Europees Hof: EU hoeft vluchtelingen geen visum te geven om asiel aan te vragen

Europese lidstaten zijn niet verplicht vluchtelingen buiten de EU een humanitair visum te verstrekken om naar de Schengenzone te kunnen reizen. Dat oordeelt het Europees Hof van Justitie vanochtend in de zaak van een Syrisch gezin dat op de Belgische ambassade in Libanon een aanvraag had gedaan. Europese regeringsleiders halen opgelucht adem. Zij vreesden dat het Hof met deze uitspraak een bom zou leggen onder het Europese asielbeleid.

Vluchtelingen in Boedapest, Hongarije is vaak de poort tot de Schengenzone voor vluchtelingen Beeld reuters

Staatssecretaris Dijkhoff (Justitie) noemt het op Twitter een 'logisch en goed oordeel'. Het Hof stelt dat het lidstaten vrijstaat op grond van hun nationale recht asielzoekers een humanitair visum te geven, maar dat Europese regels daartoe niet verplichten.

Een humanitair visum is een tijdelijk visum om een land in te reizen met het doel om asiel aan te vragen. Nederland kende eerder een regeling voor humanitaire visa, maar die is in 2003 door de minister buiten werking gesteld. België verstrekt deze reisdocumenten in uitzonderingsgevallen nog wel.

Met een systeem van humanitaire visa zou de Middellandse Zee als levensgevaarlijke horde voor asielzoekers verdwijnen. 'Een humanitair visum is een van de manieren om mensensmokkelaars buiten spel te zetten', stelt VluchtelingenWerk. Vluchtelingen zouden dan op de ambassades in bijvoorbeeld Turkije of Libanon hun aanvraag kunnen doen en vervolgens naar Europa kunnen vliegen.

Deze situatie bestond overigens ook toen luchtvaartmaatschappijen passagiers nog niet controleerden op geldige verblijfspapieren voor hun bestemming. Asielzoekers konden tot 2003 gewoon naar Europa vliegen en na binnenkomst asiel aanvragen. Sindsdien krijgen vliegmaatschappijen hoge boetes als zij passagiers zonder inreispapieren vervoeren. Daardoor komen nu bijna alle asielzoekers illegaal over land en zee.

Het verzoek van het Syrische gezin in Libanon stuitte aanvankelijk op een afwijzing van de Belgische immigratiedienst. Die noemde het humanitair visum een gunst, geen recht. Maar de Belgische Raad voor Vreemdelingenbetwistingen vroeg zich af of die redenering klopt. Daarom had hij een principiële uitspraak gevraagd van het Europees Hof van Justitie. De advocaat-generaal, de belangrijkste adviseur van het Hof, oordeelde vorige maand dat een humanitair visum een recht is voor wie in eigen land foltering of onmenselijke behandeling riskeert. Maar de rechters van het Hof volgen dit standpunt niet. Zij oordelen nu dat een visum op humanitaire gronden geen afdwingbaar recht is.

De Europese visumcode regelt het voorgenomen verblijf binnen de Unie voor een maximum van 90 dagen. Het verzoek van de Syriërs heeft tot doel een langer verblijf en valt daardoor niet binnen die code, stelt het Hof. 'Derhalve vallen de aanvragen van het Syrische gezin enkel onder het nationale recht.'

Meer over asielbeleid

Het Europees Hof kan vandaag een bom leggen onder ons asielbeleid
Een uitspraak van het Europees Hof van Justitie vandaag kan een bom leggen onder het asielbeleid van Nederland en andere EU-lidstaten.

'Visumrel' in België leidt tot botsing rechtspraak en politiek
Wereldvreemde rechters! Communistische advocaten! Schurkenregering! De verwijten vliegen over en weer, als afgelopen najaar in België de 'visumrel' losbarst. Een Syrisch gezin dat een humanitair visum voor België najaagt, brengt er de rechtspraak in frontale botsing met de politiek. Om verdere onrust te voorkomen, schakelt het Belgische gerecht het Europese Hof van Justitie in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.