Europese Commissie: lidstaten moeten kleur bekennen bij omstreden kwesties

De Europese Commissie wil lidstaten dwingen kleur te bekennen bij gevoelige besluiten die de gezondheid en veiligheid van mens en dier raken. Lidstaten mogen zich niet meer verschuilen achter besloten comités maar moeten hun verantwoordelijkheid nemen, blijkt uit een voorstel dat de Commissie vanmiddag presenteert.

Voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker.Beeld AFP

Vooral bij politiek omstreden kwesties - het toelaten op de markt van genetisch gemodificeerde gewassen (gmo's) of de omstreden onkruidverdelger glyfosaat - duiken de lidstaten regelmatig weg achter de complexe Brusselse besluitvorming. Het resultaat in een impasse waardoor de Commissie de knoop moet doorhakken en alle kritiek over zich heen krijgt. Commissievoorzitter Juncker kondigde vorig jaar aan ten strijde te trekken tegen dit gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel bij de lidstaten. 'We moeten de regels aanpassen, omdat de huidige situatie niet democratisch is', aldus Juncker destijds.

Europese wetten gaan vaak gepaard met uitvoeringsbesluiten. Die moeten worden goedgekeurd in comités waarin vertegenwoordigers van de lidstaten zitten. Meestal levert dat geen problemen op maar juist bij politiek gevoelige onderwerpen wel. In die gevallen - bijvoorbeeld het toestaan van de teelt van gmo-gewassen - leidt de verdeeldheid tot een beroepsprocedure.

'Moedig en noodzakelijk voorstel'

In de besloten beroepscomités lopen de lidstaten regelmatig weg voor hun verantwoordelijkheid. Ze onthouden zich van stemming of komen niet opdagen, waardoor de Commissie het besluit moet nemen. Hoewel het aantal zaken dat eindigt in zo'n 'geen mening' van de lidstaten beperkt is (vaak minder dan 1 procent van het totaal) zijn het vaak wel onderwerpen die veel onrust en publiciteit oproepen.

De Commissie wil niet langer de kop van Jut zijn in deze gevallen en komt daarom met vier maatregelen om de verantwoordelijkheid meer bij de lidstaten te leggen. Zo wil Juncker de stemming in de vertrouwelijke beroepscomités openbaar maken, waardoor de lidstaten zich moeten verantwoorden voor hun stemgedrag. Daarnaast wil de Commissie dat een zaak teruggelegd kan worden bij de betrokken EU-ministers vóór het beroepscomité zich uitspreekt of als het beroepscomité niet tot besluit leidt. Tot slot stelt Juncker voor lidstaten die zich onthouden niet langer mee te tellen voor de einduitslag, waardoor de kans kleiner wordt dat een zaak naar de Commissie wordt doorverwezen.

Betrokkenen noemen het voorstel van Juncker 'moedig en noodzakelijk' maar betwijfelen of de lidstaten en het Europees Parlement ermee akkoord gaan. Zij wijzen erop dat lidstaten er vaak politiek belang bij hebben om de Commissie als zondebok aan te wijzen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden