Europa moet aan de burger worden verkocht

De race naar het Verdrag van Amsterdam is begonnen. Op de onderhandelingstafel van Europa liggen nu een 140 pagina's tellende Ierse 'algemene schets' en veertien kantjes Frans-Duitse bijdrage....

Van onze correspondent

DUBLIN

De Ierse premier John Bruton koestert niettemin de hoop dat zijn lijvige stuk de mensen in Europa vermag uit te leggen wat er op het spel staat. En ook Helmut Kohl en Jacques Chirac hebben getracht te populariseren door hun papier te beginnen met 'de angstaanjagende toename van de gevaren' voor de burger anno 1996: criminaliteit, drugs, terreur.

'Europa' moet aan de burgers worden verkocht en populaire tabloid-thema's lenen zich daar nu eenmaal het beste voor. De Leiders hebben geleerd van het Verdrag van Maastricht, dat vanwege zijn wereldvreemdheid toch bijna werd geaborteerd.

Uit de drugsruzie met Frankrijk hebben we inmiddels begrepen hoe moeilijk het in Europa is om iets van elkaar te leren. Chirac bleef ook na afloop van de Eurotop Nederland verwijten het enige Europese land te zijn dat niet bereid is tot samenwerking. Dictaten, represailles, intriges - zijn dat de ingrediënten waarmee de veiligheid van de burger in Europa moet worden gerealiseerd?

Gezien de ideeën voor het Verdrag van Amsterdam heeft Nederland nog een heleboel te doen. De 'interne veiligheid' geeft aan hoe moeilijk het zal zijn om een goede Europese justitiële politiek te ontwikkelen. Premier Kok gaf in Dublin een ander voorbeeld dat de zaak treffend illustreert.

Bruton, Kohl en Chirac willen van Europol geleidelijk een soort Euro-FBI maken. Kok is ertegen, want hij vreest oorlog tussen de politiediensten. We hoeven maar naar België te kijken om de desastreuze gevolgen daarvan te begrijpen.

De suggestie dat 'Europa' garant staat voor meer interne veiligheid is dus nogal simpel. Waarschijnlijk zal pas na lange en gedegen intergouvernementele samenwerking een gemeenschappelijke Europese rechtsruimte serieus kans maken.

Opmerkelijk is overigens dat in dit debat 'voor het volk' het Europees parlement in hoge mate wordt genegeerd. Het Nederlandse voorzitterschap zou wellicht pogingen kunnen doen hieraan iets te veranderen.

Ook de externe Europese veiligheid is nog een twistappel. Parijs heeft openlijk zijn neus opgehaald voor het Ierse ontwerp-verdrag op dit punt. Parijs wenst de Europese veiligheids- en buitenlandse politiek een 'gezicht' te geven om de continuïteit en coherentie van die politiek te waarborgen: een Mijnheer Buitenlands Beleid.

Het Ierse ontwerp maakt er een te bescheiden type van: de secretaris-generaal van de raad moet voor de continuïteit zorgen; de elk half jaar wisselende raadsvoorzitter (dus een van de regeringsleiders) is het politieke gezicht van de Unie.

Kohl en Chirac hebben twee ideeën geopperd: òf een aparte Mijnheer Buitenlands Beleid òf een Mijnheer die weliswaar secretaris-generaal van de Raad is, maar zijn klassieke taken overdraagt aan een adjunct om zelf Monsieur PESC (Frans voor Mijnheer Buitenlands Beleid) te spelen.

Of zo'n debat de doorsnee-Europeaan enthousiast zal maken voor het Europa van morgen mag worden betwijfeld. Wat serieus te vrezen valt is het 'Europa van de Drie Gezichten', de competentieslag tussen de verschillende Europese topfiguren: de voorzitter van de Raad, de Eurocommissaris voor de buitenlandse politiek en de voornoemde Monsieur.

In het Verdrag van Amsterdam wordt echter eerst en vooral de macht in de Europese Unie opnieuw geregeld. Dat kan af en toe een spannend ogenblikje opleveren voor het publiek. Maar dit delicate gevecht zal puur in technische kronkels verlopen.

Voor het gevecht zal Nederland als voorzitter van de Unie zijn scherpzinnigste en vindingrijkste geesten moeten inzetten. Het gaat immers om de vraag hoe de stem van elk land in de Europese Unie zal wegen. Grote landen wensen onder geen enkel beding door een groep kleine landen overstemd te worden. Kleine landen willen geen willige prooi van de groten zijn.

Ierland heeft in zijn ontwerp-verdrag grofweg de stand van de discussie over deze kwestie opgesomd. Maar in werkelijkheid houden de Vijftien hun kaarten nog zeer dicht voor de borst.

Die kaarten zouden nu snel open op tafel moeten om te bezien of Europa besluitvaardiger kan worden, een noodzaak om straks Centraal- en Oost-Europa in de Unie te kunnen opvangen.

Groot-Brittannië wordt in dit verbeten spel Nederlands zwaarste dobber. John Major wenst het veto als wapen te behouden. Maar ook als de Tories (uiterlijk in mei 1997) van Labour verliezen, is het de vraag of Tony Blair nog vóór de Europese top in Amsterdam flexibiliteit zal tonen. Blair zal zich ongetwijfeld niet laten dwingen door Europa en zijn tijd nemen voor een nieuw (ander?) beleid. Maar dan zijn we Amsterdam al voorbij.

Jos Klaassen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden