Europa is nog verdeeld over het 'Frankenstein-voedsel'

Wat de ene Europeaan 'Frankenstein-voedsel' noemt, is voor de andere manna. De landen van de Europese Unie zijn tot op het bot verdeeld over de wijze waarop ze moeten omgaan met de nieuwe technieken om voedsel genetisch te manipuleren....

Het Parlement keurde woensdag een richtlijn goed waarin wordt beschreven onder welke voorwaarden genetisch gemanipuleerd voedsel (bekend onder de Engelse afkorting GMO) op de Europese markt kan worden gebracht. Een dag later echter meldden zes van de vijftien EU-landen dat ze voorlopig helemaal niet van plan zijn hun verbod op GMO's op te heffen.

Griekenland, Luxemburg, Frankrijk, Italië, Oostenrijk en Denemarken zijn het niet eens met de nieuwe richtlijn. Ze vinden dat de goedgekeurde GMO's een bepaalde markering moeten krijgen, zodat er controle mogelijk is op de productiewijze. Bovendien willen ze meer waarborgen voor het milieu en een duidelijker vermelding op de verpakking van de producten dat het hier om genetisch bewerkt materiaal gaat.

Sinds 1998 handhaaft de Unie in de praktijk al een moratorium op nieuwe GMO's, dit tot groot chagrijn van de industrie en van de VS. Washington beschuldigt de EU ervan dat zij de vrije handel belemmert met een beroep op de bescherming van consumentenbelangen.

Een werkgroep in het Europees Parlement trekt de discussie over de GMO's in een breder kader. Deze groep houdt een serie hoorzittingen waar alle aspecten van de nieuwe genetische technieken aan de orde komen. Het gaat dan ook om bijvoorbeeld het gebruik van stamcellen van embryo's voor medisch onderzoek en de productie van nieuwe geneesmiddelen, en de vraag of er al dan niet een verbod moet komen op het klonen van de mens, zegt VVD'er Jules Maaten.

'Er zijn levensgrote verschillen van mening over al deze onderwerpen', beweert hij. Niet alleen het conflict over de GMO's toont dat aan, ook een rechtszaak die Nederland heeft lopen bij het Europese Hof van Justitie is tekenend voor de controverse.

In 1998 voerde Europa de mogelijkheid in om ontdekkingen in het genetisch materiaal van de mens te patenteren. Dat was op speciaal verzoek van de farmaceutische industrie, die aanvoerde dat het genetisch onderzoek stil zou komen te liggen als er geen octrooi op de uitvindingen mogelijk was.

Nederland voerde dinsdag, tijdens een hoorzitting in Luxemburg, juridisch-procedurele maar ook ethische bezwaren aan om de richtlijn tegen te houden. Ons land wordt gesteund door Italië en Noorwegen.

Een vonnis zal nog wel een jaar of wat op zich laten wachten, maar in de tussentijd probeert de werkgroep van het Europarlement alvast een paar vragen te beantwoorden: is er bijvoorbeeld reden om ons zorgen te maken over alle nieuwe beschikbare technieken? Moet Europa proberen tot een gemeenschappelijke regeling te komen, of ligt het onderwerp te controversieel?

Een wereldwijde afspraak is onmogelijk, zo beseffen de meeste europarlementariërs. In de VS maken de consumenten zich absoluut geen zorgen over de GMO's in het eten, terwijl de Europese burgers veel wantrouwender zijn.

CDA'er Arie Oostlander is een uitzondering onder de Europarlementariërs, want hij denkt dat het wel degelijk mogelijk is om afspraken te maken. Ook wereldwijd: 'Desnoods kun je de VS dreigen met een complete stop op de invoer van alle GMO's. We moeten met elkaar in dialoog blijven, zonder te preken.'

Dat is vooral belangrijk, meent de christen-democraat, omdat sommige van de recente ontwikkelingen, zoals het gebruik van embryonale stamcellen, veel beginnen weg te hebben van een ontsporing. 'Deze ontwikkelingen laten zich heel goed sturen', gelooft hij. 'Je kunt als overheid heel veel richting geven, en dat moeten we ook doen.' De weg naar de hel is geplaveid met goede bedoelingen, betoogt Oostlander: 'Het menselijk leven mag niet geïnstrumentaliseerd worden. Anders gaan we ontsporen, terwijl we eigenlijk iets goeds willen doen. Daar moeten we alert op zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden