Crash Ethiopië

Europees luchtruim tot nader order op slot voor ‘ramp-toestel’ Boeing

In navolging van tal van landen wereldwijd heeft ook de Europese Unie besloten haar luchtruim te sluiten voor de Boeing 737 Max, waarvan zondag voor de tweede keer in nog geen half jaar een tweede toestel verongelukte. Daarbij kwamen in Ethiopië 157 mensen om het leven. 

Een nieuwe Boeing 737 MAX 8 van TUI bij de fabriek van Boeing. Beeld ANP

De maatregel werd dinsdag afgekondigd door de Europese organisatie voor luchtvaartveiligheid EASA. Dat advies was ook voor Nederland aanleiding om de Boeing 737 Max tot nader order in de ban te doen.

Daarmee komt het zwartste scenario uit waarvoor Boeing, ’s werelds grootste vliegtuigbouwer, vreest. Een internationale banvloek als deze over een specifiek toestel is hoogst uitzonderlijk. De afgelopen veertig jaar heeft zich zo’n situatie maar twee keer eerder voorgedaan.

De laatste keer was in 2013. De Verenigde Staten, de Europese Unie, Japan en nog drie landen besloten toen de Boeing 787 Dreamliner aan de grond te houden. Die drastische maatregel werd genomen nadat de accu’s van enkele van deze toestellen spontaan in brand waren gevlogen. Pas na maanden konden luchtvaartmaatschappijen weer vliegen met de vijftig Dreamliners die op dat moment in bedrijf waren.

Daarvoor moeten luchtvaarthistorici veertig jaar terug, naar het moment dat de DC-10 zijn bewijs van luchtwaardigheid verloor. Dat gebeurde een maand na het ernstigste vliegtuigongeluk uit de Amerikaanse geschiedenis. Bij de ramp op 25 mei 1979 vonden alle 271 inzittenden de dood, net als twee mensen op de grond. Behalve de VS gingen ook dertien Europese landen over tot een vliegverbod voor de DC-10. Dat duurde vijf weken, maar bleek op de lange termijn de nekslag voor de fabrikant van het vliegtuig.

Het was dinsdag onduidelijk waarom de 737 Max opeens niet meer welkom is. ‘Uit voorzorg’ klonk het in de verklaringen die de luchtvaartinspecties van verschillende landen verstrekten. Wat meespeelt is de zorg van het publiek over de veiligheid van het vliegtuig. De ramp in Ethiopië volgt nog geen zes maanden na een crash met hetzelfde toestel in Indonesië. Sommige landen hebben een vliegverbod van twee tot vijf maanden uitgevaardigd.

Minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat zei dinsdagmiddag haar besluit te hebben genomen op advies van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), die weer had overlegd met de EASA. De minister had het advies toen nog niet uitvoerig bestudeerd. ‘Wie weet is er al iets duidelijk geworden uit de analyse van de zwarte dozen’, aldus Van Nieuwenhuizen. ‘Maar die informatie moet ik zelf ook nog krijgen.’

De recorders met vluchtgegevens en gesprekken in de cockpit werden maandag door de Ethiopische autoriteiten geborgen. Oud-piloot en veiligheidsexpert Benno Baksteen zei te verwachten dat de recorders binnen twee weken meer licht zullen werpen op de oorzaak van de ramp met vlucht ET302.

De eerste voorzichtige aanwijzingen lijken op een motorstoring te wijzen, niet op de problemen die vorig jaar oktober tot de ramp met het Indonesische toestel leidden. Zou dat wel het geval zijn geweest, oppert ook Baksteen, dan hadden de piloten geweten wat ze moesten doen. De Ethiopiërs kregen evenwel in de drie minuten die ze was gegund hun toestel niet meer onder controle.

Van paradepaard naar paria

Van de 737 Max-vliegtuigen zijn er wereldwijd 350 in bedrijf, en bijna 4.700 in bestelling. Na de ramp in Ethiopië hebben tal van landen hun luchtruim gesloten of eigen toestellen aan de grond gehouden. Ook luchtvaartmaatschappijen besluiten daartoe.

Zondag 10 maart:
10.44: vlucht ET302 crasht bij Addis Ababa

Maandag 11 maart:
03.30 uur: China: vliegverbod
08.36 uur: Ethiopian Airlines: toestellen aan de grond
11.38 uur: Indonesië: vliegverbod
12.00 uur: Cayman Airways: toestellen aan de grond
18.00 uur: Comair in Zuid-Afrika: toestellen aan de grond
19.04 uur: Royal Air Maroc: toestellen aan de grond

Dinsdag 12 maart:
02.13 uur: Aeromexico: toestellen aan de grond
04.06 uur: Singapore: luchtruim dicht
06.37 uur: Jet Airways in India: toestellen aan de grond
08.48 uur: Gol Airlines in Brazilië: toestellen aan de grond
09.14 uur: Australië: luchtruim dicht
13.26 uur: Maleisië: luchtruim dicht
13.59 uur: Eastar Jet in Z-Korea: toestellen aan de grond
14.57 uur: Oman: vliegverbod
14.46 uur: Groot-Brittannië: luchtruim dicht
16.25 uur: Duitsland, Frankrijk, Ierland en Nederland: sluiting luchtruim
16.54 uur: TUI, Norwegian Air: toestellen aan de grond
17.02 uur: Turkish Airlines: toestellen aan de grond
17.22 uur: TUI vlucht uit Hurghada (Egypte) landt als laatste Nederlandse 737 Max 8 op Schiphol. Twee andere toestellen op weg naar Amsterdam landen in Zuid-Europa.
18.38 uur: Europese inspectie adviseert sluiting luchtruim EU vanaf 20.00 uur
18.10 uur: LOT Airlines in Polen staakt gebruik
19.30 uur: India: vliegverbod
22.08: uur: Verenigde Arabische Emiraten: luchtruim dicht

(* Nederlandse tijd: moment waarop het nieuws bekend werd)

Groot probleem dreigt voor Boeing na nieuwe ramp met paradepaardje

Nog geen half jaar nadat eenzelfde toestel in Indonesië verongelukte, stort een 737 Max 8 neer in Ethiopië. Toeval? Of groeit het succes de Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing boven het hoofd?

Honderden piloten wereldwijd vlogen al jaren rond met een veiligheidsvoorziening in de Boeing 737 Max, die onder specifieke omstandigheden het vliegtuig onbestuurbaar kan maken, zo bleek vorig jaar. Het systeem staat niet in de handleiding van het toestel, en piloten hebben dus ook niet getraind op situaties waarin dit onderdeel opspeelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.