Europa kun je plagen en negeren

Vraag een communicatie-adviseur wat hij van Europa vindt en hij komt met de weinig prikkelende leuze: 'Europa. Best Belangrijk'. Stel de vraag aan een willekeurige burger en hij weet ternauwernood waar de stembus staat....

Als Europa zo'n ver-van-iedersbed-show is, waarom zou je dan kunstenaars opzadelen met de vraag om hun kijk op Europa te verbeelden? Het verzoek is met het aanstaande Hollandse voorzitterschap van de onlangs uitgebreide EU inderdaad hoogst actueel, maar ook onbestemd en heikel. Had de Stichting Den Haag Sculptuur hem tien jaar geleden aan de nieuwe lidstaten gesteld, dan zou het Lange Voorhout zijn overspoeld met communistische propaganda.

Maar de tijden zijn veranderd. Ook in de nieuwe lidstaten Cyprus, Slowakije, Letland, Litouwen, Estland, SloveniPolen, Malta en Hongarije wordt de vrijheid gevierd en dat is te zien op de buitententoonstelling Giganten in Den Haag. Daar doen de drieendertig uitverkoren kunstenaars van de vijfentwintig lidstaten precies wat ze willen: ze delen plaagstoten uit of lappen het verzoeknummer aan hun laars en komen met zoete dromen, zoals de Tsjechische Katerina Vincourova die vrouwfiguren laat dansen in de wind.

Gelukkig maar. Want degenen die zich het braafst van hun taak kwijten, komen zelden met boeiend werk. Dat het verenigde Europa een doolhof is, ligt voor de hand en op het glazen labyrint van de Estlander Kirke Kangro is het publiek gauw uitgekeken.

Hoe anders is Bubbels (1993) van de Ier Malachi Farrell, die eerder in het Haags Gemeentemuseum een komisch-heftige installatie liet zien, waarbij honderden geweren knalden op de maat van klassieke muziek. De minieme oprispingen in het water van de Hofvijver voortgebracht door een knoet aan hogedrukslangen zijn soms nauwelijks te zien, dan weer borrelen ze als enthousiaste fonteinen. Bubbels is niet speciaal voor de gelegenheid gemaakt en levert juist daardoor een hilarisch commentaar op de luchtbelproductie van politici.

Sowieso moet kunst die al te nadrukkelijk verhalen vertelt, met een flinke portie wantrouwen worden bejegend. Dat blijkt niet alleen uit de tot reusachtige proporties opgeblazen, flauwe liefdadigheidspop van de Engelsman Damien Hirst met een breekijzer in haar rug, maar ook uit een tentoonstelling even verderop, in het Scheveningse museum Beelden aan Zee. Daar heeft kunstcritica Anne Berk onder de naam Bodytalk een vrolijke serie Nederlandse beeldhouwwerken bijeen gebracht, die ding gemeen hebben: ze staan lijnrecht tegenover de formele beelden die in de jaren zeventig de dienst uitmaakten.

In een tijd waarin onzekerheid heerst, hebben mensen behoefte aan herkenbare figuren en poppen die verhalen vertellen, constateert Berk verheugd. Niet dat de figuratie ooit uit de beeldhouwkunst is verdwenen, maar sinds de Amerikaanse postmodernist Jeff Koons successen behaalde met zijn uitvergrote porseleinkast is alles geoorloofd.

En dat is te zien. Een kakofonie aan beelden bevolkt de grote zaal, die allemaal om aandacht vragen. Helaas blijven er nogal wat steken in de gimmick: leuk voor even, maar als de grap voorbij is, het verhaal is verteld, blijft van het werk zelf weinig over.

De kitscherige, keramieken strijders en macha's van Hans van Bentem leunen zo zwaar op het provocerende werk van Koons, dat ze nu al gedateerd aandoen. En wie bij de sneue hond van Michel Huisman (Hiroshima, 2003) op de verkeerde knop drukt ('deze niet'), schrikt zich even een hoedje, maar tot een verrassende kijk op het geweld van de atoombom leidt het niet.

De stammenstrijd is dan ook zwaar overdreven. Alsof ook abstracte beelden niet enorm tot de verbeelding kunnen spreken. Kijk naar de erepoort van het Zweedse kunstenaarsduo Fa+ op het Stationsplein in Den Haag, een gigant van gestapelde rode containers, geniet van de langsjagende wolken en weet: wat telt is kwaliteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden