Europa houdt hart vast om Trump, Poetin kijkt toe met genoegen

Analyse internationale betrekkingen

Wat gaat de verkiezing van Donald Trump voor de rest van de wereld betekenen? In vrijwel alle Europese hoofdsteden houden regeringsleiders hun hart vast, terwijl in Rusland Poetin de keuze van het Amerikaanse volk met genoegen aanziet.

Een muurschildering in Litouwen van kussende Poetin en Trump Beeld epa

De Russische president weet dat dit de internationale reputatie van de VS gaat schaden en hoopt daarvan te kunnen profiteren. De Europese angst komt voort uit alle uitlatingen van Trump die aangeven dat hij de gevestigde internationale orde wil opschudden. Directe slachtoffers van dat voornemen zijn nu al aan te wijzen: het zo moeizaam overeengekomen klimaatakkoord van Parijs ('peperdure opwarmingsonzin') en de deal over kernwapenbeheersing met Iran ('een van de ergste deals die ik ooit heb gezien'). Nog te sluiten internationale handelsakkoorden als TTIP (met Europa) en TPP (met Azië) zullen onder president Trump zeker geen doorgang vinden.

Op een fundamenteler niveau vormt zijn 'America First'-uitgangspunt bovenal een bedreiging voor de bestaande internationale veiligheidsorde. 'De VS kunnen niet de politie van de wereld zijn', vindt Trump om vooral financiële redenen. Zijn land kan zich niet langer permitteren driekwart van het Navo-budget neer te tellen. De stationering van Amerikaanse troepen in Europa en Azië ziet hij vooral als kostbaar. Die uitlatingen wijzen erop dat de Europese en Aziatische bondgenoten niet meer op hun Amerikaanse bondgenoot mogen rekenen, zoals dat sinds de Tweede Wereldoorlog het geval is geweest.

Tegenover het Rusland van Poetin voor wie hij bewondering heeft geuit, wil Trump zich vriendelijk opstellen. Waar dat toe zal leiden is onduidelijk, maar het lijkt vooral ten koste te gaan van Oekraïne, waar Trump weinig mee op heeft - Duitsland moet maar voor dat land opkomen, heeft hij aangegeven.

Wereldwijde handelsoorlog

De grootste strategische rivaal, China, heeft hij met een handelsoorlog bedreigd - voor Chinese producten heeft hij hoge tariefmuren in het vooruitzicht gesteld ter bescherming van Amerikaanse banen. Datzelfde geldt voor Mexicaanse producten. Gaat hij daadwerkelijk over tot dit soort maatregelen dan riskeert Trump een wereldwijde handelsoorlog, want China en vermoedelijk ook Mexico zullen er hard op reageren. Voor de EU zal het niet meevallen zich te onttrekken aan zo'n golf van protectionisme die volgens het IMF voor de wereldeconomie uiterst schadelijk zal zijn.

In de eigen Amerikaanse regio gaat vooral de 'mooie, grote muur' aan de grens met Mexico, waar de Mexicanen zelf voor moeten gaan betalen, een diplomatieke splijtzwam vormen.

'Onvoorspelbaarheid'

In het Midden-Oosten kunnen de trouwe bondgenoten Israël en Saoedi-Arabië niet langer op de VS rekenen. Eigenlijk wil Trump zich uit het hele gebied terugtrekken, al zegt hij ook niets liever te willen dan vrede stichten tussen Israël en de Palestijnen. Wat betreft Syrië is de verkiezingsuitslag goed nieuws voor president Assad - Trump wil optrekken met Poetin en onder hem zullen de VS niet uit zijn op de val van Assad vanwege de gevolgen daarvan. Maar allereerst wil hij korte metten maken met Islamitische Staat. Hoe? 'Door iets heel extreems te doen', heeft hij een keer gesuggereerd - de vrees is dat hij daarmee doelt op het inzetten van nucleaire wapens.

'Onvoorspelbaarheid' is het woord dat Donald Trump hoog in het vaandel heeft staan voor zijn toekomstig buitenlands beleid. Zijn doel daarbij is de 'vijanden' van zijn land op het verkeerde been te zetten. Te vrezen valt dat zijn bondgenoten er minstens zoveel last van gaan krijgen. Meest angstaanjagend is dat de toekomstige president zich hardop heeft afgevraagd waarom nucleaire wapens niet kunnen worden ingezet. Dat de nucleaire codes in handen komen van een man met een opvliegend karakter, wordt door tal van veiligheidsexperts als een serieus risico gezien.

Liveblog

Volg hier al het nieuws over de Amerikaanse presidentsverkiezingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.