Europa? 'No No No' weerklinkt Thatchers echo

MANCHESTER - Was het een plaagstootje van de Conservatieve partijleiding? Het debat van de eurosceptische Bruges Group vond plaats in The Comedy Store. Om de lieve vrede binnen zijn partij en binnen de coalitie te bewaren, zou David Cameron het liefst zo weinig mogelijk over 'Europa' discussiëren, maar de Conservatieve premier moest zich erbij neerleggen dat dit gevoelige onderwerp toch volop ter sprake kwam tijdens het partijcongres. Ook in de plenaire vergaderzaal klonk het 'No No No'.


De toon was in het weekeinde gezet door een opiniepeiling waaruit bleek dat tweederde van de Conservatieve stemmers de Europese Unie wil verlaten en dat driekwart een referendum wil over het lidmaatschap. Om tegemoet te komen aan het heersende sentiment bleek de partij haar logo te hebben aangepast: de groene bladeren van de eik waren vervangen door de kleuren van de Union Flag. Ook een meerderheid van Labour- en Liberaal-democratische stemmers wil trouwens zo'n volksraadpleging.


Hoewel 'Europa' niet op de agenda stond van het hoofdprogramma, dook het voortdurend op. Zo verklaarde minister van Financiën George Osborne dat de eurocrisis één van de drie oorzaken was van de economische misère en dat het Verenigd Koninkrijk zal afzien van zijn ambitieuze milieudoelstellingen als andere Europese landen het Britse tempo niet bijhouden. Enkele uren na hem bracht minister voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid Iain Duncan Smith, de populairste bewindsman onder de partijleden, een vleugje onvervalst thatcherisme.


'IDS' ageerde tegen een bepaling van Europese rechters dat alle Europese immigranten, indachtig het mensenrechtenverdrag, recht hebben op uitkeringen. 'No No No', klonk het, een echo van Thatchers boodschap aan haar Europese confrères eind 1990. Minister van Binnenlandse Zaken Theresa May borduurde hierop voort door het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens aan te vallen. Engelse rechters hechten veel waarde aan het daarin opgenomen recht op een familieleven, wat verhindert dat immigranten die zich schuldig maken aan een misdrijf kunnen worden uitgezet.


Lichting van 2010

De euroscepsis zal niet snel verdwijnen, daar het een bindende factor is binnen de veelbesproken 'Lichting van 2010', de tientallen Conservatieve parlementariërs die bij de afgelopen verkiezingen in het Lagerhuis kwamen en met nostalgie terugkijken naar de Thatcherjaren waarin ze opgroeiden. Maar ze kijken ook vooruit. Enkele leden van deze lichting hebben onlangs de essaybundel After the Coalition uitgegeven, een manifest voor een tijd waarin de partij weer kan regeren zonder rekening te hoeven houden met die tegenstribbelende sandalendragers. De Liberaal-democratische minister voor Energiezaken Chris Huhne karakteriseerde hen onlangs als het Britse antwoord op de Tea Party.


Hoe groot de belangstelling voor deze lichting is, bleek uit de stormloop op het zaaltje waarin vier nieuwe parlementariërs spraken over 'The Class of 2010'. George Eustice, Dominic Raab, Claire Perry en Rory Stewart stelden zich voor als eurosceptisch, liefhebbers van een kleine overheid en ruimdenkend, dus voor het homohuwelijk. Argwaan koesteren ze jegens grote bureaucratieën in Westminster, Brussel en New York. 'Bescheidenheid is een belangrijke houding in zowel nationale als internationale politiek. Wat we de afgelopen jaren hebben geleerd, is dat micromanagement niet werkt, of het nu gaat om Brussels beleid of het van bovenaf exporteren van abstracte politieke denkbeelden naar het Midden-Oosten. We moeten waar mogelijk hulp verlenen, zoals in Libië, en de mensen ter plekke vertrouwen', zegt Rory Stewart, de 38-jarige ex-militair, ex-diplomaat, liefdadigheidswerker, historicus, en zomerleraar van de prinsen William en Harry.


Bij de theetafel staat de 37-jarige ex-advocaat Dominic Raab, die Moeder Theresa en Gandhi vanwege hun 'bescheidenheid, doorzettingsvermogen en optimisme' tot zijn voorbeelden rekent. Hij heeft in zijn korte politieke loopbaan campagne gevoerd tegen uiteenlopende zaken als identiteitskaarten en positieve discriminatie. Zijn voornaamste bezigheid is het voorkomen van verregaande Europese samenwerking.


Earl Grey Tories

De geestelijk leider van de Earl Grey Tories is Boris Johnson, de flamboyante Londense burgemeester naar wiens optreden als altijd reikhalzend werd uitgekeken door de spijbelende kostschooljongens, jongevrouwen met Vogue-sigaretten en oude dames met parelkettingen. Hij stelde niet teleur. In een geestige toespraak sprak hij over het belang van localism en kleinschaligheid. Johnson zei dat Gandhi gelijk had met de constatering dat de meeste mensen een diep verlangen bezitten naar het dorpsleven en dat het zijn ambitie is om van Londen, nog meer dan het al is, een grote groep dorpen te maken. Met veel blauwe dorpsfietsen. En zonder Brusselse bemoeienis.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden