Europa moet eens een beetje doorfokken

Ergens rond 2000 werd de basis gelegd voor daling van het aantal inwoners van de EU. Onderzoekers waarschuwen voor de gevolgen....

Het bevolkingsaantal van de huidige EU zal over vijftien jaar sterk gaan dalen. Ergens rond het jaar 2000, schrijven demografen in het weekblad Science van 28 maart, bereikte de Europese bevolkingsopbouw een 'negatief momentum': een ingebouwde tendens om in de toekomst af te nemen. Zelfs als ouders weer gemiddeld twee kinderen krijgen.

De vijftien lidstaten van de EU hadden in 2000 samen zo'n 376 miljoen inwoners, een getal dat jaarlijks nog ongeveer met een miljoen toeneemt. Maar in 2100, zo melden de onderzoekers onder leiding van de Oostenrijker Wolfgang Lutz en de Nederlander Sergei Scherbov van de Oostenrijkse Academie van Wetenschappen, tellen de huidige Unie-leden mogelijk 88 miljoen minder mensen. Daarbij is een mogelijke toename door immigratie en lagere sterftecijfers niet meegerekend.

De oorzaak van deze toekomstige daling is de toenemende vergrijzing in West-Europa, in combinatie met een laag geboortecijfer. Dat de bevolking nu nog niet daalt, komt door de geboortegolf in de jaren zestig.

Als die bevolkingsgroep straks geen kinderen meer krijgt, zal de daling snel inzetten, hebben de onderzoekers berekend. Omdat er dan een zeer grote groep ouderen is, zal het sterftecijfer hoog zijn. De relatief kleine groep vruchtbare vrouwen zal niet in staat zijn die daling tegen te gaan: zij krijgen nu gemiddeld 1,5 kind.

Vrouwen krijgen bovendien niet alleen te weinig kinderen, schrijven de Oostenrijkers, ze krijgen die ook op steeds latere leeftijd. Dit leidt tot gemiddeld 0,3 kind minder per vrouw. De reden daarvoor is dat het gemiddeld aantal geboortes per jaar steeds weer afneemt ten opzichte van het jaar ervoor. Als vrouwen het krijgen van kinderen niet steeds meer zouden uitstellen, zou het gemiddelde geboortecijfer 1,8 kind per vrouw bedragen.

Ook dat is echter niet genoeg om de bevolking op peil te houden. De bevolking van de vijftien EU-landen zal in geval van minder uitstel met 49 miljoen zijn gedaald in 2100, in plaats van met 88 miljoen. Bij het huidige geboortecijfer daalt de bevolking in de toekomst tussen de 25 miljoen en 40 miljoen per tien jaar, concluderen de demografen.

Ze waarschuwen in hun artikel voor de mogelijke economische en culturele gevolgen. Nu zijn er nog gemiddeld vier personen die kunnen werken per 65-plusser, in 2100 zijn dat er misschien nog maar twee. Ziektekosten en premies voor sociale zekerheid zullen daardoor de pan uit rijzen.

De auteurs pleiten voor beleidsmaatregelen die er niet alleen op zijn gericht om meer kinderen te krijgen, maar ook om vrouwen de kans te geven eerder kinderen te krijgen zonder hun carrière op te geven. Nu stellen zij de zwangerschap vooral uit om eerst carrière te maken, denken de onderzoekers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden