Nieuws

Europees miljardenfonds tegen Chinese investeringshonger moet leiden tot betere infrastructuur

De Europese Commissie wil met een nieuw investeringsfonds van 300 miljard euro Afrika, de Balkan en het Midden-Oosten een alternatief bieden voor het Chinese Belt and Road miljardenfonds. De EU-miljarden - deels publiek, deels privaat geld - moeten worden ingezet voor betere infrastructuur en schone energie.

Marc Peeperkorn
In de Chinese stad Hai 'an worden bouwmaterialen en gereedschap geproduceerd om te exporteren naar landen die aan de Chinese Belt and Road liggen.  Beeld Barcroft Media via Getty Images
In de Chinese stad Hai 'an worden bouwmaterialen en gereedschap geproduceerd om te exporteren naar landen die aan de Chinese Belt and Road liggen.Beeld Barcroft Media via Getty Images

‘Dit is een ander en beter aanbod’, zei voorzitter Von der Leyen. Hoewel ze zorgvuldig vermeed China met naam te noemen, is het woensdag gepresenteerde Global Gateway-initiatief wel degelijk een - volgens critici te laat - antwoord op het Chinese investeringsprogramma dat landen en grondstoffen een Beijing bindt. ‘Dit is de geopolitieke Commissie in actie’, zei Commissaris Urpilainen (Internationale Samenwerking). Het onderstreept de grotere en zelfstandige rol die de EU op het wereldtoneel wil spelen.

Sinds China in 2013 zijn Belt and Road-programma startte, keek de EU met lede ogen toe hoe Beijing in het ene na het andere land met makkelijke leningen wegen, spoorwegen en havens aanlegde, de aanvoer van grondstoffen naar China veilig stelde en regeringen van zich afhankelijk maakte. Experts schatten dat China op deze manier zeker 1200 miljard dollar heeft geïnvesteerd, anderen ramen het totaal op 4000 miljard dollar.

Was dat al een valide reden voor de EU om met een alternatief te komen, de coronapandemie heeft er nog een aan toegevoegd: ontwikkelingslanden helpen met het economisch herstel. ‘De leningen die nu worden aangeboden hebben een hoge politieke, financiële en sociale prijs’, aldus Von der Leyen. De EU biedt eerlijke financiering die niet leidt tot onhoudbare schulden, zoals wel het geval is bij de klanten van China. Ook wil de Commissie dat bedrijven in de lenende landen zelf profiteren, waar China de lener opzadelt met Chinese bedrijven. Daarnaast wil Brussel openheid en toezicht bij de besteding van de gelden, iets wat niet alle potentiële klanten zullen waarderen.

De Commissie zet in op duurzame investeringen, zoals in groene waterstof, zonne- en windenergie. Verder gaat om de aanleg van wegen maar ook van 5G-netwerken. Ook is er geld beschikbaar voor betere zorgstelsels, onderwijs en onderzoek. ‘Hier profiteert ook de EU van’, benadrukte Von der Leyen. Niet alleen bij de aanvoer van goederen en grondstoffen maar ook omdat Europese bedrijven kunnen meedingen naar de contracten.

Al met al wil de Commissie maximaal 300 miljard euro vrijmaken voor het Global Gateway-initiatief tot 2027. Dat is beduidend minder dan het Chinese programma en het Europese economische herstelfonds (750 miljard euro). Het gaat om 18 miljard aan giften, de rest is lening. Ruwweg de helft (145 miljard euro) komt van ontwikkelingsbanken in de lidstaten, de Europese Investeringsbank en de ERBD (Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling), in samenwerking met private investeerders. Nog eens 135 miljard euro moet vrijkomen (op de markt) met de hulp van EU-garanties die de grootste risico’s voor investeerders afdekken. Verder overweegt de Commissie een Europese export-kredietfaciliteit op te zetten, die Europese bedrijven helpt mee te doen aan de investeringsprojecten. De lidstaten en het Europees Parlement moeten het Commissievoorstel goedkeuren, de eerste reacties zijn positief.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden