Euroleiders op talentenjacht

Premier Rutte en zijn EU-collega's moeten vanavond tijdens een diner een aantal belangrijke posten in Brussel verdelen. De strijd dreigt verbeten te worden.

BRUSSEL - Zo overtuigend als de Luxemburger Juncker dinsdag door het Europees Parlement tot voorzitter van de nieuwe Europese Commissie werd verkozen - 422 stemmen voor, 250 tegen - zo verbeten lijkt de strijd tussen de regeringsleiders vanavond te worden over de verdeling van de andere Europese topbanen. Niet door gebrek aan kandidaten, maar aan politiek geschikte kandidaten. 'De puzzelstukjes passen gewoon nog niet', concludeert een nauw betrokkene.

Premier Rutte en zijn EU-collega's staan onder druk. Hun diner in Brussel moet op zijn minst één topbenoeming opleveren: die van de nieuwe Hoge Vertegenwoordiger voor het Europees buitenlands beleid. Geruzie en besluiteloosheid van de leiders over de 'EU-minister van Buitenlandse Zaken', tevens kernspeler van de Europese Commissie, belemmeren Juncker anders bij de samenstelling van de rest van zijn team, dat op 1 november moet aantreden. 'Een gecompliceerd traject', zegt EU-president Van Rompuy over de zoektocht naar nieuw talent, die hij leidt.

Even leek de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Mogherini aan de winnende hand om Hoge Vertegenwoordiger te worden, vooral dankzij de energieke lobby van haar partijgenoot premier Renzi. De terugslag kwam echter vorige week toen steeds meer Oost-Europese lidstaten bezwaar aantekenden tegen de Italiaanse. Die zou niet alleen de benodigde ervaring missen om op het politieke wereldtoneel een rol van belang te kunnen spelen, haar wordt bovenal slapheid tegenover Moskou verweten. De omvangrijke economische betrekkingen tussen Rusland en Italië zouden Mogherini partijdig maken.

Van Rompuy tipt Europees commissaris Georgieva (Internationale Samenwerking) als mogelijke 'consensuskandidaat', blijkt uit een vertrouwelijk verslag van de gesprekken die hij voert met de regeringsleiders. De uit Bulgarije afkomstige Georgieva heeft de juiste achtergrond met haar huidige portefeuille en een eerdere carrière bij de Wereldbank. Nadeel is dat ze geen lid is van een politieke partij, terwijl zowel de socialisten, de christen-democraten als de liberalen azen op de topfuncties. Mede daarom noemt Van Rompuy ook de naam van de Poolse minister van Buitenlandse Zaken Sikorski, een christen-democraat, en duwen de liberalen de Belgische eurocommissaris De Gucht (Handel) naar voren.

Minstens zo complex en conflictueus is de keuze van de opvolger van Van Rompuy. Hiervoor hebben de leiders overigens iets meer tijd: alleen zij gaan erover en het mandaat van Van Rompuy loopt tot eind november. Het vaakst genoemd wordt de Deense premier Thorning-Schmidt, een sociaal-democrate. Een ideale keus als naast Juncker ook de Hoge Vertegenwoordiger een christen-democraat zou worden. Bovendien is Thorning-Schmidt een vrouw en daarvan zijn er toch al te weinig in de Europese politieke top.

Problematisch voor de Deense is dat andere socialistische regeringsleiders haar zien als een liberaal. Tekenend is dat commissaris Kroes (VVD) woensdag publiekelijk haar steun voor Thorning-Schmidt uitsprak.

Van Rompuy zou het liefst de Italiaanse oud-premier Letta als zijn opvolger zien, blijkt uit het gespreksverslag. Hij beseft echter ook dat de kans daarop nihil is: Renzi piekert er niet over de man die hij uit Rome heeft verdreven in Brussel te verwelkomen. Opvallend is verder wat Van Rompuy over premier Rutte zegt: een 'aardige man' maar 'extreem noordelijk', een absolute havik dus inzake begrotingsbeleid. Iemand die vrijwel elke top dwarsligt, moeilijk doet over de gekozen formulering van de conclusies en compromissen. 'Geen consensuskandidaat', concludeert Van Rompuy. Rutte liet zelf onlangs weten geen ambities te hebben om naar Brussel te verhuizen.

Het konijn uit de hoge hoed is misschien de Ierse premier Kenny, ook al ontkent hij interesse te hebben. Een enkele diplomaat wijst de Poolse president Tusk, de Letse oud-premier Dombrovskis en de voormalige Estse premier Ansip aan als kanshebbers bij gebrek aan kansrijken.

De derde post waarover de leiders idealiter vanavond beslissen, is het voorzitterschap van de eurogroep. Minister Dijsselbloem van Financiën bekleedt deze parttimefunctie tot juni 2015. Volgens Van Rompuy is er 'brede steun' dat de Spaanse minister De Guindos het nadien overneemt. Ook hier protesteert Rutte, maar volgens Van Rompuy moet de premier accepteren dat Dijsselbloems termijn afloopt.

Mogelijk dat de leiders beslissen de eurogroep een permanente voorzitter te geven, iets waar Nederland tegen is. Rutte zal dan compensatie eisen in de vorm van een zware portefeuille in de Commissie, mogelijk voor Dijsselbloem.

Betrokken ambtenaren en diplomaten betwijfelen of de leiders met één diner al hun meningsverschillen kunnen oplossen. Zij houden er rekening mee dat alleen de Hoge Vertegenwoordiger wordt gekozen, de rest is dan iets voor na de zomer. Een mager resultaat, beseft Van Rompuy. Bovendien is het moeilijk uit te leggen aan de burger dat met 26 miljoen werklozen in Europa de regeringsleiders er niet in slagen meer dan één baan te verdelen.

undefined

De plannen van de nieuwe Commissievoorzitter Juncker

Jean-Claude Juncker, de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, wil dat de burger weer vertrouwen krijgt in de EU. De Commissie onder zijn leiding zal ambitieus zijn op belangrijke zaken en wegblijven van onnodige regelzucht. De hoofdpunten van zijn plannen zoals hij die dinsdag in het Europees Parlement presenteerde.

300 miljard euro nieuwe publieke en private investeringen de komende drie jaar om banen te creëren. Een slimmere inzet van het EU-budget en meer kapitaal voor de Europese Investeringsbank moeten die nieuwe investeringen losweken.

Extra groei ter waarde van 250 miljard euro door liberalisering digitale markt: afschaffen nationale regels voor telecomaanbieders, auteurs- en gegevensbescherming.

Europese welvaart moet meer gebaseerd zijn op maakindustrie. Aandeel auto-, luchtvaart-, chemische en farmaceutische industrie in Europees bruto binnenlands product moet van 16 naar 20 procent.

Niet morrelen aan begrotingsdiscipline, wel met souplesse de regels gebruiken.

EU onderhandelt gezamenlijk met gas- en olierijke landen. Ambitieuzere doelen voor duurzame energie en energiebesparing.

Aparte commissaris tegen onnodige Europese en nationale regels.

Aparte commissaris voor handhaven rechtsstaat in EU-landen.

Aanpak sociale dumping, geen beperking vrij verkeer werknemers.

Trojka verdwijnt als toezichthouder op bijna failliete eurolanden.

Handelsakkoord met VS dat voedselveiligheid garandeert en beschermt tegen claims van buitenlandse investeerders.

Verplichte registratie lobbyisten in Brussel.

Nauw betrokkene bij het verdelen van de topbanen in de EU

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden