Commentaar

Europa legitimeert Loekasjenko's bewind in ruil voor niks

De EU zegt meer aan machtspolitiek te gaan doen. Makkelijker gezegd dan gedaan, zo blijkt in Wit-Rusland.

Aleksander Loekasjenko zondag bij de stembus in Minsk.Beeld afp

Het moet voor Wit-Russische activisten een bittere ervaring zijn: je voert jarenlang politieke strijd tegen een heerser die zijn tegenstanders opsluit, de media muilkorft en demonstraties verbiedt of hard uiteenslaat. En dan omarmen Europa en de VS - zelfverklaarde bronnen van recht, democratie en vrijheid - die leider nadat hij voor de vierde keer is herkozen. Weg hoop.

Maar het is allemaal niet voor niets, valt in Brussel te beluisteren. Daar is de nood zo hoog dat zelfs wordt gesproken van een 'strategiewijziging' richting machtspolitiek. We nemen aan: ten koste van het wensdenken. De recente deal met Turkije is een goed voorbeeld: onder druk van de vluchtelingencrisis smolten taaie bezwaren en vleide bondskanselier Merkel zich naast Erdogan op een gouden troon. Duidelijk.

Het doel dat de EU en de VS inzake Wit-Rusland nastreven laat zich moeilijker omschrijven. Is het een diepte-investering in Kolja, de 11-jarige zoon van Loekasjenko die voorbestemd lijkt zijn vader op te volgen? Realpolitik vraagt om zowel flexibiliteit als langetermijnvisie, maar inzake Wit-Rusland laat de EU zich inspireren door een stuk speelgoed zonder strategische waarde: de jojo. Om de paar jaar krijgt Loekasjenko straf (voor het opsluiten van tegenstanders), gevolgd door hernieuwde toenadering als hij ze vrijlaat.

Dit keer is het anders, zegt men in Brussel: Rusland wil een luchtbasis in het buurland openen en Loekasjenko heeft manoeuvreerruimte nodig om daar nee tegen te kunnen zeggen. Toch lijkt er meer op dat de EU zich laat gebruiken door een slimme vos die al jaren van twee walletjes probeert te eten - terwijl hij politiek en economisch afhankelijk is en blijft van Moskou.

Dat deze vos wel zijn haren verliest maar niet zijn streken, is in het Kremlin al jaren bekend. Zijn weigering de Russische annexatie van de Krim te erkennen, ergerde president Poetin danig. Inzake de luchtbasis zal Rusland bereid zijn het spel hoog te spelen. De EU en de VS legitimeren Loekasjenko's bewind zonder er iets voor terug te krijgen.

Machtspolitiek betekent niet dat je je zelf ontwapent (in dit geval van de principes die we in Oekraïne zeggen hoog te houden) in ruil voor niets. Elke Europese gedachte dat Wit-Rusland kan worden losgeweekt uit de Russische omhelzing is op dit moment irreëel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden