Europese bonden gaan nationale CAO-eisen op elkaar afstemmen

Tot dusverre was het Europees Verbond van Vakverenigingen een verdeeld huis als het ging om het CAO-beleid. Daarin wordt verandering verwacht....

Van onze verslaggever Gijs Herderscheê

Dit hebben 74 vakcentrales uit 33 Europese landen de afgelopen dagen afgesproken op het vierjaarlijkse congres van het Europees Verbond van Vakverenigingen, EVV. De drie Nederlandse vakcentrales FNV, CNV en MHP zijn lid van het EVV.

De afspraak is een doorbraak in de samenwerking van de Europese vakbeweging. Sinds de oprichting van het EVV in 1973 eist de vakbeweging invloed op het Europese beleid. Onderling zijn de bonden altijd sterk verdeeld geweest over de inhoud van het gewenste beleid.

Noodgedwongen willen de bonden nu toch per CAO overleggen over hun beleid. Dit is het gevolg van nieuw, halfjaarlijks overleg tussen de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en de Europese sociale partners over het economisch beleid. 'Daar moeten we wel wat te melden hebben', meent het EVV. Het interne overleg over het CAO-beleid moet de munitie leveren.

De invoering van de euro is doorslaggevend geweest voor de nieuwe eensgezindheid in het EVV. Door de euro kunnen werkgevers gemakkelijker de goedkoopste vestigingsplaats of leverancier uitzoeken. Het risico van dalende of stijgende valuta tussen de eurolanden is verdwenen. De nationale regeringen kunnen hun economieën niet meer steunen met monetaire politiek. De concurrentie tussen de eurolanden spitst zich aldus toe op CAO-kosten, de kosten van de sociale zekerheid en op de belastingen. Als de werknemers op 1 januari 2002 ook in euro's worden uitbetaald, kunnen ook zij hun inkomen simpel vergelijken.

De Europese vakbeweging wil voorkomen dat de bonden met elkaar op het terrein van de loonafspraken gaan concurreren. Zo hebben de industriebonden al internationaal afgesproken dat hun looneisen niet lager mogen zijn dan de nationale inflatie. Als in de CAO een lagere loonsverhoging wordt afgesproken dan de inflatie, moet de bond zich tegenover de andere industriebonden verantwoorden voor de oneerlijke concurrentie over de hoofden van de werknemers heen. De koopkracht van de werknemers daalt immers en de werkgelegenheid van collega's over de grens staat op het spel door hun goedkopere producten. De industriebonden willen zich niet tegen elkaar laten uitspelen.

De afspraak tussen de industriebonden geldt binnen het EVV als lichtend voorbeeld. De samenwerking moet zich uitbreiden naar alle internationaal concurrerende sectoren. Dit zou volgens optimisten in de Nederlandse delegatie binnen vijf jaar kunnen leiden tot de eerste regionale CAO-afspraken over bijvoorbeeld het aantal jaarlijks te werken uren of over arbeidsomstandigheden.

Zulke afspraken kunnen de eerste stap zijn naar een regionale euro-CAO. Internationale CAO-afspraken zijn juridisch nog niet mogelijk, maar daarvoor gaat het EVV lobbyen. Werkgevers wijzen euro-CAO's af. De bonden verwachten dat werkgeversorganisaties in internationaal concurrerende sectoren binnenkort wel te porren zijn voor euro-overleg. CAO's zijn immers ook bedoeld om de concurrentie te beperken door collega-werkgevers te verplichten dezelfde kosten te maken bij het in dienst nemen van werknemers.

In het EVV geldt eveneens als lichtend voorbeeld van samenwerking tussen vakcentrales het 'overleg van Doorn'. In Doorn hebben de Nederlandse, Duitse, Belgische en Luxemburgse vakcentrales vorig jaar hun onderlinge CAO-beleid voor het eerst uitgewisseld. Die uitwisseling wordt jaarlijks voortgezet en moet leiden tot meer begrip voor elkaars standpunten.

De eensgezindheid betekent niet dat de traditionele verdeeldheid tussen de Europese bonden is overwonnen. Zo is de Duitse vakbeweging nog sceptisch over deeltijdwerk en uitzendwerk, terwijl dit in Nederland door de vakbeweging als volwaardig werk is geaccepteerd. De Griekse vakbeweging wil met acties werkgevers bewegen meer jongeren aan te nemen, terwijl de Nederlandse acties als uiterste middel ziet.

De 74 Europese vakcentrales verwachten toenemend wederzijds begrip door regelmatig overleg over het CAO-beleid. 'Honderd jaar klassenstrijd bracht het ''arbeiders aller landen verenigt U'' geen stap dichterbij. De euro lukt dat binnen een half jaar wel', aldus een congresganger.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden