Europees asielbeleid moet menselijker en efficiënter

Het Europees asielbeleid moet op de schop om chaos met grote aantallen vluchtelingen in de toekomst te voorkomen.

Timmermans (links) en Avramopoulos. Beeld ap
Timmermans (links) en Avramopoulos.Beeld ap

De Europese Commissie stelt voor asielzoekers eerlijker over de lidstaten te spreiden zodat niet een klein aantal landen - op dit moment Griekenland, Italië, Duitsland, Nederland, Zweden en Oostenrijk - een onevenredig zware last dragen.

Vanwege de grote politieke gevoeligheid bij de lidstaten legt de Commissie vandaag verschillende opties op tafel voor een 'menselijker en efficiënter' asielbeleid. De meest vergaande keuze is voor een echt Europees asielsysteem, waarbij het niet meer uitmaakt in welk land iemand asiel aanvraagt. De migrant wordt - indien hij of zij aanspraak kan maken op een verblijfsvergunning - direct toegewezen aan een lidstaat. De asielquota per land worden opgesteld op basis van onder meer de bevolkingsomvang, het welvaartsniveau en het aantal reeds aanwezige migranten.

Herverdeling

In de tweede, minder vergaande optie blijft het land van aankomst van de migrant verantwoordelijk voor de opvang. Wordt de druk op sommige lidstaten echter te hoog, dan moeten de verschillen worden rechtgetrokken met een 'correctiemechanisme' (herverdeling), zo blijkt uit het ontwerpvoorstel dat de voor migratie verantwoordelijke Commissarissen Timmermans en Avramopoulos woensdagmiddag presenteren.

Een eerder verplicht spreidingsplan voor 160 duizend vluchtelingen die vastzitten in Griekenland en Italië, heeft tot nog toe vooral tot grote irritatie en weinig resultaat geleid. Pas circa 1.100 vluchtelingen zijn afgelopen zes maanden werkelijk naar een ander land overgebracht. Vooral de Oost-Europese lidstaten willen niets weten van Brusselse asielquota. Het is daarom onzeker of de EU-landen bereid zijn de Europese asielafspraken wezenlijk aan te passen.

Volgens Timmermans en Avramopoulos heeft de vluchtelingencrisis afgelopen jaar de zwakke plekken in de huidige asielafspraken (de zogenoemde Dublin-regeling) op pijnlijke wijze zichtbaar gemaakt. Simpelweg landen vanwege hun geografische ligging opzadelen met de grootste asiellast, is volgens de Commissarissen niet aanvaardbaar.

'Asielshoppen'

Behalve een eerlijker verdeling van de asielzoekers stelt de Commissie voor de procedures en opvang in de lidstaten verder te harmoniseren. Dat moet het 'asielshoppen' (migranten zoeken de beste plek) tegengaan.

Verder vindt de Commissie dat asielzoekers die na aankomst in een lidstaat toch doorreizen, gestraft kunnen worden door ze bepaalde rechten op een uitkering, huisvesting of zorg te ontnemen.

Om een nieuw Europees asielbeleid uit te voeren, zou het Europese asielagentschap EASO meer bevoegdheden moeten krijgen. Het agentschap zou bijvoorbeeld verantwoordelijk worden voor de evenwichtige spreiding van de asielzoekers over de EU-landen.

De Commissie bepleit verder ruimere kansen voor legale economische migranten. Daarvoor moet het huidige 'blue card'-systeem (de Europese werkvergunning) sneller en flexibeler gemaakt worden. Speciale kansen zijn nodig voor ondernemers uit niet-EU-landen. Ook wil de Commissie op grotere schaal erkende vluchtelingen uit andere landen (Libanon, Turkije) laten overkomen. De lidstaten zijn niet verplicht daaraan mee te doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden