Europa stuurt heldere boodschap naar Moskou

Soms is de vorm van een boodschap, de manier waarop ze wordt verkondigd en verspreid, nog belangrijker dan de inhoud, betoogde Marshall McLuhan, de geestelijk vader van de vermaarde uitdrukking: ‘The medium is the message’....

Inderdaad: de verklaring die de door de Franse president Sarkozy belegde top produceerde, zal door haar inhoud geen schokgolven veroorzaken. Weliswaar geven de Europese leiders aan dat de besprekingen met Moskou over een nieuw samenwerkingsverdrag worden opgeschort totdat de Russische troepen zijn teruggetrokken naar de posities die ze innamen vóór 8 augustus. Maar dit is geen ‘sanctie’ waarvan men in Moskou wakker zal liggen. De EU onthoudt zich voorlopig van verdere stappen die Rusland ervan moeten weerhouden om op de tegen Georgië ingeslagen weg voort te gaan.

Toch is de Europese stellingname niet zonder betekenis. Een ingelaste top is een zeldzaamheid – de EU geeft hiermee aan dat ze het Russische optreden, en dan vooral de blijvende aanwezigheid van Russische troepen op Georgisch grondgebied, hoog opneemt. Ook het feit dat de 27 regeringsleiders het relatief snel eens zijn geworden over een ondubbelzinnige veroordeling, draagt bij aan de kracht van het signaal. Hier blijkt trouwens eens te meer hoe veel baat de EU er bij heeft als ze op een belangrijk moment wordt geleid door een groter land, dat op het diplomatieke vlak een speler van formaat is.

Sommige lidstaten hadden graag een wat fermere opstelling gezien. Die wens is begrijpelijk, maar het is toch beter dat de EU in deze fase de hogere versnellingen mijdt. Dus: geen business as usual, maar ook geen power play die de relatie met Moskou meteen op scherp stelt.

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat Europa ook niet in een positie verkeert om Moskou de wacht aan te zeggen. Daarvoor is het momenteel te afhankelijk van Russische energieleveranties – nog afgezien van de moeite die het een bont gezelschap van 27 landen kost om een gezamenlijke vuist te maken. Maar het zou verkeerd zijn daaruit de conclusie te trekken dat de Europeanen zijn gedoemd tot jeremiades aan de zijlijn.

De realiteit is namelijk ook dat Rusland op het wereldtoneel minimale waardering heeft geoogst voor zijn optreden in de Kaukasus. Voor de erkenning van Zuid-Ossetië en Abchazië heeft het slechts steunbetuigingen van de heren Loekasjenko (Wit-Rusland) en Chávez (Venezuela) mogen ontvangen, een weinig illuster gezelschap.

Als de Russische leiders enige geloofwaardigheid willen behouden, zullen ze zich op z’n minst moeten verstaan met de Europese diplomatie. De betrekkelijk minzame Russische reactie op de EU-verklaring kan een vileine vorm van minachting zijn, maar ze kan ook worden gezien als een indicatie dat Moskou beducht is voor een verder isolement en de lijnen open wil houden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden