NIEUWSPOLEN

Europees Hof: Polen moet tuchtkamer sluiten

De Poolse regering moet de zeer omstreden tuchtkamer binnen het Hooggerechtshof per direct sluiten. Het Europees Hof van Justitie kwam woensdagmorgen in Luxemburg tot dat oordeel. 

Poolse demonstranten gaan in juli 2018 de straat op om steun te betuigen aan hoge rechters.Beeld AFP

Volgens het EU-Hof is de Poolse tuchtkamer niet onafhankelijk, omdat de leden benoemd zijn door een politiek partijdig orgaan, gedomineerd door rechters loyaal aan de zittende regering. Slaat Polen het bindende vonnis in de wind, dan kan Brussel om een flinke dwangsom vragen.

De Europese Unie ligt al vier jaar overhoop met Warschau vanwege de ondermijning van de rechtsstaat door de ultraconservatieve PiS-regering. Die benoemde partijvrienden bij het Constitutioneel Hof, plaatste de raad voor de rechtspraak (KRS) onder politieke curatele en vergrootte de macht van de minister van Justitie bij het promoveren en degraderen van rechters. Rechters die zich kritisch uitlieten over al deze maatregelen, konden rekenen op een tuchtprocedure bij de nieuwe, in 2017 door de regering gecreëerde tuchtkamer.

Spaak tussen de wielen

Het vonnis van woensdag is een tussentijds oordeel, bedoeld om een spaak tussen de wielen te steken en te voorkomen, zo schrijft het EU-Hof, dat de rechtsorde van de Unie ‘ernstige en onherstelbare’ schade oploopt. De Europese Commissie spande eind januari een kort geding aan, en krijgt nu gelijk.

‘De tuchtkamer is bedoeld om rechters aan te vallen en hen het leven moeilijk te maken’, reageert hoogleraar constitutioneel recht Marcin Matczak (Universiteit van Warschau). ‘Dit vonnis is voor hen een overwinning. Het geeft hen een extra argument om niet te verschijnen als ze voor die tuchtkamer worden geroepen.’

Onder rechters in heel Europa leeft de vrees dat verdachten in Polen straks geen eerlijk proces meer zullen krijgen, omdat er rechters op politieke gronden benoemd worden. In maart weigerde een Duitse rechtbank in Karsruhe om die reden een Poolse man over te leveren. Een paar weken later hield ook de rechtbank Amsterdam een overlevering aan; er werd gevraagd om meer onderzoek.

Tegen de Poolse regering loopt al een strafprocedure (‘artikel-7’) waarmee het land zijn stemrecht binnen de Europese familie kan verliezen. Die procedure ligt al geruime tijd stil, omdat de andere lidstaten bang zijn dat al te veel kritiek op Polen een doos van Pandora kan openen, waarbij alle lidstaten elkaar de maat gaan nemen over veronderstelde politisering van de rechtspraak.

Staatssecretaris Sebastian Kaleta (Justitie) noemde het vonnis op Twitter een ‘schending van de Poolse soevereiniteit.’ Daarmee herhaalde hij een argument dat de PiS-regering al jaren van stal haalt. De maatregelen zijn volgens Warschau bovendien noodzakelijk omdat er sinds de val van het oude bewind in 1989 nooit schoon schip zou zijn gemaakt in de rechterlijke macht.

Maak kennis met Igor Tuleya, een van de rechters die een tuchtprocedure aan de broek kreeg. Lees hier het interview met Tuleya. ‘Er is geen scheiding der machten meer. Daarmee wankelt de democratie.’

Hoe creëer je een ‘Frankenstaat’ - de perfecte mengvorm tussen autocratie en democratie? Lees hier welk stappenplan Polen en Hongarije volgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden