Opinie

'Europa moet isolement Noord-Korea doorbreken'

Noord-Korea heeft in de ene hand een kernbom, in de andere een uitnodiging om te komen investeren, schrijft Remco Breuker.

Een Noord-Koreaanse soldaat houdt de grens met Zuid-Korea in de gaten. Beeld afp
Een Noord-Koreaanse soldaat houdt de grens met Zuid-Korea in de gaten.Beeld afp

'Success is the ability to go from one failure to another with no loss of enthusiasm', aldus Winston Churchill. Dat geldt zeker voor de toenadering tot Noord-Korea. Toenadering is de enige realistische beleidsoptie en de EU de enige realistische partij om de huidige patstelling te doorbreken. En dat moet, want er staat veel op het spel.
Noord-Korea houdt door zijn nabijheid Seoul permanent in gijzeling.

Zuid-Korea, elfde economie ter wereld, een cruciale handelspartner voor Nederland enEuropa en sleutelproducent in veel industrieën, betaalt de prijs voor een eventueel conflict. En dat, terwijl het land model staat voor de 21ste-eeuwse manier van leven, gesymboliseerd door metropool Seoul, waar alles in het kwadraat gebeurt.

Noord-Korea is niet alleen een strategisch veiligheidsrisico. Het is ook een land waar de mensenrechten grootschalig en gruwelijk worden geschonden, waar ondervoeding endemisch is en toegang tot medische zorg rudimentair. Het constante verlies aan mensenlevens in Noord-Korea is groter dan we denken te weten.

Wereldeconomie
Het immer verhitte debat over Noord-Korea heeft niet geleid tot structurele oplossingen. Die zijn ook moeilijk te vinden. Als zelfbenoemde kernmacht geeft Noord-Korea permanent aanleiding tot escalatie en door zijn zwakke economie, ernstige sociale onrust en slechte buitenlandse relaties is de regiostructureel instabiel. Elk serieus conflict in Noordoost-Azië beïnvloedt de wereldeconomie direct en negatief. Oost-Azië is immers de motor van de wereldeconomie. Escalatie in Noord-Korea kan deze motor tot stilstand brengen. Het meest ideale zou zijn om Noord-Korea mee te trekken in de wereldeconomie.

De grote spelers lijken niet erg geïnteresseerd. Amerika, China, Japan en Rusland hebben belang bij het blussen van de brand, maar meer nog bij het in stand houden van de status quo. Mocht die namelijk plaatsmaken voor een (semi-)herenigd Korea, dan zijn de mogelijkheden van dat land bijna onbegrensd. Verschillende onderzoeken concluderen dat een herenigd Korea op termijn de derde economie van de wereld kan worden. Belangrijker dus dan Japan.

Zuid-Korea is een bijzonder succesvolle economie, maar stel je eens voor dat Samsung een directe lijn naar Europa zouhebben via de spoorlijn Pusan-Parijs. Of dat Zuid-Koreaans kapitaal gecombineerd wordt met de overvloedige Noord-Koreaanse bodemschatten (waaronder uranium en goud). Dat het industriële complex in Kaesong uitgebreid en op andere plekken gekopieerd wordt: Zuid-Koreaanse bedrijven en technologie met goedkope, hooggeschoolde Noord-Koreaanse arbeidskracht. Daar is het succes van Gangnam Style niets bij.

Als ze haar eigen toekomst serieus neemt, moet de EU hier bij zijn. En dat kan. Seoul uit nu harde waarschuwingen aan Pyongyang, maar heeft ook een gedetailleerd plan het licht laten zien hoe samenwerking na de crisis er uit moet zien. Internationale economische samenwerking speelt hierin een hoofdrol.

Gewin
In samenspraak met Zuid-Korea is er voor Europa in Noord-Korea structureel financieel gewin te halen. Zo'n scenario, dat zonder een ideologische dimensie naar cynisch mercantilisme riekt, is ook de enige praktische mogelijkheid voor de-escalatie en voor het creëren van een betere samenleving in Noord-Korea. De VS en China zullen niet tegenwerken; geen van beide is tegen buitenlandse investeringen in Noord-Korea. China heeft de internationale gemeenschap zelfs gevraagd zich over de kwestie Noord-Korea te buigen.

Makkelijke uitwegen uit de huidige ellende zijn er niet. Militaire interventie kan op oorlog uitlopen (met 16 miljoen doden) en isolement werkt duidelijk niet. Blijft over: economische toenadering. Maar wil Noord-Korea wel? Ja. Noord-Korea heeft onlangs niet alleen kernwapenbezit in de grondwet verankerd, maar ook de noodzaak van fundamentele economische hervormingen in beleid vervat. Het heeft een kernbom in de ene hand, een uitnodiging om te komen investeren in de andere.

Noord-Korea is een zelfbewuste, geïsoleerde, paranoide kernmacht met bodemschatten en zeer ernstige economische en sociale problemen. Een politieke nachtmerrie waarin Obama geen politiek kapitaal steekt zoals hij wel eerder deed in Birma. Doet hij het niet, dan wij maar. Noord-Korea's isolement intact laten is te riskant. Bij een nauwe betrokkenheid van Europa bij Noord-Korea valt veel te winnen. Zuid-Korea wijst de weg al.

Oogsten
Europese bemiddeling in Korea is een uitgelezen mogelijkheid om de geloofwaardigheid van het buitenlandse EU-beleid te versterken, bondgenoot Zuid-Korea te helpen en een verdiende plek in de Koreaanse toekomst te verwerven. Als we nu zaaien, kunnen we straks oogsten.

Eén ding is duidelijk. Het debat over Noord-Korea is zo vervuild door onbevestigde anekdotes, verouderde kennis en ideologische vooroordelen dat debat en werkelijkheid steeds verder uiteen zijn komen te liggen. Spanning is er nu genoeg geweest. Dus, Europese Unie, stuur die gezant en investeer in de toekomst van Korea. En daarmee in de toekomst van Europa.

Remco Breuker is hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden. @koryoinleiden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden