Europarlement woest om EU-'maffia': Barroso hielp overstap naar bedrijf verzwijgen

Oud-EU-Commissarissen

Oud-EU-Commissaris Ferrero-Waldner verzweeg haar overstap naar een Spaans bedrijf, gedekt door voorzitter Barroso. Kan Junckers Europese Commissie er nog een schandaal bij hebben?

Benita Ferrero-Waldner. Beeld AP

'Barroso prostitueert zich bij Goldman Sachs.' Driftig sproeit de Duitse europarlementariër Fabio de Masi (Die Linke) met vitriool als hij de overstap van de voormalig voorzitter van de Europese Commissie naar de Amerikaanse zakenbank bespreekt. Ook voor Neelie Kroes, met haar commissariaten en Bahama-vennootschap, heeft De Masi geen goed woord over. 'Droeg Kroes de namen van haar sponsors op haar lichaam, zoals bij de Formule 1, dan was ze van top tot teen bedekt.'

De Masi staat beslist niet alleen in zijn woede en verontwaardiging over het gemak waarmee oud-Commissarissen hun loopbaan vervolgen bij grote bedrijven. Heel het Europees Parlement - van eurominnend tot eurohatend - spuwde deze week vuur over wat zij als crimineel gedrag ('de maffia!') zien. Het parlement eist dat de huidige Commissie - onder leiding van Jean-Claude Juncker - de gedragscode voor Commissarissen flink aanscherpt.

Die druk neemt toe nu een nieuw 'schandaal' zich aandient: de voormalige Oostenrijkse Commissaris Benita Ferrero-Waldner verzweeg dat ze vrijwel direct na haar Brusselse werk aan de slag ging als consultant/lobbyist bij het Spaanse Gamesa, een wereldwijde exporteur van windmolens. Was dat verzwijgen al compleet in strijd met de gedragscode, extra pikant is dat toen de kwestie alsnog in 2013 bekend werd bij de Commissie, zij vervolgens met de mantel der liefde door Barroso werd bedekt.

Zoals de leider van de Europese Groen Philippe Lamberts tijdens het debat droogjes opmerkte: 'De eurosceptici winnen dankzij de eurocynici.'

De Spaanse werkzaamheden van Ferrero-Waldner stonden tot voor kort alleen versluierd in een onderzoek van de Europese Ombudsman naar een 'former Commissioner'. De Oostenrijkse had de ombudsman - de Ierse Emily O'Reilly - met een rechtszaak gedwongen tot anonimiteit. Nader onderzoek van de Volkskrant leidde uiteindelijk naar de notulen van de Commissievergadering van dinsdag 25 februari 2014, waarin de liefdevolle mantel door Barroso werd toegeworpen. In dat verslag wordt bij naam vermeld over wie het gaat.

Foute overstap Eurocommissaris verdwijnt in doofpot Barroso

Voormalig Europees Commissaris Benita Ferrero-Waldner heeft tegen de regels in verzwegen dat ze vrijwel direct na haar Brusselse werk in 2010 aan de slag ging bij een Spaanse exporteur van windturbines. Toenmalig Commissievoorzitter Barroso heeft de kwestie intern met de mantel der liefde bedekt. Barroso is recent in opspraak gekomen door zijn overstap naar de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs. Lees hier verder.

Aan de slag

Ferrero-Waldner maakt deel uit van de eerste Commissie-Barroso (2004-2009). Door haar regering en partij (de conservatief-christelijke ÖVP) naar Brussel afgevaardigd, krijgt ze de portefeuille Buitenlands beleid en Nabuurschap. In de overgangsfase naar Barroso-II (2009-2010) neemt ze ook Handel erbij. Op 9 februari treedt Barroso-II aan en Ferrero-Waldner vertrekt. Nog diezelfde maand gaat ze aan de slag bij Gamesa. Haar stoel in het Berlaymontgebouw - het hoofdkantoor van de Commissie in Brussel - is nog warm.

De gedragscode voor Commissarissen bepaalt dat zij de eerste 12 maanden na hun vertrek (inmiddels verhoogd tot 18 maanden), elke nieuwe baan eerst ter beoordeling aan de Commissie voorleggen. Werkzaamheden die raken aan de voormalige portefeuille van de Commissaris zijn uit den boze, dus geen positie voor Ferrero-Waldner (Handel) bij een bedrijf als Gamesa, dat wereldwijd handelt in windturbines en de bijbehorende technologie. Verder schrijft het Europees Verdrag voor dat oud-Commissarissen hun leven lang 'eerlijkheid en kiesheid betrachten' bij het aanvaarden van nieuwe functies. Ferrero-Waldner lapt al deze ge- en verboden aan haar laars.

In mei 2013 ontvangt de Europese Ombudsman een anonieme enveloppe met het gewraakte Gamesacontract. Het contract is voor vier jaar, de Ombudsman zegt niet of de salariëring in het contract is opgenomen. Volgens betrokkenen is de vergoeding voor Ferrero-Waldner 'minder dan Barroso bij Goldman Sachs zal ontvangen, maar nog steeds een aanzienlijk bedrag'. De Ombudsman kaart de kwestie in juli 2013 aan bij de Commissie, onder leiding van Barroso.

Die besluit zeven maanden later (op 25 februari 2014) dat alles toch in de haak is, ondanks een negatief oordeel van het onafhankelijke Ethisch Comité dat bij dit soort delicate kwesties adviseert. De belangrijkste overweging voor Barroso is dat Ferrero-Waldner in een brief - waarom hij had gevraagd - zich verontschuldigt voor de 'ongemakkelijke situatie' die is ontstaan. Ferrero-Waldner verzekert dat ze bij Gamesa nooit iets heeft gedaan dat in strijd was met de regels voor oud-Commissarissen, een bewering die in een aparte brief van Gamesa wordt bevestigd.

'Flagrante schending'

Barroso neemt genoegen met deze verklaringen, temeer daar volgens Ferrero-Waldner haar werkzaamheden voor het Spaanse bedrijf in februari 2012 zijn beëindigd. Dat laatste is niet waar, concludeert de Ombudsman later: het contract loopt tot februari 2013, net voor de Commissie besluit er geen zaak van te maken.

De Ombudsman is zeer ontevreden met de conclusie van Barroso en start in april 2014 een eigen onderzoek. O'Reilly snapt niet hoe zo'n flagrante schending van de regels met een goed-gedragbriefje van de betrokkenen weggepoetst kan worden.

Haar eindrapport van juni dit jaar, voelt als een middeleeuwse lijstraf voor Barroso. 'Wanbestuur', oordeelt de Ombudsman. Barroso heeft de ernst van de schending van de regels genegeerd, was 'overmatig inschikkelijk', toonde nauwelijks interesse in de zaak en gaf Ferrero-Waldner letterlijk en figuurlijk een vrijbrief om haar ongeoorloofde gedrag goed te praten. Terwijl de Commissie naar het Hof van Justitie had kunnen stappen om de Oostenrijkse haar Brusselse vergoedingen en pensioenrechten af te pakken.

O'Reilly benadrukt dat zeker oud-Commissarissen, met hun ruime salarissen en post-Brusselse toeslagen, zich aan de regels moeten houden. De burger verwacht dat, aldus O'Reilly, die Barroso ervan beschuldigt met zijn souplesse jegens Ferrero-Waldner de geloofwaardigheid van de EU te ondermijnen. Ze dringt er met klem bij de huidige Commissie op aan de gedragscode aan te scherpen.

Juncker heeft dat tot nog toe afgehouden. Hij wijst er steeds op dat de gedragscode voor Commissarissen al een van de strengste ter wereld is. En dat zijn Commissie alle besluiten over werkverzoeken van oud-Commissarissen openbaar maakt via een website. Dan moeten Commissarissen die toestemming natuurlijk wel vragen.

Opmerkelijk is dat Barroso tijdens de februarivergadering in 2014, over Ferrero-Waldner, zijn collega's op het hart drukt dat regels ook voor hen gelden. Hij biedt aan een 'informatiebijeenkomst' te organiseren om een 'leidraad' op te stellen voor wat wel en niet kan na een Brusselse carrière. Onduidelijk is of die speciale bijeenkomst ooit heeft plaatsgevonden. In juli dit jaar begon Barroso bij Goldman Sachs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.