Europese kwesties: 'In Portugal is Angela Merkel de grote boeman'

Over een week kiest Europa een nieuw parlement. Maar waar gaan die verkiezingen in de andere lidstaten over? De correspondenten van de Volkskrant verslaan de verkiezingen van andere Europeanen. In deze aflevering Steven Adolf: 'In Portugal werd de 25ste mei uitgeroepen tot de 'dag van de ongehoorzaamheid' tegen de politiek vanuit Brussel.'

Een protest tegen de macht van Angela Merkel in Lissabon. Beeld reuters
Een protest tegen de macht van Angela Merkel in Lissabon.Beeld reuters

Welke kwesties spelen een rol in Portugal?
Portugal zal bij de Europese verkiezingen de rekening gaan presenteren voor de jaren van Europees bezuinigingsbeleid. 'We rekenen af met de elite die onze welvaart wegneemt. Met deze regering, met de bezuinigingen, met mevrouw Merkel, met commissievoorzitter Durão Barroso en met premier Pedro Passos Coelho', aldus een woordvoerder van het Links Blok deze week tijdens de Europese campagne. De 25ste mei werd uitgeroepen tot de 'dag van de ongehoorzaamheid' tegen de politiek vanuit Brussel. De kleine linkse oppositiepartij zal niet de grote winnaar worden straks na de verkiezingen. Maar de stembus zal vooral worden benut om te laten zien dat Portugal niet langer zin heeft om als het braafste jongetje van de Europese klas de bezuinigingen uit te voeren, daar is iedereen in Portugal het over eens.

Welke partijen strijden tegen elkaar?
Het gevecht om de kiezersgunst gaat vooral tussen twee blokken: aan de ene kant de conservatieve sociaal-democraten en de conservatieve CDS/Partido Popular die de regering van premier Passos Coelho vormen, aan de andere kant de socialisten van Antonio José Seguro. Premier Passos Coelho wordt aangerekend dat hij zich met huid en haar heeft uitgeleverd aan Brussel. Portugal werd geregeerd door de trojka van de Europese Unie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds, aldus de oppositie. In ruil voor het steunplan van 78 miljard euro aan leningen kreeg de zittende regering om de paar maanden bezoek van het inspectieteam om te controleren of er wel werd gekort en bezuinigd in overeenstemming met de plannen die bedoeld zijn om het land weer op het juiste economische spoor te brengen. De bevelen werden strikt uitgevoerd, met de complimenten van Angela Merkel.

null Beeld afp
Beeld afp

Wie scoort waar?
Scoren voor de oppositie is in zoverre gemakkelijk dat de situatie waar het land zich in bevindt de laatste jaren aantoonbaar is verslechterd. De harde bezuinigingen hebben Portugal weer vertrouwd gemaakt met armoede, inclusief een werkloosheid van 15 procent, stevig gedaalde inkomsten en 300.000 families die werden afgesloten van elektriciteit omdat ze de rekening niet meer kunnen betalen. De lastendruk steeg dramatisch en de nationale schuld liep op tot 130 procent van het nationaal product.

Zelfs vicepremier Paulo Portas van de Partido Popular, de conservatieve politicus die er nooit voor terugschrikt op populistische manier de kiezersgunst te paaien, heeft het dit keer moeilijk overtuigend uit de hoek te komen. Volgend jaar zien de ambtenaren en AOW'ers weer wat hogere inkomens, probeerde vicepremier het deze week tijdens de campagne. 'Deze verkiezingen zijn belangrijker dan sommigen wel eens denken', aldus Portas.

Een enfant terrible ontbreekt duidelijk een beetje. Een grote boeman is er wel: bondskanselier Angela Merkel. Wat de conservatieve partij en socialisten bindt is de werkloosheidsbestrijding. Die is hoog op de agenda is gezet, met of zonder Merkel.

Campagneposters in Sintra. Beeld reuters
Campagneposters in Sintra.Beeld reuters

En de Portugese burger?
Zelfs de herdenking van veertig jaar Anjerrevolutie liep vorige maand in de soep omdat de militairen die hadden geholpen bij het omverwerpen van de Portugese dictatuur uit protest tegen de bezuinigingen wegbleven bij de officiële herdenking door de regering. 'Ik heb nog nooit zo'n reactie in het hele land gezien', aldus de socialistische ex-premier en ex-president Mario Soares over de onvrede in het land.

Hoe loopt dit af?
Dat de conservatieve regering van premier Passos Coelho afstevent op een gevoelig Europees verlies zit er dik in. Volgens de peilingen ligt de combinatie van de regerende PSD en zijn rechtse coalitiepartner CDS-PP, die gezamenlijk onder de vlag van de Europese Volkspartij optrekken, inmiddels op een achterstand op de socialistische oppositie.

Lichtpuntje voor de regeringspartijen is wellicht het 'schone' vertrek uit het steunprogramma dat de regering van Passos Coelho begin deze maand bekendmaakte. Portugal gaat na het ontvangen van de laatste tranche aan hulp verder zonder speciaal Europees vangnet van kredieten op de achterhand. Geen trojka meer die voortdurend over de schouders meekijkt. Maar zelfs binnen de regeringspartij wordt hier verdeeld over gedacht: president Cavaco Silva vond dat er beter een garantie in stand kan worden gehouden. Voor het geval dat het weer verkeerd gaat met Portugal.

Vice-premier Paulo Portas van de Partido Popular. Beeld afp
Vice-premier Paulo Portas van de Partido Popular.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden