NieuwsEuropees noodpakket

Eurogroep in impasse over noodpakket, ook Duitse minister kritiseert nu Wopke Hoekstra

De Europese ministers van Financiën hebben na een videovergadering van zestien uur geen akkoord bereikt over nieuwe steunmaatregelen tegen de coronacrisis. 

Minister van Financiën Wopke Hoekstra tijdens het video-overleg.Beeld EPA

Het grootste struikelblok was de inzet van 240 miljard euro uit het Europees noodfonds, waar de Nederlandse minister Hoekstra, tegen de zin van zijn collega’s, voorwaarden aan wil verbinden.

Eurogroepvoorzitter Centeno waagt donderdag een nieuwe poging. Hij wil een hulppakket van ruim 500 miljard euro afkaarten. De gestrande marathonvergadering van de ministers betekent dat de geplande videotop van de regeringsleiders later deze week zo goed als zeker van de baan is. EU-ambtenaren zien het als een kras op het imago van de EU dat ook tijdens de pandemie ministers niet bereid zijn om over hun schaduw heen te springen.

Centeno toonde zich bij aanvang van de vergadering nog hoopvol over een akkoord. Hij sprak over het ‘grootste en meest ambitieuze pakket ooit’ waar de ministers hun handtekening onder zouden zetten. Al snel bleek, zoals verwacht, minister Hoekstra lijnrecht tegenover zijn zuidelijke collega’s te staan. 

Betrokken diplomaten betitelden Hoekstra – niet voor het eerst – als ‘met stip de moeilijkste van het stel’. De Duitse minister Scholz was aanzienlijk flexibeler. Hoekstra kreeg na afloop van het marathonberaad zware kritiek van zijn collega's.  

Twistpunt ESM

De vergadering van de ministers werd steeds opnieuw geschorst voor overleg (per telefoon) in kleiner verband. Het belangrijkste twistpunt was de inzet van krediet uit het Europees noodfonds (ESM). Italië, Spanje, Frankrijk en Portugal willen de beschikbare 240 miljard euro zonder voorwaarden beschikbaar stellen aan landen die zwaar zijn getroffen door de pandemie.

Nederland hield aanvankelijk vast aan de bestaande regels van het noodfonds, die voorschrijven dat dergelijke kredieten gepaard gaan met strikte eisen over hervormingen en bezuinigingen en toezicht door de Europese Commissie.  Tijdens de vergadering met zijn collega’s toonde Hoekstra zich bereid iets op te schuiven: als het krediet wordt ingezet voor medische uitgaven, is het vrijwel zonder voorwaarden verkrijgbaar. Als het geld later ook wordt ingezet voor herstel van de economie, komen er zwaardere eisen aan de lening. Het bestuur van het noodfonds zou de (niet onbelangrijke) details moeten uitwerken. Uiteindelijk bleek dit niet voldoende om de zuidelijke landen tot een compromis te bewegen. Voor een besluit in de Eurogroep is altijd unanimiteit vereist.

Duitse kritiek op Hoekstra

De Duitse minister Scholz sprak over ‘ongepaste en niet zinvolle’ eisen van zijn Nederlandse collega, zonder die bij naam te noemen. De Franse minister Le Maire stelde dat ministers die een akkoord blokkeren zich moeten schamen. Hoekstra zei na afloop ‘goede hoop’ te hebben dat hij donderdag wel met zijn collega's een akkoord kan bereiken.

Op de andere onderdelen van het steunpakket tekende zich wel overeenstemming af. Zo kreeg het voorstel van de Europese Commissie om 100 miljard euro in te zetten voor nationale WW-regelingen een voorzichtig groen licht. In het Commissieplan moeten de 27 EU-landen voor 25 miljard euro aan kapitaalgaranties afgeven. Met die dekking kan de Commissie dan 100 miljard op de kapitaalmarkt binnenhalen en uitlenen aan de landen die daarom vragen om WW-kosten en werktijdverkorting te vergoeden. 

Ook hier lag Hoekstra aanvankelijk dwars. Hij vreest dat de WW-maatregel een permanent fonds wordt om economische schokken op te vangen, Nederland heeft zich steeds tegen zo'n ‘schokfonds’ gekeerd. Op verzoek van Hoekstra werd de tijdelijkheid van de maatregel benadrukt, hoewel de Commissie dat van meet af aan had verzekerd.  

Ook zijn de ministers het eens over het uitbreiden van de leencapaciteit van de Europese Investeringsbank (EIB). Door de kapitaalgaranties van de EU-landen voor de EIB te vergroten, kan de EIB straks 200 miljard euro meer aan leningen mobiliseren voor bedrijven die door de coronapandemie in problemen zijn gekomen.

Eurobonds

Een lange en verhitte discussie ontspon zich over vergaande plannen om de economieën weer aan te jagen. Frankrijk, Spanje, Italië en Portugal drongen zwaar aan op onderzoek naar het gezamenlijke aangaan van leningen door de eurolanden (eurobonds, of coronabonds). Nederland, Duitsland, maar ook Oostenrijk zijn daar mordicus tegen. Dit debat werd ‘geparkeerd’: de regeringsleiders moeten zich eerst uitspreken over ‘vernieuwende financiële instrumenten’. Scholz en Hoekstra maakten duidelijk dat daar wat hen betreft geen eurobonds onder vallen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden