wens van trump

Europa heeft weinig trek in repatriëren Syriëgangers

De Europese landen staan niet te springen om Europese jihadstrijders uit Syrië terug te halen, zoals de Amerikaanse president Trump eist. Deze deponeerde afgelopen weekeinde deze kwestie met veel aplomb op Europa’s stoep, maar de Europese ministers van Buitenlandse Zaken liepen er maandag in Brussel met een ruime boog om heen, alsof het een giftige splijtstofstaaf betrof.

President Trump houdt een toespraak in de rozentuin. Beeld REUTERS

EU-Buitenlandchef Mogherini zei dat de actie van Trump niet tot een beslissing op EU-niveau heeft geleid. Minister Blok verklaarde van geen enkel EU-land te hebben gehoord dat ze ‘nu opeens hun strijders zullen gaan terughalen’. Zo stierf Trumps actie een zachte dood in het Europese ministersberaad.

Iedereen is doordrongen van het probleem van de Europese IS-strijders die gevangen worden gehouden door de Koerden in Syrië, maar van enige actie is vooralsnog geen sprake. De ministers kwamen niet verder dan een inventarisatie van alle haken en ogen. Die zijn zo talrijk dat het opsommen daarvan een weinig bemoedigende exercitie is.

Doodstraf 

Alles is een probleem. Als men de eigen burgers onder de IS-gevangenen in Syrië en Irak laat zitten, lopen ze de kans de doodstraf te krijgen, iets waar de EU op tegen is. Als men hen wil ophalen, is het de vraag hoe dat moet. Het is een oorlogsgebied en ook hebben veel EU-landen daar geen diplomatieke vertegenwoordigingen. Als ophalen lukt, wil men de strijders opsluiten en berechten, maar het zal niet eenvoudig zijn te bewijzen dat de strijders zich hebben bezondigd aan misdaden omdat men geen gedegen onderzoek ter plekke kan uitvoeren. Er bestaat zelfs het gevaar dat strijders wegens gebrek aan bewijs moeten worden vrijgelaten.

Hoeveel Europese jihadisten er precies gevangen zitten, is niet bekend. Trump sprak in zijn tweets het afgelopen weekeinde van achthonderd man. Maar dat is te veel. Waarschijnlijk gaat het om enkele tientallen. Onder hen zijn Fransen, Britten, Duitsers, Belgen, Oostenrijkers, Italianen en Nederlanders. Trump heeft gedreigd dat zij zullen worden vrijgelaten als de Europeanen niks doen. Alleen gaat hij daar niet over, dat zijn de Koerdische autoriteiten in het noorden van Syrië. Die lieten maandag weten dat zij niet van plan waren de buitenlandse IS-strijders zomaar vrij te laten. Dit verklaart misschien waarom de EU-ministers tamelijk ontspannen reageerden op Trump.

Opsluiten

De Duitse minister Heiko Maas was een van de ministers die erop wezen dat het ‘uiterst moeilijk’ kan zijn Europese jihadisten op dit moment te repatriëren. Logistiek, maar ook juridisch. Een terugkeer kan alleen als ‘we kunnen garanderen dat deze personen hier onmiddellijk voor een rechtbank kunnen worden gebracht en opgesloten’. Dat kan alleen als daarvoor een rechtsgrond aanwezig is en om die vast te stellen, heeft men voldoende juridische informatie nodig. ‘En dat is nog niet het geval’, aldus de Duitser.

Een ‘Europese oplossing’, zoals België zei te willen, zit er niet in, volgens Mogherini. De EU-landen hebben verschillende rechtsstelsels. Elke lidstaat met Syriëgangers moet voor hun terugkeer zelf een regeling treffen. Een gemeenschappelijk Europees antwoord is ook moeilijk omdat de EU-landen verdeeld zijn over de vraag wat te doen met de Europese jihadisten.

Duitsland voelt zich verplicht strijders met de Duitse nationaliteit terug te halen. Maar Groot-Brittannië wil Britse IS-gevangenen niet terug hebben en heeft hen de Britse nationaliteit ontnomen. Net als Frankrijk wil Londen dat IS-strijders daar worden berecht waar zij de misdaden hebben begaan. Dus Syrië en Irak. 

Minister Blok zei dat Nederland op last van de rechter in Rotterdam kijkt naar de positie van zes IS-vrouwen, maar vooralsnog niet voornemens is meer te doen. Menig Europese regering is ook aarzelend omdat men weet dat het terughalen van Syriëgangers niet populair is bij een deel van het publiek.

LEES VERDER

Pentagon: IS kan in Syrië binnen zes tot twaalf maanden een wederopstanding beleven
Wraak! Dat was de kern van de verklaring die Islamitische Staat uitgaf op 19 augustus 2018. De extremisten waren door de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), met hulp van de VS, verjaagd uit het grootste deel van hun kalifaat. Ze hadden nog een paar stadjes over aan de oostoever van de Eufraat in Syrië. Ook de oliebronnen ten oosten van de rivier waren ze kwijt. Als wraak, waarschuwde IS, zullen slapende cellen zich in SDF-gebied nestelen om aanslagen uit te voeren.

Wie zijn de Syriëgangers waarvan Trump wil dat we ze repatriëren?
Wie zijn de Syriëgangers die Nederland zo snel mogelijk moet repatriëren als het aan de Amerikaanse president Donald Trump ligt? Wat staat Nederland te wachten als ze terugkeren?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden