Europa wordt het eens over gezamenlijk bankentoezicht

De leiders van de eurozone gaan een gezamenlijk bankentoezicht optuigen. Pas als deze toezichthouder actief is, moet het mogelijk zijn om banken direct van kapitaal te voorzien via het Europese noodfonds. Dat maakte EU-president Herman Van Rompuy vrijdagochtend na urenlang beraad bekend. Hij sprak van een doorbraak.

EU-voorzitter Van Rompuy (midden) geeft na afloop van de eerste dag een persconferentie. Hij wordt geflankeerd door de voorzitter van de Europese commissie Barosso (r) en de Deense premier. Beeld reuters

Het bankentoezicht komt uiteindelijk onder de vlag van de Europese Centrale Bank te hangen. Het zal enige tijd duren voor er een gezamenlijk Europees bankentoezicht is, maar het moet er voor het einde van het jaar zijn.

Premier Mark Rutte bestempelde het als een logische stap. 'Pas als er bankentoezicht is en we weten hoe banken er voorstaan, en als er een aanvraag is gedaan, pas dan is het denkbaar dat banken via het fonds direct kapitaal kunnen krijgen.' Bovendien is deze zogeheten herkapitalisatie aan strenge voorwaarden verbonden, aldus Rutte.

Door banken direct uit de noodfonds te financieren, wordt de lening niet opgeteld bij de staatsschuld van het betreffende land. En daardoor hoeft het land niet aan strenge hervormings- en bezuinigingsvoorwaarden te voldoen.

De leiders spraken af dat zodra het bankentoezicht er is, de steun die de Spaanse bankensector binnenkort krijgt, ook onder dit nieuwe instrument gaat vallen. De toegezegde maximale 100 miljard euro voor de Spaanse banken drukt dan niet langer op de Spaanse begroting.

Hierdoor krijgen hopelijk beleggers weer meer vertrouwen in Spanje en zijn bereid weer Spaans staatspapier tegen een lagere rente te kopen.

Beleggers lieten bovendien Spaans staatspapier liggen omdat zij vreesden dat als Spanje zijn verplichtingen niet zou kunnen nakomen, zij geen geld konden terugvorderen. Dat heeft te maken met de status van bevoorrechte schuldeiser die het noodfonds zou hebben. De regeringsleiders hebben nu afgesproken dat het noodfonds deze status niet zal hebben bij de Spaanse lening.

Obligaties
Er werd dus ook nogmaals afgesproken dat de Europese financiële vangnetten staatsobligaties van eurolanden kunnen gaan kopen. 'We maken de weg vrij om alle mogelijkheden van zowel het tijdelijke als het permanente noodfonds te gaan gebruiken', zei Van Rompuy vrijdagochtend.

Het opkopen van staatsobligaties kan alleen als het land wel voldoet aan de Europese begrotingsnormen. 'Het is voor landen die beter presteren', zo verwoordde Van Rompuy het. De landen die gebruik willen maken van deze mogelijkheid zullen geen hervormingsprogramma opgelegd krijgen.

Minister-president Mark Rutte benadrukte dat het gaat om al bestaande instrumenten onder de verdragen over de noodfondsen. 'We hebben vastgesteld dat we heel goede instrumenten hebben. Die hoefden niet opnieuw te worden uitgevonden.'

Italië had onder meer gehoopt dat het noodfonds automatisch staatspapier zou gaan opkopen als de rente boven een bepaald percentage zou stijgen. Dat heeft het land niet voor elkaar gekregen.

Uren vergaderen
De beslissingen kwam na uren vergaderen, om 04.15 uur vanmorgen waren de leiders van de eurolanden het pas eens. Spanje en Italië dreigiden alle besluitvorming te blokkeren als er geen oplossing werd gevonden voor de torenhoge rentes waar de landen mee te kampen hebben. De Italiaanse premier Monti waarschuwde dat de val van zijn land de eurozone en de euro 'naar de hel' zal slepen. Hij eiste net als zijn Spaanse collega Rajoy dat het Europees noodfonds en de Europese Centrale Bank de geldkraan openzetten om de twee landen te helpen.

Mede door de blokkade van Spanje en Italië verliep de eerste dag van de top zeer stroef. Het voorstel van EU-president Van Rompuy om de eurolanden tot een Verenigd Europa om te vormen, kreeg een koel onthaal. Duitsland, Nederland en Finland verwerpen de invoering van euro-obligaties waarmee de eurolanden gezamenlijk hun staatsschulden financieren. Frankrijk, Italië en Spanje toonde juist huiver over Van Rompuy's pleidooi om Brussel voortaan te laten bepalen hoeveel een land jaarlijks mag uitgeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.