AnalyseNieuwe EU-doelen

Europa wil onafhankelijker worden van China en VS door bedrijven te steunen wereldleider te worden

Aan ambities zelden gebrek in de Europese Unie, vooral niet op papier. Vrijdag omarmen de regeringsleiders ‘strategische autonomie’ als nieuw doel voor de Unie. Een groen en digitaal Europa, dat zich economisch niet het kaas van het brood laat eten door de Chinezen, met Europese industriële kampioenen. Ook premier Rutte, normaliter allergisch voor alles dat dwars op vrijhandel staat, steekt zijn duimen omhoog.

Merkel, Michel, Conte, De Croo, en Bettel tijdens de EU-top donderdag.Beeld EPA

De ontwerpconclusies van de EU-top staan vol ronkende taal. Economisch herstel is nodig, zeker nu door de coronapandemie de werkloosheid, staatsschuld en begrotingstekorten omhoog schieten. Maar gewoon opkrabbelen ‘is niet genoeg’, stelt de ontwerptekst die naar verwachting zonder wijzigingen wordt aangenomen. De coronapandemie leert dat het economisch model op de schop moet. De beschikbare nationale en Europese herstelfondsen bieden unieke kansen. De EU moet af van de afhankelijkheid van anderen voor medicijnen, van fossiele energie, van de opslag van Europese data op de iClouds van Amerikaanse techbedrijven.

Rutte en zijn collega’s geven de richting aan, de Europese Commissie wordt gevraagd zo snel mogelijk met plannen en wetten te komen. Commissieambtenaren zijn een beetje beduusd van alle verbale daadkracht. ‘Weten de leiders wel wat ze zeggen?’ vraagt een van hen zich af. ‘Aan het idee van strategische autonomie kleven nogal wat praktische en ideologische bezwaren’.

Interne markt

Neem de oproep – op papier nog de makkelijkste – om eindelijk de resterende barrières op de bewierookte interne markt te slechten. Rutte vraagt er al jaren om, een recent 200 pagina’s dik rapport van de Commissie over die blokkades geeft aan dat de weerstand in de lidstaten groot is om beroepen en sectoren open te stellen voor EU-werknemers. Zo moet een architect nog steeds door gekmakende procedures heen om in andere lidstaten zijn diensten te kunnen aanbieden. Niet echt wenselijk als diezelfde EU zich klaarmaakt voor een ‘renovatiegolf’ om energie te besparen.

De leiders roepen ook op tot een ‘ambitieuze Europese industriepolitiek’. Hier klinkt de stem van Parijs, dat al jaren ijvert voor Europese kampioenen: bedrijven die met nationale en Europese steun wereldleider moeten worden. Bij het ontwikkelen van accu’s bijvoorbeeld voor elektrische wagens, voor de productie van microprocessors, satellieten, militair materieel of vaccins tegen nieuwe virussen.

Modernisering van concurrentieregels

Dat vraagt om een ‘modernisering’ van de Europese concurrentieregels, oftewel: die moeten aangepast om de kampioenen mogelijk te maken. De Nederlandse mededingingsautoriteit ACM deed onlangs het voorstel om bij groene en sociaal wenselijke doelen het normale verbod op prijs- en marktafspraken te versoepelen. Nog maar een jaar geleden hield de Commissie de fusie tussen de Duitse en Franse treingiganten Siemens en Alstom tegen om de concurrentie op de treinmarkt te behouden. Dat argument valt straks mogelijk weg.

Europa moet ook ‘digitaal soeverein’ worden, de lockdown heeft het belang van online zaken doen en thuiswerk meer dan ooit duidelijk gemaakt. Dat betekent de snelle uitrol van veilige 5G-netwerken (inclusief het uitsluiten van onbetrouwbaar geachte leveranciers als Huawei), eigen regels opstellen, indien nodig het beperken van de marktmacht van Google en Apple, en bovenal heel veel investeringen. De leiders willen dat ten minste 20 procent van het Europese coronaherstelfonds (750 miljard euro) wordt ingezet voor de digitale omschakeling.

Vrijhandel

De vrijhandel komt er bekaaid af in de verklaring van de leiders, zeggen EU-ambtenaren. Premier Rutte benadrukte donderdag bij aanvang van de EU-top het belang van de interne markt (‘het machtigste en succesvolste handelsblok uit de wereldgeschiedenis’) en dat de overheid geen concurrent van Google kan oprichten, maar tegelijk is hij ‘heel erg voor’ Europese kampioenen en moet Europa zijn handelsbelangen verdedigen.

Meer over de Europese Unie

EU start juridische procedure tegen Britten om breken Brexitdeal
De Europese Unie is donderdagochtend een juridische procedure begonnen tegen de Britse regering wegens het schenden van internationale afspraken. 

EU-immigratiepact beëindigt onrust op Middellandse Zee niet
Het woensdag gepresenteerde migratiepact biedt geen antwoorden op acute problemen, zoals de brand in kamp Moria. Hoewel het pact daar ook niet voor bedoeld was, resteert de teleurstelling. De misère duurt voort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden