Commentaar

Europese getto's moeten ook worden bestreden

IS moet niet alleen in het kalifaat, maar ook in de getto's van Europa worden bestreden.

Een politieactie in de Brusselse deelgemeente Molenbeek. Beeld anp

De vaststelling dat een open samenleving zich nooit afdoende zal kunnen verweren tegen het nihilisme van IS getuigt van realiteitszin, hoe treurig die misschien ook stemt. De erkenning van Jan Jambon, de Belgische minister van Binnenlandse Zaken, dat de overheid haar greep op de jihadistische kweekvijver Molenbeek is kwijtgeraakt getuigt echter van bestuurlijk onvermogen. De autoriteiten hebben kennelijk niet weten te verhinderen dat deze voorstad van Brussel zich ontwikkelde tot een no-go-area voor veiligheidsdiensten. Met de gevolgen daarvan is Parijs afgelopen vrijdag geconfronteerd.

In Europa zijn - zeker in potentie - meer rechtsvrije gebieden zoals Molenbeek. Vijf jaar geleden hadden de banlieue-onlusten in Frankrijk er hun origine. En mogelijk is ook in Nederland de gettovorming verder voortgeschreden dan wij (willen) beseffen. In eerste instantie kan die ontwikkeling worden gekeerd door een verhoogde politie-inzet, zoals ook de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb heeft bepleit. Maar uiteindelijk is het tegengaan van de gettovorming een sociale opdracht: het Europees gevoel van eigenwaarde zou zich moeten verzetten tegen het bestaan van conglomeraten van armoede waar wrok de gangbare levenshouding is. Degenen die Europa nu de oorlog hebben verklaard, moet elke schijn van legitimiteit worden ontnomen.

IS zal niet verdwijnen met de getto's in Europa. Maar Europese overheden kunnen met een actief integratiebeleid wel bereiken dat van de terreurbeweging minder aantrekkingskracht uitgaat op misdeelde of zich misdeeld voelende jongeren. De islamitische gemeenschappen in Europa mogen zich daarbij niet onbetuigd laten. Het gaat allang niet meer om de vraag of de 'gematigde moslims' zich uitspreken tegen geweld. Het gaat erom dat zij zich werkelijk committeren aan de vreedzame coëxistentie tussen moslims en niet-moslims in dit deel van de wereld. Dat betekent dat de democratische rechtsstaat prevaleert boven de solidariteit in eigen kring - die zich tot dusverre vaak uitte in de ontkenning of vergoelijking van radicalisme.

'De gematigde moslims zijn de enige macht die de fanatici kunnen stoppen', zei de Israëlische schrijver Amos Oz zondag in Buitenhof. En de Jordaanse koning Abdullah zei naar aanleiding van de aanslagen in Parijs: 'Moslims moeten de strijd tegen de terreur aanvoeren' - nadat hij eerder voor de algemene vergadering van de Verenigde Naties had betoogd dat het moslim-fundamentalisme 'iets van ons' is. Het is hoopgevend dat deze geluiden in de islamitische gemeenschap steeds meer lijken te resoneren, getuige ook de antiterrorisme manifestatie van gisteravond bij de Rotterdamse Esselam moskee.

Alle westerlingen zijn door IS tot doelwit verklaard. Hun regeringen dienen hen daartegen te beschermen, voor zover dit in overeenstemming is met de waarden die het Westen zegt uit te dragen. Dat betekent dat de gewapende strijd in het kalifaat wordt opgevoerd. Maar het betekent ook dat het Westen wenkende perspectieven biedt aan islamitische burgers van goede wil. Het Westen moet hard optreden tegen IS maar het moet, om met Aboutaleb te spreken, tezelfdertijd 'de wereld veroveren met hoofden en harten'. Het islamitisch fundamentalisme is een veelkoppig monster dat op meerdere tonelen en met verschillende middelen moet worden bestreden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden