Europa dicht bij cruciale handreiking aan Nederland over Oekraïneverdrag

De Europese regeringsleiders zijn bereid met een juridisch bindende verklaring de Nederlandse zorgen over het EU-Oekraïneverdrag weg te nemen. Het maakt de weg vrij voor de ratificatie van het Oekraïneverdrag door Nederland, mits de Tweede en Eerste Kamer daarmee instemmen.

Premier Rutte probeert de Eerste Kamer te overtuigen toch voor te stemmen door middel van een juridisch bindende verklaring. Beeld anp

De Europese regeringsleiders zijn bereid met een juridisch bindende verklaring de Nederlandse zorgen over het EU-Oekraïneverdrag weg te nemen. Over de laatste gevoelige kwestie - de kansen van Kiev op het EU-lidmaatschap - wordt vanavond verder onderhandeld maar de politieke wil is groot om tot een vergelijk te komen.

'Politieke prestatie van formaat'

Donderdag hoopt premier Rutte met zijn EU-collega's een definitief akkoord te bereiken over de bindende verklaring. Europese diplomaten spreken over een 'politieke prestatie van formaat' als Rutte dat lukt. Het maakt de weg vrij voor de ratificatie van het Oekraïneverdrag door Nederland, mits de Tweede en Eerste Kamer daarmee instemmen.

Nederland begon een politiek offensief bij Brussel en andere Europese hoofdsteden nadat de Nederlandse burger op 6 april het associatie- en handelsverdrag tussen de EU en Oekraïne in een referendum had verworpen. Rutte benadrukte dat het geopolitieke belang van het verdrag - een verenigd Europa tegen Rusland dat de Oekraïense Krim bezet houdt - boven het Nederlandse 'nee' uitsteeg. Hij had echter te maken met de Eerste Kamer die de ratificatie van het verdrag dreigde te blokkeren.

Lees ook

Wat als Nederland het Oekraïneverdrag afwijst - en vier andere vragen over het verdrag
Vijf vragen over het associatieverdrag met Oekraïne (+)

Zorgpunten

Nederland heeft zijn zin al gekregen op drie van de vier 'zorgpunten' die het kabinet uit het 'nee' van het referendum destilleerde, zo blijkt uit de vertrouwelijke ontwerpverklaring voor de leiders. Daarin wordt expliciet benadrukt dat de in het verdrag vermelde samenwerking met Oekraïne op het gebied van veiligheid, de lidstaten niet verplicht tot 'garanties voor militaire hulp of bijstand' aan Kiev.

De verklaring stelt verder dat de lidstaten het recht behouden het aantal Oekraïners dat mag werken en wonen in de EU-landen te beperken. Verder zal het Oekraïneverdrag de lidstaten geen extra geld kosten. Mocht Oekraïne de komende jaren de democratische grondbeginselen aan zijn laars lappen (schending mensenrechten, ondermijnen rechtsstaat) dan kan de EU in het uiterste geval het verdrag opschorten.

Lees ook

EU-grondleggers ontpoppen zich als EU-dwarsliggers
In plaats van zich te verenigen, is de meeste aandacht nu gericht op kwesties die verdelen: het Oekraïneverdrag, CETA en sancties tegen Rusland. En dat nog wel onder aanvoering van drie EU-founding fathers. Wat betekent dat?

Voor een andere zorg van de nee-stemmers - het verdrag vormt de opmaat naar het EU-lidmaatschap voor Oekraïne - is nog geen oplossing gevonden. Vanavond praten de sherpa's (de persoonlijk adviseurs van de premiers) daarover verder. Nederland wil dat het verdrag op geen enkele wijze vooruitloopt op een lidmaatschap, Polen en Oekraïne ijveren daar juist wel voor. Vanwege de grote belangen - zonder ratificatie geen verdrag - is er een grote bereidheid ook hier een compromis te bereiken.

Nederland krijgt vetorecht

De ontwerpverklaring betekent niet dat de verdragstekst wordt veranderd. Het zijn verduidelijkingen die helderheid bieden over de interpretatie van het verdrag. De verklaring is wettelijk bindend - ook een eis van Nederland - en kan alleen worden veranderd als alle regeringsleiders het daarover eens zijn. Nederland heeft dus een veto.

Als de bindende verklaring donderdag door Rutte en zijn collega's wordt afgezegend, sterkt dat de premier om alsnog de steun van de Eerste Kamer te krijgen voor de ratificatie van het verdrag. Nederland is het enige EU-land dat zijn definitieve handtekening nog niet heeft gezet. Eind oktober concludeerde Rutte dat er, met de verduidelijking van de bindende verklaring, politieke ruimte was om de Eerste Kamer over de streep te trekken. Dat zou dan begin volgend jaar moeten gebeuren. Er is Rutte veel aan gelegen de Oekraïnekwestie zo ver mogelijk voor de Tweede Kamerverkiezingen (15 maart) af te handelen.

Lees ook

Referendum ging om wantrouwen versus vertrouwen
Het referendum over het EU-associatieverdrag met Oekraïne ging over sociale samenhang en wantrouwen versus vertrouwen. Dat is de analyse van electoraal geograaf Josse de Voogd. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden