Analyse

Europa gooit de handdoek in de ring

De meest concurrerende kenniseconomie worden - dat was sinds 2000 het doel van de EU. Nu blijkt Europa niet meer bereid of in staat een stimulerende rol te spelen in de wereldeconomie. Dat kwam dit weekeinde naar voren tijdens de traditionele voorjaarsbijeenkomst van het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

De bijeenkomst zaterdag in het hoofdkantoor van de Wereldbank in Washington. Op het beeldscherm IMF-baas Christine Lagarde. Beeld afp

Het grootste economische blok ter wereld kan de kar van het mondiale economische herstel niet meer trekken. Zowel de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble als zijn Nederlandse collega Jeroen Dijsselbloem zei dit weekeinde op de voorjaarsvergadering van het IMF in Washington dat niemand zich illusies moet maken over de veerkracht van de eurozone in de komende jaren.

Het had zo mooi moeten zijn: in 2010 zou de Europese Unie de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld zijn, met een arbeidsparticipatie van 70 procent en een economische groei van 3 procent per jaar. Dat werd afgesproken in 2000 in Lissabon, een jaar na de invoering van de euro. Er kwam niets van terecht.

Weggezakt
Nu is Europa weggezakt naar de laatste plek in een wereldeconomie van drie snelheden: ver achter opkomende landen als China, India en Brazilië, maar ook op eerbiedige afstand van de Verenigde Staten. 'In de nabije toekomst zal de groei van de economie in Europa hoogstens 1 tot 1,5 procent zijn', zei Schäuble zaterdag aan het slot van de IMF-vergadering. 'Wie denkt dat Europa als aanjager van de groei zal fungeren, moet ik toch gebrek aan realisme verwijten.'

Behalve dat de eurozone de gevolgen van de muntcrisis zal moeten overwinnen, zullen andere factoren volgens Schäuble de groei beperken: de dure sociale stelsels, de vergrijzing van de bevolking en de fragmentatie van het continent. Van Europa is daarom geen stimulerend conjunctuurbeleid te verwachten.

Geen tijdelijke dip
Eurogroep-voorzitter Dijsselbloem viel hem op een bijeenkomst met Nederlandse journalisten bij: 'Er zijn mensen die nog altijd denken dat we te kampen hebben met een tijdelijke dip in de economie. Dat we dat over enige tijd wel weer goedmaken door inhaalgroei. Zo is het niet. We zullen de tijden van een groei van 3 procent vooralsnog niet terugkrijgen.'

Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, voorspelde dat de Europese groeicijfers dit jaar weleens naar beneden kunnen worden bijgesteld. 'De ECB zou de rente nog verder kunnen verlagen, maar die is al bijna nul. Er is weinig munitie meer over.'

 
Er zijn mensen die nog altijd denken dat we te kampen hebben met een tijdelijke dip in de economie. Dat we dat over enige tijd wel weer goedmaken door inhaalgroei. Zo is het niet
Jeroen Dijsselbloem
Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem. Beeld afp

Ontlopen
De andere grote economische blokken vinden dat Europa hiermee zijn verantwoordelijkheid ontloopt. De nieuwe Amerikaanse minister van Financiën Jack Lew zei dat 'krachtige economische groei in Europa van levensbelang is voor de hele wereldeconomie'. Hij riep de sterke landen in Europa op - Nederland, Duitsland, Oostenrijk - om de vraag in hun land te stimuleren, en zo te voorkomen dat het hervormingsproces in de zuidelijke landen spaak loopt.

Schäuble veegde dat idee onmiddellijk van tafel. 'Dat zou alleen ten koste gaan van onze concurrentiepositie; waarmee we landen als China in het zadel helpen en niet Griekenland of Spanje een dienst bewijzen.' De Nigeriaanse minister van Financiën Ngozi Okonjo-Iweala vond het maar teleurstellend. 'We zitten allemaal in hetzelfde schuitje. De wereldgemeenschap moet samen groei bewerkstellingen.'

Geen eensgezindheid
Van de eensgezindheid van vlak na de kredietcrisis is weinig meer over. In Washington in 2008 en Londen begin 2009 werd afgesproken gezamenlijk de economie te stimuleren door het oude recept van de 'afgeschreven' econoom John Maynard Keynes uit de mottenballen te halen. Toen in 2010 een begin van herstel zichtbaar was maar de schuldproblemen van sommige landen - zoals Griekenland - het vertrouwen ondermijnden, werd in Toronto gezamenlijk besloten dat de tijd daar was om de overheidsfinanciën weer op orde te brengen.

Nu de recessie toch weer terug is, rest slechts grote verdeeldheid, waarbij de een wil stimuleren en de ander wil bezuinigen. Intussen speelt iedereen elkaar de zwartepiet toe, en heeft het continent dat een munt invoerde om de meest dynamische kenniseconomie te worden, zichzelf als zieke man afgeschreven.

Vandaag in de Volkskrant: 'Premier Japan speelt met vuur'

 
Een krachtige economische groei in Europa is van levensbelang voor de hele wereldeconomie.
Jack Lew, minister van Financiën VS
Jack Lew, de nieuwe minister van Financiën in de Verenigde Staten. Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden