Column

Europa, stop het gejammer

Na de verkiezing van Donald Trump treurt progressief Amerika. Hollywood huilt. Filmsterren plannen hun emigratie. De zangeres Cher (70) dreigde zelfs 'de planeet te zullen verlaten'. Universiteiten hebben huilkamers ingericht met cry-ins voor onthutste studenten.

Voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker.Beeld epa

Ook Brussel heeft een traumateam nodig. De EU-ministers van Buitenlandse Zaken zijn 'geschokt'. Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, is van slag; veel Europese parlementsleden zijn gedeprimeerd. Ze moeten stoppen met hun gejammer. Tektonische platen van de wereldpolitiek verschuiven. De EU ligt op de breuklijn.

Als de EU een tegenslag krijgt, reageert zij instinctief met 'meer Europa' en de vlucht in symboliek. Trump zal Europa onder druk zetten om meer uit te geven aan defensie. Amerika betaalt ruim 70 procent van de NAVO-begroting. Slechts vijf landen vervullen de NAVO-afspraak 2 procent van het bruto nationaal product aan defensie te besteden: de VS, het Verenigd Koninkrijk, Griekenland, Estland en Polen. Nederland zit net als Duitsland rond de 1,2 procent. Er moet dus veel geld bij.

De Europese commissaris voor een gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid, Federica Mogherini, bepleit een Europese Defensie Unie. De Duitse minister van Defensie, Ursula von der Leyen, wil zelfs een Europees leger. Neem Italië, het land van Mogherini. Italië besteedt 0,95 procent van het bnp aan defensie. Het heeft tegelijk een staatsschuld van ruim 132 procent van het bnp. Waar moet het geld vandaan komen om zowel de NAVO-bijdrage op 2 procent te krijgen en een Europese defensiemacht op te bouwen? België wil uiteraard het hoofdkwartier van het 'Europese Leger', maar het besteedt minder dan 1 procent aan defensie, met een staatsschuld van 106 procent. Europa koestert luchtkastelen.

Volgend jaar beginnen de onderhandelingen over Brexit nadat de Britse regering voor eind maart Artikel 50 heeft ingeroepen. Brussel denkt sterk te staan tegenover Londen. De onderhandelingen worden moeilijk, maar de EU heeft een stok achter de deur. Als er binnen 2 jaar geen resultaat is, staan de Britten buiten de gemeenschappelijke markt. Londen komt dan als financieel centrum in gedrang. Europese politici zoals Guy Verhofstadt, 'Brexit-onderhandelaar' voor het Europees Parlement, spreken oorlogstaal. Dan komt Trump die wordt onthaald op Buckingham Palace. Hij zal de Britten steunen en Londen een handelsverdrag aanbieden, terwijl de EU kan fluiten naar haar handelsverdrag met de VS (TTIP). Niet de Britten zijn in isolement, maar de EU.

Dat wordt nog erger met het Klimaatbeleid waarvan de EU zich ziet als 'wereldleider'. Na de conferentie in Parijs heeft de VN een 'Groen Klimaatfonds' opgericht. Dat fonds wil 100 miljard dollar bijeenbrengen. Obama heeft al 500 miljoen betaald in een eerste schijf van 3 miljard. Het nieuwe Witte Huis zit vol klimaatsceptici.

Trump is voor een effectief milieubeleid, maar ziet klimaatbeleid als hobby van globale elites met doemdenken en paniekzaaierij. Hij stopt betalingen aan het Groen Klimaatfonds, en hij niet alleen. Ook leiders van Rusland, China en India zijn in hun hart klimaatsceptici. Zij volgen de VS en betalen, in het beste geval, minder. De EU staat alleen. De zelfverklaarde 'wereldleider' kan het bedrag van 100 miljard niet alleen opbrengen.

De Amerikaanse verhouding met Rusland blijft nog raadselachtig. Het Witte Huis gaat op zoek naar een nieuwe relatie met het Kremlin. Trump wil Poetin niet kleineren en hem respecteren als leider van een 'grote mogendheid'. Steve Bannon, aanstaand huisideoloog van het Witte Huis, kenmerkt zijn wereldbeeld als: 'conservatief, populist en economisch nationalist'. Dat ligt niet ver van het blikveld van Aleksandr Doegin, huisfilosoof van het Kremlin en de Raspoetin van Poetin. Doegin noemde de verkiezing van Trump 'een sensatie' en zijn stemadvies luidde: Vote Trump. Deze machtsrelatie gaat volledig over de hoofden van Europese leiders.

Juncker zei na de presidentsverkiezingen: 'We moeten Trump leren hoe Europa werkt'. Probleem is juist dat het niet werkt. Merkel riep Trump op 'democratische waarden' te respecteren. Nogal arrogant. Ruim 180 duizend Amerikanen sneuvelden om de Duitsers te bevrijden van Duitse demonen.

Europa werpt zich op als wereldgeweten en marginaliseert zich tegenover de VS, Rusland, China en de Derde Wereld. Volgend jaar staan diverse EU-landen voor een electorale vuurproef met veel politieke turbulentie. Mogelijk een revolutiejaar. Een cry-in van eurocraten helpt niet in het komend tijdperk van harde machtspolitiek. Als de EU niet meebeweegt met de geopolitieke verschuivingen, verzakt haar bouwwerk op de breuklijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden