Europa te kijk gezet in Strafhof-zaak

De Europese landen met vredestroepen in Afghanistan, waaronder Nederland, zijn in verlegenheid gebracht door het bericht in de Amerikaanse pers dat zij hun militairen vorig jaar hebben gevrijwaard van uitlevering aan internationale tribunalen....

Juist deze week proberen de VS in de Veiligheidsraad te regelen dat het Internationale Strafhof geen rechtsmacht heeft over VN-missies. Groot-Brittannië en Frankrijk zijn fel gekant tegen de Amerikaanse resolutie.

Minister Van Aartsen van Buitenlandse Zaken ontkent dat er sprake is van een 'dubbele moraal' in de afspraken die in december werden gemaakt tussen de regering-Karzai en Groot-Brittannië (dat optrad namens alle twintig landen in de vredesmacht ISAF). 'Maar dat vergt wel het lezen van de héle tekst.'

In de Tweede Kamer zal Van Aartsen volgende week vragen moeten beantwoorden van PvdA en CDA. 'Als het bericht klopt, slaat Nederland een modderfiguur', zegt A. van Aardenne (CDA). Zij vindt het vreemd dat in de overeenkomst met de Afghanen die de Kamer in december besprak, de omstreden passage helemaal niet voorkomt.

Volgens woordvoerder B. Jochems van Buitenlandse Zaken is het bericht in de Washington Post van gisteren niet uit de lucht gegrepen - het Memorandum of Understanding (MoU) bestaat inderdaad. Alleen de suggestie dat Europa 'hypocriet' zou zijn, is 'volstrekte lariekoek'.

Hij wijst erop dat ISAF-militairen volgens het MoU niet mogen worden uitgeleverd aan een internationaal tribunaal 'zonder de uitdrukkelijke toestemming van hun land van herkomst'. Jochems: 'Het hoeft geen betoog dat Nederland altijd zal instemmen. Wij hebben het statuut van het Internationaal Strafhof geratificeerd. We wíllen er niet onderuit.'

Volgens voorzitter William Pace van de CICC in New York (de ngo-coalitie die het strafhof steunt) gaat wat de VS in de Veiligheidsraad nastreven veel verder dan de ISAF-overeenkomst, die hij overigens wel 'een vergissing' noemt. 'De VS willen totale immuniteit in alle situaties. Het woord ''immuniteit'' komt in het memorandum zelfs niet voor.'

Dat een Amerikaanse krant met het bericht komt juist nu de VS en Europa een conflict hebben over het strafhof, kan geen toeval zijn, zegt Richard Dicker van Human Rights Watch in New York. 'Het is duidelijk bedoeld om de Britten en Fransen in verlegenheid te brengen.'

Dicker noemt het 'stom' en 'een blunder' dat de Europeanen akkoord zijn gegaan met de tekst van het MoU. 'Maar je moet bedenken op welk moment het gebeurde. Het was vlak na 11 september. Er was grote haast bij. Europa wilde zijn solidariteit betonen met de VS.' Hij noemt het 'cynisch' dat dit betoon van solidariteit nu door de VS tegen Europa wordt gebruikt.

Volgens diverse bronnen is de tekst van het memorandum in december opgesteld door de Amerikanen, en zijn de Britten akkoord gegaan omdat ze niet moeilijk wilden doen toen in Afghanistan de nood aan de man was. Een van hen zegt dat 'Nederland nu ook wel inziet dat in december niet goed naar de tekst is gekeken'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden