Europese banken hoeven Japanse mammoet niet te vrezen

Het dinsdag aangekondigde fusieplan van de Bank of Tokyo en Mitsubishi Bank voorziet in de schepping van de grootste bank ter wereld, een mammoet waarvan het balanstotaal in de buurt komt van de omvang van de totale Britse economie....

Van onze economische redactie

AMSTERDAM

Toch hoeft de Europese concurrentie niet bevreesd te zijn voor de mondiale nummer een, want dat big niet altijd beautiful is, is een les die de banksector inmiddels door schade en schande wel heeft geleerd. De impact van de fusie zal vooral op de Japanse markt worden gevoeld, luidt de verwachting van analisten.

De nieuwe bank, die pas volgend jaar van start gaat, is dan een flinke slag groter dan de huidige nummer een van de wereld, Fuji, maar gemeten naar balanstotaal waren de Japanse banken toch al oppermachtig. Acht van de tien grootste banken ter wereld, zijn afkomstig uit de tweede economie ter wereld.

Dat de grootste economie, die van de Verenigde Staten, geen enkele bank voor de top-tien levert, heeft historische gronden. Het Amerikaanse bankwezen is traditioneel sterk versnipperd over de diverse staten. Bovendien heeft de Amerikaanse wetgeving een strikte scheiding aangebracht tussen algemene banken en effectenbanken. De Europese topbanken komen op de ranglijst na hun Japanse collega's, in een volgorde die overeenkomt met de economie van hun land van herkomst.

De Japanse dominantie van de bancaire wereldtop is uitsluitend gebaseerd op balanstotalen. Gemeten naar winstgevendheid, hét criterium voor aandeelhouders, ontstaat er een heel ander beeld en scoren de Japanse banken aanzienlijk slechter dan hun Amerikaanse of Europese tegenvoeters. Terwijl Amerikaanse banken gemiddeld ruim 2,5 procent van hun risicodragende investeringen in winst weten om te zetten, komen de Japanse banken ternauwernood boven 0,5 procent uit. Ook de Europese banken zijn aanzienlijk winstgevender.

Wordt dat criterium als het hoogste goed beschouwd, dan ziet de toekomst voor Tokyo Mitsubishi er zelfs ronduit somber uit: de winstgevendheid van een bank lijkt eerder terug dan op te lopen naarmate de omvang groeit. In Europa is Crédit Lyonnais wat dat betreft een sterk voorbeeld. De Franse staatsbank deed een krampachtige poging om de Deutsche Bank als grootste Europese bank in omvang voorbij te streven. Dat is gelukt, maar de verliezen van de Franse bank zijn nog nooit zo hoog geweest.

De veel degelijker Deutsche Bank leverde woensdag eveneens een bewijs dat grootschaligheid niet hand in hand gaat met meer winst. Het bedrijfsresultaat over 1994, zo moest de grootste bank van Duitsland bekend maken, viel vorig jaar met 23 procent terug tot iets minder dan 1,4 miljard gulden . De kleinere ABN Amro deed het daarentegen beduidend beter: de winst steeg 13 procent tot 2,3 miljard gulden .

De gevolgen van de fusie tussen Bank of Tokyo en Mitsubishi Bank zullen vooral merkbaar zijn binnen Japan zelf. De financiële sector in Japan is nog steeds bezig de kater te verwerken van de 'luchtbel'-economie, die in 1992 uit elkaar klapte en voor grote stroppen op de vastgoedkredieten zorgde.

Tokyo Mitsubishi dient dan ook in de ogen van het ministerie van Financiën vooral om de financiële bedrijfstak nieuw elan te verschaffen. Beide banken zijn relatief ongeschonden uit het tijdperk van de 'luchtbel'-ecnomie te voorschijn gekomen. Vergeleken met andere banken hebben zij opvallend weinig slechte leningen.

Een voordeel is ook dat beide banken goed bij elkaar passen: terwijl Mitsubishi Bank sterk is op de thuismarkt, heeft de Bank of Tokyo zich in de afgelopen decennia ontpopt als de bank voor het in het buitenland opererende Japanse bedrijfsleven. Daardoor beschikt de bank over een sterk internationaal netwerk en nauwelijks over kantoren in Japan zelf.

Die positieve argumenten voor de fusie zijn voor Japanse begrippen een doorbraak te noemen. Tot dusver waren de schaarse fusies in de financiële sector vooral defensief gemotiveerd: het redden van een zwakke bank stond voorop. De offensieve bedoelingen van Tokyo Mitsubishi hebben al geleid tot bezorgdheid bij de concurrenten.

In de Japanse pers stellen zij de vraag of de nieuwe bank niet al te machtig wordt. Dat is mogelijk, maar tegelijk een realiteit: Tokyo Mitsubishi heeft inmiddels de steun gekregen van het machtige ministerie van Financiën. Voor de andere grote Japanse banken zit er daarom weinig anders op dan hun strategie bij te stellen. De mondiale top-tien zal in de nabije toekomst nog wel wat verschuivingen te zien geven.

Fokke Obbema

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.