Eurogroep begint overleg Griekenland in verziekte sfeer

Als het moet, komt er een clash, waarschuwde de Griekse minister van Financiën Varoufakis dinsdag zijn collega's in de eurozone. Als die vanavond tijdens de speciale eurogroepvergadering Griekenland niet meer geld en tijd geven, volgen er chaos en conflict. Waarna de Duitse minister Schäuble dreigde - net als de VVD in de Tweede Kamer - dat het dan over en uit is met het eurolidmaatschap van Griekenland.

Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis (R) en de Duitse minister van Economische Zaken Sigmar Gabriel Beeld anp

De verbale schoten voor de boeg uit Athene, Berlijn en Den Haag brengen eurogroepvoorzitter Dijsselbloem in een lastig parket. Hem is er juist alles aan gelegen de eerste vergadering met Varoufakis vanavond niet te laten ontaarden in een bittere krachtmeting. Maar de sfeer is compleet verziekt de afgelopen dagen. Athene jaagt Duitsland op de kast met verwijzingen naar zijn naziverleden, bluft dat de hele eurozone instort als Griekenland eruit moet en zinspeelt erop Moskou en Peking om hulp te vragen als de eurolanden niet inbinden. Nauw betrokken EU-ambtenaren beschuldigen Griekenland ondertussen van 'leugens en laster'.

Achter en voor de schermen is afgelopen dagen op alle niveaus intensief overlegd: met én zonder Athene. Niemand wil dat de hoofdrolspelers vanavond met verbeten koppen en slaande deuren de Brusselse vergaderzaal verlaten. Niettemin worden geruchten over in de maak zijnde tienpuntenplannen en andere compromissen vooralsnog hartgrondig ontkend. Een hooggeplaatste EU-ambtenaar schat de kans op een compromis vannacht op maximaal 10 procent.

Wat is het probleem? Dat zijn er eigenlijk twee. Ten eerste heeft Griekenland dringend geld nodig. Eind deze maand loopt het huidige hulpprogramma af - een noodlening van 240 miljard euro van de eurolanden en het IMF - en zonder vervolg hierop is het land zo goed als afgesloten van nieuwe financiers. Het tweede, veel grotere probleem, is dat de nieuwe Griekse regering van premier Tsipras de bestaande saneringsafspraken met de geldschieters wil openbreken en een flink deel van de schulden niet wenst terug te betalen.

Interview met speltheoreticus

'Uit de euro stappen biedt op de langere termijn ook weer perspectief voor Griekenland', zegt speltheoreticus Sean Hargraves Heap, die de Griekse minister van Financiën als vriend en vakgenoot kent, vandaag in een interview in de Volkskrant. Lees ook hoe de nieuwe regering van Alexis Tsipras de beruchte Griekse corruptie wil aanpakken.

De nieuwe Griekse premier Tsipras Beeld anp

Zomer

Vanavond gaat het alleen om de eerste kwestie, het vinden van 10 tot 20 miljard euro waarmee Griekenland tot de zomer zijn schulden kan voldoen. In de zo gekochte tijd moet een nieuw akkoord met de crediteuren worden uitonderhandeld.

Varoufakis heeft drie opties. De eerste en goedkoopste is het huidige hulpprogramma verlengen. Dan krijgt hij de resterende 7 miljard tegen milde rentetarieven en ligt de weg open naar een nieuw noodkrediet waarmee ook de ECB de geldkraan weer openzet naar Athene. Tsipras en Varoufakis hebben verlenging van het in hun ogen verwoestende leenprogramma - een 'gifpil' - echter categorisch afgewezen. Daarop terugkomen is voor beide heren electorale zelfmoord.

De tweede optie voor Varoufakis is zijn rug naar Dijsselbloem en alle andere ministers toekeren en met uitgestoken (en opgehouden) hand naar China en Rusland afreizen. Is zo'n nieuwe deal al niet in enkele weken te regelen, het zou Griekenland ook buiten de EU plaatsen, een scenario waarvoor ook Syriza terugdeinst.

Brugkrediet

De derde en meest waarschijnlijke uitkomst is een 'brugkrediet' waarom Varoufakis vraagt, maar dat verdacht veel lijkt op een verlenging van het huidige programma waarvoor de geldschieters pleiten. Athene zou een flink deel van de beloofde hervormingen alsnog moeten uitvoeren, aangevuld met enkele nieuwe plannen zoals bestrijding van belastingontduiking. In ruil daarvoor krijgt het de nog beschikbare 7 miljard, plus de winst (1,9 miljard) die de eurolanden maakten op de verkoop van Griekse staatsobligaties. Mogelijk staan de eurolanden dan ook toe dat Griekenland enkele miljarden extra aan kortlopende staatsleningen uitgeeft.

Uitzicht op zo'n resultaat - een besluit in de eurogroep wordt niet verwacht - verlost de regeringsleiders van een explosief agendapunt als zij elkaar donderdag in Brussel treffen. De leiders kunnen dan simpelweg verwijzen naar de lopende onderhandelingen tussen de ministers van Financiën en hun experts. Maar zeker is deze uitkomst allerminst: een klassiek Grieks drama telt vijf bedrijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden