Europa wil kredietruimte Russische banken afknijpen

De westerse politieke sancties tegen Russische staatsbanken zullen het grootste deel van het financiële systeem in dat land raken. De zes grootste banken in Rusland zijn namelijk alle staatseigendom.

AMSTERDAM - Hoe groot het effect van de strafmaatregelen zal zijn, is nog niet helemaal duidelijk. Dat komt doordat de Europese sancties alleen op hoofdlijnen bekend zijn. De Europese Commissie zal vandaag meer details bekendmaken.


Een vertrouwelijk achtergronddocument dat dinsdag in Brussel is verspreid lijkt erop te wijzen dat dat de Europese sancties minder streng zullen uitpakken dan de Amerikaanse. De Europese sancties zullen zich mogelijk beperken tot de obligaties, aandelen en derivaten die Russische staatsbanken uitgeven. Banken financieren hun kredietverlening deels door middel van de uitgifte van dit soort financiële instrumenten. De sancties beogen daarmee de kredietcapaciteit van Russische staatsbanken af te knijpen. Banken die geen financiering kunnen aantrekken, hebben minder ruimte om leningen aan bedrijven te verstrekken. Indirect schaden dit soort sancties dus de hele Russische economie.


Maar The Financial Times schreef gisteren dat Russische banken nauwelijks obligaties, aandelen en derivaten in het buitenland uitgeven. Deze markt zou slechts 3,5 procent van hun buitenlandse financiering beslaan, dus een nóg kleiner deel van hun totale financiering. De buitenlandse financiering van Russische banken bestaat vooral uit leningen, aldus de krant. Maar die vallen niet onder de sancties.


Van de zes grootste commerciële Russische banken staan er vijf op de sanctielijst van de Verenigde Staten. Om onduidelijke redenen ontzien de VS tot nu toe de Russische nummer één, Sberbank. De niet-commerciële Russische Ontwikkelingsbank (Vnesh-econombank) staat wel op de lijst. De VS verbieden Amerikaanse ondernemingen überhaupt zaken te doen met deze banken. De Amerikaanse sancties omvatten alle kredietverlening en lijken dus zwaarder te zijn dan wat de EU mogelijk van plan is.


In het gelekte Europese achtergronddocument staat dat Russische staatsobligaties 'in eerste instantie' van de sancties worden uitgezonderd, omdat 'Rusland een belangrijke afnemer is van obligaties die door sommige EU-landen worden uitgegeven'.


Het financiële systeem in Rusland staat ook zonder sancties al onder druk. Buitenlandse financiële instellingen zijn vanwege de politieke onrust en het gewapende conflict met Oekraïne huiverig geworden om leningen aan Russische bedrijven te verstrekken. Al voordat er sprake was van sancties trokken buitenlandse banken zich terug uit Rusland. Ook Nederlandse banken doen dit.


Het Russische bedrijfsleven moet een steeds groter beroep doen op de eigen banken. Die hebben daardoor extra financiering nodig. Als ze die niet of in veel mindere mate in het buitenland kunnen aantrekken, moeten ze aankloppen bij de Russische overheid. Die heeft circa 130 miljard euro aan financiële reserves in twee staatsfondsen opzijgezet. Het Kremlin kan die in geval van nood gebruiken om de staatsbanken te ondersteunen. Als alle buitenlandse kredietverlening aan het Russische bedrijfsleven wegvalt, kunnen die reserves de Russische economie nog anderhalf jaar aan de praat houden.


Zelfs als Rusland de sancties weet te omzeilen, bijvoorbeeld door financiering te regelen in Azië, moet het land daarvoor een hoge prijs betalen. Investeerders die Rusland geld willen lenen terwijl het land onder een sanctieregime valt, lopen extra risico en zullen Rusland een hogere rente in rekening brengen dan voorheen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden