NieuwsEuropees herstelfonds

Europese Commissie wil herstelfonds van 750 miljard euro, deels voor giften

De Europese Commissie acht een Europees herstelfonds van 750 miljard euro noodzakelijk. 500 miljard zou als gift aan de economisch zwaarst getroffen lidstaten en regio’s moeten gaan, de overige 250 miljard als goedkope lening. Onder meer Nederland dreigt giften te vetoën. 

Als de leiders het voortel van tafel vegen, komt de geloofwaardigheid van Commissievoorzitter Von der Leyen in het gedrang.Beeld AFP

Verder ontvouwde Commissievoorzitter Von der Leyen woensdagmiddag een voorstel voor een nieuwe Europese meerjarenbegroting (2021-2027). Die zou 1.100 miljard euro moeten bedragen, circa 100 miljard euro meer dan Den Haag nodig acht. Premier Rutte en zijn EU-collega’s moeten volgende maand tijdens een (naar verwachting lange en tumultueuze) EU-top een akkoord bereiken over zowel het herstelfonds als de meerjarenbegroting.

De 750 miljard euro voor het herstelfonds – Volgende Generatie gedoopt – wil de Commissie lenen op de kapitaalmarkt. Hiervoor is toestemming nodig van alle lidstaten, inclusief de nationale parlementen. Elk land heeft vetorecht, wat de uitkomst ongewis maakt. ‘Dit is Europa’s moment’, schrijft de Commissie in haar voorstel. ‘Dit is onze beslissende taak voor de volgende generatie.’

Italië en Spanje, beide zwaar getroffen door coronapandemie, krijgen het leeuwendeel van het herstelfonds. Rome ontvangt in principe 81,8 miljard aan giften en 90,9 miljard aan leningen, Madrid 77,3 miljard aan giften en 63,1 miljard aan leningen. Voor Nederland voorziet de Commissie een gift van 6,75 miljard euro.

Terugbetalen

De Commissie stelt voor de gezamenlijk opgebouwde schuld de komende dertig jaar terug te betalen. Dat kan door de lidstaten vanaf 2028 meer geld in de EU-begroting te laten storten, door te snijden op toekomstige EU-uitgaven of door nieuwe Europese belastingen in te voeren op vervuiling en winsten. De Commissie noemt vier voorbeelden: een heffing op de winsten van multinationals; een digitaks voor techreuzen; de luchtvaart en zeevervoerders laten betalen voor hun CO2-uitstoot; en een CO2-heffing op producten van niet-Europese bedrijven.

Samen met de voorgestelde meerjarenbegroting (1.100 miljard), legt de Commissie een totaalpakket van 1,85 biljoen euro op tafel. Dat is ongekend hoog voor de EU. De Commissie acht dit gerechtvaardigd omdat de coronacrisis eveneens ongekend groot is. Diplomaten zeggen dat de reputatie van de Commissie valt of staat met het resultaat van het reddingsplan. Als de leiders het van tafel vegen, komt de geloofwaardigheid van Von der Leyen in het gedrang.

Von der Leyen lijkt goed te hebben gekeken naar de speelruimte. Vorige week presenteerden Parijs en Berlijn het plan voor een herstelfonds van 500 miljard euro, louter giften. Rome en Madrid willen 1.500 miljard (giften). Nederland, Oostenrijk, Zweden en Denemarken noemden afgelopen weekend in hun voorstel geen bedrag maar verzetten zich tegen het doorgeven van Commissieleningen als giften aan de lidstaten, omdat dit riekt naar gezamenlijk schuldpapier (eurobonds).

De Commissie zoekt naar een middenweg. Nederland zal naar verwachting ageren tegen de giften en erop hameren dat het geld uit het herstelfonds wordt gekoppeld aan voorwaarden over hervorming van de economieën. De Commissie wil dat het geld bovenal wordt ingezet om bedrijven te laten omschakelen naar een groen productieproces.

Te laat, te snel, te weinig en te veel: Brussel in de corona-achtbaan
De grote Europese crises leken onder controle toen Ursula von der Leyen aantrad. Totdat corona kwam. De nieuwe Commissievoorzitter slaapt sindsdien op een kamertje boven haar kantoor. Ze overlegt, belt, vlogt aan een stuk door. Maar of het genoeg is?

Europees Commissaris Vestager over het EU-herstelfonds: ‘Garanties bestaan niet’
In twee maanden tijd keurde Margrethe Vestager, de Europees Commissaris voor (Non-)Concurrentie, voor 2.000 miljard euro aan staatssteun goed. Wat zal dat doen met de interne markt die zij moet bewaken? ‘Ik besef goed dat de verschillen tussen de lidstaten in wat ze zich kunnen veroorloven veel groter worden.’

‘Vrekkige vier’ wijzen Frans-Duits herstelplan af
Nederland vetoot samen met Oostenrijk, Zweden en Denemarken het Frans-Duitse plan voor een Europees coronaherstelfonds van 500 miljard euro. De afwijzing is een duidelijke waarschuwing voor de Europese Commissie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden