Europese ministers van Buitenlandse Zaken: wapens hebben gesproken, nu weer tijd voor diplomatie en dialoog

Europa wil het conflict met Rusland niet verder op de spits drijven na de raketaanval van dit weekeinde op Syrische doelen. Het volgt niet meteen het voorbeeld van de Amerikanen, die nieuwe economische sancties tegen Moskou hebben aangekondigd vanwege de Russische steun aan het Syrische regime.

Europese ministers van Buitenlandse Zaken ontmoetten elkaar in Luxemburg. Beeld EPA

De wapens hebben gesproken, nu is het weer tijd voor diplomatie en dialoog, was maandag de boodschap van de Europese ministers van Buitenlandse Zaken. Zij waren bijeen in Luxemburg, twee dagen nadat Frankrijk en Engeland samen met Amerika 105 raketten hadden afgevuurd op Syrië. Het was een vergelding voor een gifgasaanval in de stad Douma waarvoor zij de Syrische president Assad verantwoordelijk houden.

De Europese ministers steunden in een gezamenlijke verklaring de militaire actie van de drie bondgenoten. Maar ze bleven in hun woordkeuze aan de zuinige kant: ze zeiden de aanval te ‘begrijpen’. Collectief en individueel legden de ministers sterk de nadruk op de noodzaak van een politieke oplossing van het Syrische conflict. ‘Er bestaat geen militaire oplossing.’ Het is het standpunt dat Europa altijd heeft ingenomen zonder dat het de voorbije zeven jaar veel effect had. Na een week vol spanning, opwinding en wapengekletter ligt het Syrische conflict er nog hetzelfde bij. Onverminderd uitzichtloos.

Iedereen leek er vooral op uit de spanningen met Rusland te temperen. Dat gold ook voor Boris Johnson, de Britse minister van Buitenlandse Zaken. We wilden alleen het signaal afgeven dat de wereld het gebruik van gifgas niet accepteert. De interventie was niet een ‘poging de loop van de oorlog in Syrië te wijzigen of om een verandering van bewind te bewerkstelligen’, zei hij, kennelijk om Moskou gerust te stellen.

In de weken onmiddellijk na de gifgasaanslag op een Russische oud-spion in het Britse Salisbury sloeg Johnson een veel hardere toon aan tegen de Russen. De Britten wisten de hele Europese Unie achter zich te verenigen in het toewijzen van de schuld aan Moskou. Het gebruik van chemische wapens in Syrië deed vorige week de ruzie tussen het Westen en Rusland vervolgens verder oplopen. Voorafgaand aan de westerse raketaanval werd zelfs gevreesd voor een directe militaire confrontatie.

Dat moet tal van Europese landen het gevoel hebben gegeven dat de neerwaartse spiraal dient te worden gestopt. Vooral inzake Syrië. Een militaire escalatie in de regio moet worden voorkomen; zonder Rusland is dit conflict niet op te lossen, zei de Duitse minister Heiko Maas. ‘De enige oplossing is het vredesproces via de Veiligheidsraad’, verklaarde minister Stef Blok. ‘Het was een unieke actie en dat moet ze blijven’, zo vatte de Luxemburger Jean Asselborn de stemming het best samen.

De Europese ministers toonden weinig animo om in navolging van de Amerikanen nieuwe economische sancties tegen Rusland af te kondigen vanwege zijn steun aan Assad in de crisis over het gifgas. De Amerikaanse VN-ambassadeur, Nikki Haley, heeft aangekondigd dat er strafmaatregelen zullen worden getroffen tegen Russische bedrijven die apparatuur leveren voor chemische wapens. Blok zei dat niet over nieuwe sancties was gesproken.

Aan Europese kant zijn al jaren strafmaatregelen tegen de Russen van kracht vanwege Oekraïne. Die worden steeds verlengd omdat Moskou zijn gedrag tegenover Kiev niet verbetert, maar uitbreiding van het sanctieregime is vooralsnog een brug te ver. Hoewel er in de aanloop naar de ministersbijeenkomst ook sprake was van nieuwe sancties tegen Syrië vanwege Douma, besloten de ministers daar evenmin toe. Ze dreigden er alleen mee.

De Europese voorzichtigheid heeft meerdere redenen. Behalve de wens tot het de-escaleren van de conflicten met Rusland, hebben veel landen belang bij samenwerking met de Russen. Zo zijn die de grootste gasleverancier van Europa. Het maakt een totale confrontatie moeilijk. Bovendien is er steeds de dreiging van verdeeldheid onder de 28 EU-lidstaten. Dat leidde er maandag toe dat de steun voor de Franse en Engelse deelname aan de raketaanval op Syrië mager verwoord werd en dat niet is gesproken over nieuwe sancties tegen Moskou.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.