Nieuws anti-maffiawet

Europees Hof: anti-maffiawet schendt mensenrechten van maffiosi

Wetsartikel 41-bis, een van de belangrijkste en meestgeprezen anti-maffiawetten van Italië, staat sinds deze week op losse schroeven. Reden: de wet is zo streng, aldus het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, dat de mensenrechten van maffiosi erdoor in het gedrang komen. 

Arrestatie van een Cosa Nostra-kopstuk op Sicilië. Beeld AFP

Het Hof in Straatsburg besprak het wetsartikel vanwege de lotgevallen van Marcello Viola, een maffioso die sinds 1999 een levenslange gevangenisstraf uitzit voor (onder andere) meervoudige moord en afpersing, en die daarom onder het 41-bis regime valt. Dat is een wetsartikel dat werd ingevoerd door de later vermoordde maffiabestrijder Giovanni Falcone. Het maakt het mogelijk om maffiosi en terroristen op te sluiten in een onbeperkt isolement. Dat betekent: 24 uur per dag onder toezicht, geen contact met cipiers, geen toegang tot tv of internet en slecht één uur per maand – gefilmd en achter glas – één aangewezen familielid mogen zien.

‘Is dit een grap?’

Pas wanneer de gedetineerden bereid zijn samen te werken met justitie, krijgen ze iets meer vrijheden. Marcello Viola weigert echter al twintig jaar zijn omerta te verbreken, waardoor hij nog altijd in isolement zit. Dat is volgens het Europees Hof een schending van zijn mensenrechten. Volgens de rechters houdt Italië bovendien geen rekening met de angst voor vergelding van familieleden buiten de gevangenis en moet het de wet aanpassen. Omdat het al een hoger beroep betrof, is de uitspraak definitief.

‘Maar is dit een grap?’, schreef Vijfsterrenleider en minister van Buitenlandse Zaken Luigi Di Maio direct na de uitspraak op Facebook. ‘Rechten voor mensen die kinderen in zuur hebben opgelost? Geen denken aan.’

Vermoedelijke capo dei capi Settimo Mineo tijdens zijn arrestatie in Palermo. Beeld LightRocket via Getty Images

Het voornaamste idee achter de wet is dat maffiosi onder het 41-bis regime niet langer macht kunnen uitoefenen vanuit hun cel – ze kunnen geen moorden meer bestellen of drugsdeals beklinken – maar ook dat de eenzame opsluiting ze ertoe overhaalt samen te werken met justitie in ruil voor iets meer luxe.

Zelfs geen eigen pasta

Dat bleek te werken. Voor 41-bis werd ingevoerd, waren er nauwelijks spijtoptanten in Italië. Na de invoering braken er niet alleen protesten uit onder gevangenen omdat ze niet eens meer hun eigen pasta mochten bereiden, maar nam ook het aantal spijtoptanten toe. Momenteel zitten 957 maffiosi gevangen onder het zwaarste regime, terwijl 1.050 van hun collega’s besloten samen te werken met justitie in ruil voor betere omstandigheden. Hun informatie leidde de afgelopen jaren tot de arrestatie van meerdere kopstukken, waaronder de recent overleden capo dei capi Toto Riina uit Corleone, de beruchtste maffiabaas aller tijden.

‘Beste rechters en juristen uit Europa’, zei de voorzitter van de anti-maffiacommissie Nicolo Morra woensdag. ‘Als jullie zouden begrijpen wat het betekent een oorlog tegen de maffia te voeren, hadden jullie misschien wat meer twijfels gehad eer jullie tot deze uitspraak kwamen.’ Volgens hem is het niets minder dan een klap voor Italië en zullen hij en zijn collega’s manieren verzinnen de uitspraak te omzeilen. ‘Europeanen begrijpen blijkbaar nog steeds niet dat de maffia niet onderschat, maar verslagen moet worden.’

Lees ook het interview met Roberto Saviano, de auteur van het maffiaboek Gomorra: ‘De maffia in Amsterdam is erger dan in Napels.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden