Europees Hof: asielquota zijn legaal, EU-commissaris sluit strafprocedures tegen 'asielweigeraars' niet uit

De Europese Commissie zet de EU-landen onder druk meer vluchtelingen op te nemen nu het Europees Hof woensdag in een vonnis de rechtmatigheid van Brusselse asielquota bevestigde. Commissaris Avramopoulos (migratie) hoopt op 'eenheid en solidariteit' tussen de lidstaten, maar sluit strafprocedures tegen notoire 'asielweigeraars' niet uit.

Vluchtelingen komen aan in Griekenland.Beeld epa

Zijn oproep werd door Polen en Hongarije, de twee grootste dwarsliggers, onmiddellijk terzijde geschoven. De Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken Szijjártó noemde de uitspraak van het Hof 'schandalig en onverantwoordelijk'. Het Hof heeft de Europese wet 'verkracht', aldus de minister. Ook de Poolse premier Szydlo zei zich niets van het Hof te zullen aantrekken. Polen, Hongarije, alsook Slowakije en Tsjechië vinden dat de EU-wet die de asielquota regelt, niet ineffectief is en de soevereiniteit van de lidstaten ondermijnt.

Bezwaren

Naar de uitspraak van het Hof was met spanning uitgekeken. Hongarije en Slowakije stapten eind 2015 naar de Europese rechter nadat hun verzet tegen de asielquota in Brussel door de andere lidstaten was weggestemd. De quota zijn een tijdelijke maatregel (deze maand loopt het programma af) om Italië en Griekenland te ontlasten. Die twee landen kregen sinds 2015 een grote toestroom van migranten te verwerken.

Het Hof maakt korte metten met de bezwaren van Hongarije en Slowakije, net als de advocaat-generaal (adviseur van het Hof) dat in juli deed. De asielquota hebben een goede juridische basis en de wet mocht met meerderheid van stemmen worden aangenomen. Het Hof bekritiseert 'het gebrek aan medewerking van bepaalde lidstaten' om de EU-wet uit te voeren. De Commissie startte voor de zomer al een strafprocedure tegen de drie grootste weigeraars: Polen, Hongarije en Tsjechië.

'Goede hoop'

Avramopoulos noemde de Hof-uitspraak 'zeer goed nieuws'. Hij riep alle landen op hun asielverplichtingen na te komen. Destijds, in 2015, raamde de Commissie dat circa 100 duizend asielzoekers in Italië en Griekenland voor herplaatsing in aanmerking zouden komen. Na twee jaar zijn er 28 duizend daadwerkelijk door een ander EU-land opgenomen. Inmiddels denkt de Commissie dat er in Italië en Griekenland nog 12 duizend asielzoekers zijn die herplaatst moeten worden. De rest maakt geen kans op een verblijfsvergunning of is verdwenen.

Avramopoulos heeft 'goede hoop' dat deze resterende 12 duizend migranten snel een nieuw Europees thuisland vinden. 'De deur staat open voor de lidstaten om mee te werken, nog wel. Laten we geen tijd verliezen.' Blijven er lidstaten in gebreke, dan stapt de Commissaris naar het Hof wat tot een boete voor het EU-land kan leiden.

Dimitris AvramopoulosBeeld epa

Avramopoulos wees op de forse daling van het aantal migranten dat in Italië arriveert. In augustus was de instroom 66 procent lager vergeleken met de maand ervoor. Ook het aantal migranten dat via Turkije naar Griekenland komt is spectaculair gedaald: 97 procent minder dan in 2016. 'Ondanks alle kritiek en scepsis: ons beleid werpt zijn vruchten af. We komen in een situatie waarin we de migratiestroom onder controle krijgen', aldus Avramopoulos.

40 procent van Nederlands asielquota

Nederland moest 5.947 asielzoekers overnemen die in Italië en Griekenland waren gestrand. Volgens de Commissie zijn er 2.357 daadwerkelijk gekomen. Daarmee heeft Nederland 40 procent van zijn asielquota vervuld. De Commissie is tevreden omdat het totaal aantal te herplaatsen migranten (in 2015 geraamd op bijna 100 duizend) ook lager uitvalt (40 duizend; 40 procent van de raming). Sommige landen hebben niet één (Polen, Hongarije) of vrijwel geen (Oostenrijk, Slowakije, Tsjechië) asielzoekers opgenomen onder de EU-wet.

Het akkoord met Turkije om migranten terug te nemen (onder Nederlands EU-voorzitterschap in 2016) was een keerpunt. Inmiddels maakt de EU ook afspraken met landen in Afrika om de migranten tegen te houden en terug te nemen. Daarbij wordt indien nodig gedreigd met het verminderen van handelsvoordelen en het beperken van de visa-uitgifte. Verder controleert Italië sinds kort de reddingsboten van vluchtelingenorganisaties in de Middellandse Zee om te voorkomen dat ze als een 'veerdienst' migranten naar de Italiaanse havens brengen.


Lees meer over de vluchtelingencrisis

Strafprocedures tegen Oost-Europese lidstaten die weigeren asielzoekers op te nemen
De Europese Commissie begint strafprocedures tegen Polen, Hongarije en Tsjechië omdat zij weigeren asielzoekers op te nemen. Oost-Europa, ooit de armste en jongste tak van de Europese familie, ontwikkelt zich snel tot de meest tegendraadse en rebelse.

'Wij zijn een beetje anders'

Toen Hongarije naar de Europese rechter stapte uit protest tegen de verplichting tweeduizend vluchtelingen op te nemen, ging verslaggever Arie Elshout in Oost-Europa op zoek naar de oorsprong van hun angst voor vreemdelingen. 'Er bestaat een kloof tussen Midden- en West-Europa. We hebben verschillende geschiedenissen en ervaringen.' (+)

Fort Europa
Rond de invoering van het herplaatsingssysteem in Europa in 2015, waarin Europese landen verplicht werden om vluchtelingen op te nemen uit Griekenland en Italië, onderzocht de Volkskrant de vluchtelingencrisis in Europa. Wie zijn die vluchtelingen, wat zijn de gevolgen van hun komst en hoe kan het anders? Lees hier alle artikelen uit de reeks Fort Europa terug.

Hongaren koesteren hun hek
Vlak voor het referendum in 2016 in Hongarije over de 'opnameplicht' van vluchtelingen, nam verslaggever Jenne Jan Holtland een kijkje langs de Servisch-Hongaarse grens, waar Hongarije een hek bouwde en de Balkanroute op slot ging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden