Nieuws

Europees Parlement eist sociale garanties bij klimaatpakket

Het Europees Parlement eist garanties van de Europese Commissie dat het woensdag gepresenteerde klimaatpakket burgers en kleine bedrijven niet te hard raakt. Europees Commissaris Timmermans (Green Deal) erkende dat het ‘verdomde moeilijk’ wordt om de lidstaten en het parlement achter de plannen te krijgen.

Europees Commissaris Timmermans (Green Deal) bij de persconferentie over het klimaatpakket woensdag 14 juli in Brussel. Beeld AFP
Europees Commissaris Timmermans (Green Deal) bij de persconferentie over het klimaatpakket woensdag 14 juli in Brussel.Beeld AFP

Om de hardste klappen voor de burger op te vangen, komt er een nieuw sociaal klimaatfonds. Dat omvat ruim 140 miljard euro voor de jaren 2025-2032 (20 miljard euro per jaar) en is bedoeld om huishoudens en het midden- en kleinbedrijf te helpen de energierekening te betalen. ‘Een prachtig instrument’, aldus Timmermans. Polen profiteert het meest van het fonds (12,7 miljard euro), Nederland zou er 800 miljoen euro uit krijgen.

Timmermans en Commissievoorzitter Von der Leyen benadrukten bij de presentatie van hun megapakket (14 voorstellen) dat niets doen geen alternatief is. ‘De fossiele brandstoffen-economie heeft haar grenzen bereikt’, aldus Von der Leyen. ‘We hebben geen tijd meer te verliezen’, zei Timmermans, wijzend op de recente recordhitte in Canada en de tornado’s in Tsjechië. ‘Als we nu niets doen, zullen onze kinderen en kleinkinderen oorlogen voeren om water en voedsel.’ De voorstellen zijn volgens de Commissie ‘eerlijk en solidair’.

Berlijn en Parijs reageerden voorzichtig positief op het klimaatpakket, de Nederlandse demissionaire regering liet weten dat ‘betaalbaarheid en haalbaarheid’ de criteria zijn waaraan Den Haag de plannen zal toetsen. Milieuorganisaties als Greenpeace zijn teleurgesteld. De plannen van de Commissie zouden een gemiste kans zijn. Ook volgens GroenLinks schiet het pakket tekort. De onderhandelingen erover tussen de lidstaten en met het parlement beginnen dit najaar.

De voorstellen van de Commissie moeten de CO2-uitstoot in 2030 met minstens 55 procent verlagen (ten opzichte van 1990) en van Europa in 2050 het eerste klimaatneutrale continent (netto geen CO2-uitstoot) ter wereld maken. Industrieën krijgen minder CO2-uitstootrechten, de prijs van brandstof voor verwarming en auto’s wordt gekoppeld aan de CO2-uitstoot, vanaf 2035 moeten auto’s en busjes schoon zijn (nul CO2-uitstoot), er worden 3 miljard bomen geplant en miljoenen laadpalen voor elektrische auto’s neergezet.

De eerste reacties in het Europees Parlement toonden zorg over de sociale gevolgen. PvdA, CDA en GroenLinks eisen bescherming van de burgers. Net als veel lidstaten vrezen ze voor massale protesten (‘gele hesjes’). De VVD is bezorgd dat het nieuwe klimaatfonds van de EU een geldpomp naar het oosten wordt.

De discussie in de Commissie was niet eenvoudig, erkennen betrokkenen. De Franse Commissaris Breton (Interne Markt) drong aan op uitstel van maatregelen maar kreeg nul op rekest. ‘Extra tijd maakt je niet moediger, integendeel’, antwoordde Timmermans volgens betrokkenen.

Afgelopen weken heeft de Commissie niettemin eerdere voornemens verzacht. Zo worden bestaande gratis CO2-rechten voor de industrie en de luchtvaart over een langere periode afgebouwd, zijn de CO2-eisen voor auto’s iets versoepeld en wordt de benzine- en gasprijs geleidelijk gekoppeld aan de CO2-uitstoot. ‘Geleidelijkheid is ons uitgangspunt’, aldus een Commissie-ambtenaar. ‘Dat neemt niet weg dat niets van wat we voorstellen makkelijk is’, zei Timmermans.

Belangrijkste voorstellen klimaatpakket

*Vanaf 2026 wordt de prijs voor brandstof (verwarming, auto) geleidelijk gekoppeld aan de CO2-uitstoot. Het moet producenten als Shell, Esso en Total aanzetten tot de productie van schonere brandstof en burgers tot de isolatie van hun huis (eventueel met EU-subsidie) en de aankoop van elektrische auto’s.

*Een Sociaal Klimaatfonds (20 miljard euro per jaar) om energiearmoede bij burgers en bedrijven te voorkomen.

*Gratis CO2-rechten voor luchtvaart verdwijnen vanaf 2028. Staal- en cementindustrie verliezen komende 10 jaar hun gratis rechten. Nieuwe uitstootrechten worden duurder. Scheepvaart gaat ook betalen voor CO2-uitstoot.

*CO2-uitstoot van nieuwe auto’s moet 55 procent lager zijn in 2030, en nul uitstoot in 2035. Einde van de verbrandingsmotor.

*Energiebelastingen worden komende 10 jaar geleidelijk verhoogd, kerosine wordt ook belast. Uitzonderingen (zoals voor rode diesel) verdwijnen.

*Aanleg van zeker 3,5 miljoen laadpalen voor elektrische wagens in 2030.

*Verdriedubbeling van het aantal huizen dat per jaar gerenoveerd wordt om hogere energiebesparing te bereiken.

*CO2-heffing op buitenlandse import als die viezer is geproduceerd dan de Europese producten.

*Aanplant 3 miljard nieuwe bomen. Striktere eisen voor gebruik hout als energiebron. Vanaf 2035 moeten de landbouw en veeteelt CO2-neutraal zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden