Eurodag in Brussel, van minuut tot minuut

Vannacht, even na drie uur, kwam een eind aan de beraadslagingen die een akkoord lijken te hebben geforceerd over een reddingsplan voor de eurozone. Hieronder de ontwikkelingen zoals ze, voor een deel live vanuit Brussel, van uur tot uur werden gesignaleerd.

De Spaanse premier Zapatero en de Franse president SarkozyBeeld ap

04.18 uur: Met het bereiken van een akkoord tussen de eurolanden over een reddingsplan sluiten we dit liveblog af. De stand van zaken is de komende uren, als de stofwolken optrekken, te volgen in dit artikel, dat we voortdurend zullen actualiseren. Hier is, ten slotte, de tekst van de verklaring die vannacht na afloop van de top werd opgesteld.

03.51 uur:
Applaus in de perszaal. 'Press conference in a few minutes.' Dat betekent dat er een deal is. Vraag is hoe stevig. De laatste horde zou genomen zijn. Banken moeten de helft van hun bezit aan Griekse staatsobligaties afschrijven. Dat is geen verrassing. Feitelijk heeft de markt zelf al bepaald dat dat papier de helft minder waard is.

03.32 uur: Het persbureau AP heeft horen fluisteren dat de banken bereid zijn de Griekse schulden voor de helft kwijt te schelden. In juli wilden ze nog niet verder gaan dan 21 procent, en dat dan ook nog eens op vrijwillige basis. Bevestiging moet nog volgen.


02.40 uur:
De beurzen in Azië zijn aan het begin van de handelsdag lichtjes positief gestemd. Analisten schrijven het toe aan enig optimisme over het bereiken van een akkoord in Europa. Toch curieus. Alsof ze op de beurzen in Tokyo en Seoul iets weten waarvan Brussel zelf nog niet op de hoogte is.

01.53 uur:
Hoeveel hebben de Europese banken nu precies nodig? Samen moeten ze ruim 106 miljard euro ophalen om aan de nieuwe eisen te voldoen. Zeven landen, Nederland incluis, hoeven geen extra kapitaal te verwerven. Zoals verwacht hebben de Griekse banken het meest nodig: 30 miljard euro. Die steun is al toegezegd. Naast de 26 miljard die Spaanse banken moeten bijeenbrengen, is er een tekort van 15 miljard bij de Italiaanse en 7,8 miljard bij de Portugese banken. De Franse banken hebben 8,8 miljard euro nodig, aanzienlijk minder dan verwacht.

01.20 uur:
Even melden dat er niets te melden is. Het grootste deel van de journalisten is er nog. Even was er commotie. Een Spaanse journalist had iets. Een document. Eén pagina. Steeds meer van zijn collega's gingen om hem heen staan, waardoor het er steeds meer op leek dat dat document heel belangrijk was. Misschien naderde de top wel zijn einde. Niet dus. De Spanjaard had de Spaanse versie van een persbericht dat enkele uren daarvoor op de site van de Europese bankentoezichthouder EBA was geplaatst.

00.55 uur:
Links en rechts wordt druk geïnventariseerd hoeveel kapitaal de banken in de verschillende eurolanden nodig denken te hebben. Banken moeten vanwege de crisis een buffer aanleggen van 9 procent van de verplichtingen. Nederlandse banken voldoen aan die eis (ING: 9,4 procent; ABN Amro: 11,4 procent; Rabobank: 16,2 procent), al lijkt SNS een grensgeval. Cijfers in andere landen vallen heel wat minder rooskleurig uit. Zo hebben Spaanse banken 26 miljard euro aan extra kapitaal nodig, meldt fd.nl.

00.40 uur:
Vooralsnog is geen akkoord bereikt, melden verschillende persbureaus. Ze borduren voort op de mededeling van Charles Dallara, de baas van de internationale bankenorganisatie IIF. Die liet al rond middernacht weten dat er 'geen overeenstemming is over welk element van een deal dan ook'.

00.18 uur:
Robert Giebels, onze man in Brussel, geeft weer een mooi inkijkje hoe het er nu aan toe gaat in Brussel. Lees het hier.

23.52 uur:
Volgens persbureau AFP gaat het Europese noodfonds omhoog naar zo'n 1.000 miljard euro. Dat is in overeenstemming met wat de Belgische premier Leterme eerder vanavond zei. Ook zou dit bedrag worden opgenomen in de verklaring van de regeringsleiders die ergens diep in de nacht openbaar zou worden gemaakt.

Eerder was er nog geen sprake van dat er ook een concreet bedrag zou worden genoemd. En eerdere berichten gingen nog uit van een noodfonds van zelfs zo'n 2.000 miljard.

Lees hier hoe zo'n noodfonds wordt opgebouwd.

23.40 uur:
Grote vraag is natuurlijk: wanneer zijn de heren en dames politici eruit? De Belgische premier Leterme zei in de wandelgangen: 'voordat de beurzen opengaan'.

Maar welke beurzen, dat zei hij er niet bij. Het was in Brussel meestal usance om eruit te zijn voordat de Aziatische markten de handel openden, want anders zouden veel lagere openingen daar voor een heel eigen dynamiek kunnen zorgen.

Om 1 uur Brusselse tijd opent de beurs van Sydney, om 2 uur die van Tokio en op 3 uur die van Singapore.

23.27 uur
: In Pauw en Witteman zegt ook ook oud-minister van Financiën Ruding dat de huidige crisis een 'zeer ernstige' is. Met name vanwege het besmettingsgevaar.

23.29 uur:
Het is half twaalf; tijd voor een korte samenvatting van vanavond:

De regeringsleiders van de eurolanden werkten woensdagnacht koortsachtig aan een pakket maatregelen om de eurocrisis te bezweren. De financiële vuurkracht van het Europees noodfonds moet worden verveelvoudigd, de Griekse staatsschuld substantieel kwijtgescholden en de banken dienen hun kapitaalbuffers te verdubbelen.

De Italiaanse premier Berlusconi en de Spaanse premier Zapatero werden geacht - onder druk van hun collega's - aanvullende bezuinigingen te presenteren. Die moeten voorkomen dat Italië en Spanje op dezelfde doodlopende weg belanden als Griekenland, met als eindbestemming een megalening uit het noodfonds.

Het overleg woensdagavond - een diner vanaf acht uur - vorderde volgens diplomaten moeizaam. De discussie werd herhaaldelijk geschorst om nieuwe becijferingen door te nemen en politieke meningsverschillen tussen de leiders te overbruggen. 'Alsof je naar een spannende film zit te kijken die steeds wordt onderbroken door reclame', aldus een van de diplomaten.

23.15 uur:
Het Europees noodfonds - het EFSF - verhogen is niet een kwestie van zomaar wat geld bijstorten. Robert Giebels legt in dit artikel uit hoe het wel werkt. (en waarom steeds die hefboomvergelijking om de hoek komt kijken.)

23.05 uur:
Ter indicatie hoe lang de top nog kan gaan duren. Premier Rutte heeft genoeg schone overhemden bij zich om het tot zondag uit te houden. Mocht dat werkelijkheid worden, dan wordt dit liveblog het langste uit de geschiedenis van vk.nl.

22.57 uur:
Geloof het of niet, maar ook in Brussel wordt er gelachen over de crisis. Persbureau Reuters zette een aantal moppen op een rij. Hier komen er twee. (Toegegeven, je moet in de stemming zijn om hierom te dijenkletsen):

Een Portugees, een Ier een Griek zitten samen in een bar. Wie betaalt de rekening?
Een Duitser.

Of:

Waarom lukt het de Grieken niet om een nieuwe tranche van het IMF te ontvangen?
Omdat geen enkele Griek lang genoeg wordt om het aanvraagformulier te completeren.

22.52 uur:
Het lijkt er niet op dat er al een snel akkoord komt. NOS-verslaggever Chris Ostendorff meldt dat de bewakers van het gebouw gevraagd is of ze ook in het weekend kunnen werken. Alles wat er vanavond/vannacht wordt besloten, moet de komende dagen nog worden uitgewerkt.

De 'Big Bazooka' heeft heel wat uren nodig om in elkaar geknutseld te worden.

22.44 uur:
Een bron meldt nu aan nieuwsorganisatie Dow Jones dat Merkel en Sarkozy inderdaad bereid zijn vandaag nog te gaan onderhandelen met de bankensector.

Die sector zou meer compensatie willen als de afwaardering van de Griekse staatsschuld boven de 50 procent zou komen.

22.42 uur:
De econoom Arnold Boot was te gast bij Nieuwsuur. Hij is verrast noch geschokt dat er vanavond waarschijnlijk geen definitief akkoord komt. Hij zei:

'Ik ben niet geschokt dat niet op alles vanavond een antwoord is. Het is buitengwoon ingewikkeld. We hebben het over zeventien landen. Het aantal zaken dat geregeld moet worden met de banken, Griekenland, het noodfonds, Italië... dat is onvoorstelbaar ingewikkeld. Het is moeilijk voor Rutte om straks te zeggen: we hebben een akkoord.'

22.35 uur:
De nieuwe eisen van de Europese Unie voor de banken, een kernkapitaal van 9 procent, hoeven geen problemen te vormen voor Nederlandse banken. Dat bleek uit een rondgang van het ANP.

22.09 uur:
The Wall Street Journal is niet enthousiast over de verklaring die werd uitgegeven na afloop van de vergadering met alle euroleiders. Er staat geen enkel detail in, aldus de Amerikaanse krant.

Zou je dit document inleveren als een werkstuk op de universiteit, dan zou je een onvoldoende krijgen, aldus de WSJ.

22.08 uur:
Er circuleert een gerucht in Brussel, 'te mooi om niet waar te zijn', aldus de Financial Times. Merkel en Sarkozy zouden onaangekondigd willen binnenvallen bij de bankiers die aan de overkant van de straat onderhandelen over het kwijtschelden van een deel van de Griekse staatsschuld.

Het onverwachte bezoek van 'Merkozy' zou de bankiers zo de stuipen op het lijf moeten jagen, dat ze akkoord zouden gaan met de voorwaarden van de twee Europese leiders.

22.05 uur:
Joris van Poppel, verslaggever voor de NOS, twittert het menu van vanavond even door. De regeringsleiders vergaderen namelijk tijdens een diner.

'Culinair nieuws, het menu aan de vergadertafel: gamba met aubergines, geroosterde tarbot met spinazie en een trio van sorbets toe. #lekker'

21.57 uur:
Volgens de Belgische premier Yves Leterme moet het noodfonds worden opgehoogd tot zeker 1.000 miljard. Dat zei hij vanavond tegen de Belgische televisie. Verwacht wordt dat vanavond nog geen precieze details worden afsproken over de grootte van het noodfonds. Dat zal pas in november gebeuren.

In de concepttekst van de eurotop wordt gesproken over een 'verveelvoudiging' van het fonds.

21.48 uur:
Ook het Witte Huis volgt de ontwikkelingen in Brussel op de voet, zo liet het vandaag weten. President Obama was de afgelopen dagen op camgagnetoer door California, maar stond constant in contact met minister van Financiën Timothy Geithner, aldus het Witte Huis vandaag.

21.42 uur:
In New York noteerden de belangrijkste Amerikaanse beurzen woensdag, met nog ruim een half uur handelen te gaan, in de plus. Beleggers reageerden positief op geluiden uit Europa, waar tijdens een speciaal EU-beraad gezocht wordt naar een oplossing voor de schuldencrisis.

Omstreeks 21.20 uur (Nederlandse tijd) noteerde de Dow-Jonesindex 1,3 procent hoger op 11.860 punten. De breed samengestelde S&P 500-index won 1 procent tot 1242 punten, terwijl schermenbeurs Nasdaq 0,4 procent steeg tot 2649 punten.

21.35 uur:
Lees meer over die concepttekst, die de Volkskrant al vroeg vanavond in handen had, hier.

21.32 uur:
Nog meer over dat de details vanavond zeker niet allemaal bekend zullen worden. Dit meldt het ANP:

- De details over de verhoging van het noodfonds EFSF zullen volgens een concepttekst pas in november uitgewerkt worden. Dat berichtten internationale persbureau's woensdagavond.

De landen met de euro willen het huidige fonds van 440 miljard euro aanzienlijk verhogen zonder er daadwerkelijk extra geld in te storten. Er wordt gedacht aan een constructie waarbij het fonds garanties afgeeft.

De leiders van de eurolanden zijn woensdagavond in Brussel bijeen om het eens te worden over een allesomvattend reddingsplan voor de Europese schuldencrisis. Een onderdeel van dat plan is de uitbreiding van de slagkracht van het noodfonds.

Volgens de concepttekst zullen de ministers van Financiën gevraagd worden de voorwaarden en condities uit te werken.

20.56 uur:
Nog even over eventuele Chinese deelname aan het noodfons. Volgens persbureau AFP gaat de Franse president Sarkozy daarover morgen bellen met de Chinese president Hu Jintao.

Dat betekent dus dat vanavond niet alles duidelijk wordt, maar dat was ook al lang niet meer de verwachting. In november zijn er bijeenkomst van de Europese ministers van Financiën en de G20. Dan moet er (nog) meer duidelijkheid zijn.

20.49 uur:
Onze man in Brussel, Robert Giebels, stuurt de volgende update met meer informatie over het akkoord over de bankenbuffers en de eerste vergadering van de 27 EU-leiders:

'Opeens is er wat te doen. Een persconferentie! Allemaal naar de centrale perszaal. Daar is het wachten op de Poolse premier Donald Tusk en zijn minister van Financiën Rostovski. Als de zaal vol zit, brengt Tusk verslag uit van de besprekingen tussen de 27 EU-regeringsleiders die vooraf gaat aan de daadwerkelijke eurotop.
Een keer of zeven herhaalt Tusk dat, hoewel het debat verhit was, alle 27 leiders eropuit zijn de eenheid in de EU te verstevigen. Dat er niet twee groepen komen: één met en één zonder de euro. 'De eurolanden moeten er rekening mee houden dat een aantal niet-eurolanden waaronder Polen, heel graag tot de eurozone willen toetreden.'

Waar de besprekingen echt over gingen was het herkapitaliseren van banken. Daar was veel al over bekend, bijvoorbeeld doordat minister De Jager (Financiën) gisteren in de Tweede Kamer vrij gedetailleerd erover sprak. De 90 grootste Europese banken, de zogenoemde systeembanken, moeten voor 30 juni 2012 een buffer van 9 procent Tier 1.

Dat wil zeggen dat tegenover alles wat ze risicovol uit hebben geleend, ze een bedrag aan hoogwaardig eigen vermogen, vooral aandelenkapitaal, op de balans hebben van 9 procent van die risicoleningen. 'Een emotioneel element is', zei Tusk, 'dat we het hier hebben over tijdelijke maatregelen, omdat dit een exceptionele situatie is.'

Daarvoor hebben de 90 banken naar verluidt 108 miljard euro nodig. Dat geld moeten ze eerst proberen zelf te bemachtigen. Lukt dat niet, dan moet het land van de hoofdvestiging te hulp schieten. 'Maar dat is geen geschenk!', zei de Poolse collega van De Jager. Het desbetreffende land neemt dan een belang in de bank en wordt dus mede-eigenaar.

Zet dat geen zoden aan de dijk, dan is het onder zeer strenge voorwaarden mogelijk van het Europees noodfonds geld te lenen. Dat wordt zo onaantrekkelijk gemaakt dat banken zich wel tien keer zullen bedenken voordat ze een aanmeldingsformulier gaan opsturen. Over dat noodfonds moeten de 17 regeringsleiders van de eurozone het later eens worden.

Hoe gaan die besprekingen aflopen, was een vraag van een Duitse journalist. 'Ik zou erg voorzichtig zijn met de voorspelling dat er vanavond - over een aantal uur - een compleet pakket ligt', zei Tusk. 'Enkele heel belangrijke, technische details vergen waarschijnlijk meer tijd. We moeten afwachten.'

Was niet een hoofdthema van uw besprekingen, vroeg een verslaggever van de BBC, wat met Italië te doen? 'Daar hebben we het niet over gehad', zei Tusk. 'Berlusconi was er wel, maar nam niet deel aan het debat.'

20.37 uur:
Het AFP meldt nu dat Frankrijk er wel brood in ziet als China ook gaat participeren in het noodfonds.

20.33 uur:
En dit meldt het ANP over deze bankenbuffer: Europa wil dat banken buffer aanleggen (2)

Wegens de Europese schuldencrisis zullen banken een buffer moeten aanleggen. Het gaat om 9 procent van hun uitstaande verplichtingen. Dat zijn de leiders van de 27 EU-lidstaten woensdagavond overeengekomen tijdens hun beraad in Brussel, aldus de Poolse premier Donald Tusk. Met het geld moeten banken de schokken van de schuldencrisis kunnen doorstaan.

De banken krijgen tot 30 juni 2012 de tijd om hun zogenoemde kernkapitaal te vergaren. Dat moeten ze eerst op eigen kracht proberen te doen. Als dat niet lukt, kunnen ze bij hun eigen regering aankloppen en in het uiterste geval kunnen deze dan een beroep doen op het noodfonds voor zwakke eurolanden.

Volgens de vertrekkende Belgische premier Yves Leterme is er ook afgesproken dat banken, als zij 'publieke steun' krijgen geen dividend of bonussen mogen uitkeren. De Britse premier David Cameron zei dat de afspraken over de zogenoemde herkapitalisatie alleen doorgaan als de leiders van de 17 eurolanden een allesomvattend reddingsplan voor de euro overeenkomen.

20.31 uur:
Belangrijke zin uit die verklaring: 'Agreement has been reached that banks should be required, by 30 June 2012, to have 9 %
of the highest quality capital.'

20.29 uur:
Die 9 procent moet zijn bereikt voor eind juni volgend jaar. Dat staat te lezen in een verklaring van de Belg Herman van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad.

20.24 uur:
Meer nieuws uit Brussel: De zogeheten Tire 1 Ratio - het kernkapitaal - van banken moet worden verhoogd naar 9 procent. Als banken dat niet zelf lukt, moeten ze aankloppen bij de staat waarin zij gevestigd zijn. Pas in het uiterste geval mag het EFSF, het Europese Noodfonds hiervoor worden ingeschakeld.

20.17 uur:
Volgens het AFP heeft Berlusconi in zijn brief van gisteravond beloofd dat hij voor 15 november met een geloofwaardig plan komt om de overheidsfinanciën op orde te brengen.

Daarbij zou onder andere de pensioenleeftijd stijgen naar 67 jaar. Andere berichten spreken echter over zo veel uitzonderingen op deze regel dat die zijn doel voorbijschiet.

20.13 uur
: Lees hier het bericht over de onmogelijke positie van Silvio Berlusconi.

20.11 uur:
Er is mogelijk sprake van een doorbraak. Een bron meldt aan het Franse persbureau AFP dat er een akkoord is bereikt om de Europese banken te herkapitaliseren. Dat was een van de struikelpunten waarover de Europese leiders het vandaag eens moesten worden.

19.58 uur:
De Poolse premier Donald Tusk, nu voorzitter van de Europese Unie, geeft zo een persconferentie.

19.50 uur:
Dit meldt het ANP over de eerder afgelopen vergadering van vanavond:

De leiders van de Europese Unie hebben woensdagavond in Brussel overlegd over mogelijke oplossingen voor de schuldencrisis in Europa. Het vergadering is afgelopen. Nu volgt het cruciale werkdiner van de 17 lidstaten die de euro als munt hebben, de zogenoemde eurotop.

Het informele beraad van alle 27 leiders kwam er naar verluidt op aandringen van de landen zonder euro, zoals Groot-Brittannië. Zij willen meer betrokken worden bij de besluitvorming over de eurozone, omdat ook zij met de gevolgen te maken krijgen. De Britse premier David Cameron benadrukte bij aankomst dat een allesomvattende oplossing in het belang van de Britten is.

19.42 uur:
Silvio Berlusconi heeft eerder vandaag een ontmoeting gehad met de voorzitter van de Europese Commissie Barroso en de voorzitter van de Europese Raad Van Rompuy. Het ging over de brief van 15 kantjes die Berlusconi gisteravond stuurde over de bezuinigingsplannen van zijn kabinet. De sfeer werd door betrokkenen omschreven als 'kalm en sereen'.

Berlusconi staat onder grote Europese druk om de overheidsfinanciën van zijn land op orde te brengen. Italië is te groot om door de andere Europese landen gered te worden. Er zijn vraagtekens of de door Berlusconi aangekondigde maatregelen afdoende zullen zijn in de ogen van zijn collega-leiders.

19.37 uur:
Het overleg tussen de 27 Europese leiders is inmiddels al afgelopen. Nu zitten nog alleen de 17 premiers en presidenten van de eurolanden met elkaar aan tafel.

19.36 uur:
Brazilië zal geen Europese staatsobligaties kopen om de landen van de eurozone financieel te helpen. Het Zuid-Amerikaanse land is alleen bereid tot financiële steun via een fonds van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), zei de minister van Buitenlandse Zaken woensdag.

Europese leiders overwegen economisch opkomende landen als China en Brazilië te vragen om Europees schuldpapier op te kopen. Maar de Braziliaanse minister van Financiën Guido Mantega liet dinsdag al weten dat zijn land daar niet aan zal meewerken.

19.33 uur:
Nieuws uit Nederland:

Topman Gerrit Zalm van ABN Amro heeft geen ambities voor een baan in Brussel. Dat zei hij woensdag. De voormalig minister werd genoemd als mogelijke kandidaat om op termijn de eurocommissaris te worden die erop moet toezien dat landen zich aan begrotingsregels houden.

Zalm sprak bij het ondernemersforum van de Nederlands-Duitse Handelskamer. 'Ik heb geen ambitie om naar Brussel te verhuizen. Daar gaat ook mijn vrouw over. En die vindt alles best zolang ze maar in Scheveningen kan blijven wonen', aldus Zalm.

19.25 uur:
Onze andere verslaggever in Brussel, Robert Giebels, heeft zijn impressies opgeschreven van hoe het er op zo'n top in Brussel aan toe gaat. Lees zijn verslag hier.

19.04 uur:
Onze verslaggever in Brussel, Marc Peeperkorn, heeft - zo'n beetje als enige - de ontwerptekst al gezien waarover de regeringsleider zich nu buigen. Het noodfonds wordt 'verveelvoudigd', zo is er te lezen. En: 'De euro is de kern van ons Europees project.' Lees hier wat er nog meer in staat.

18.51 uur:
En dan kan nu het wachten beginnen. De leiders zitten achter gesloten deuren, ongetwijfeld in gespannen sferen.

Onderhandelingen elders in Brussel over het afwaarderen van de Griekse staatsschuld en hoeveel daarvan door de banken moest worden opgehoest, hebben niet het gewenste resultaat gebracht. Sterker nog, die zitten muurvast. Het kan dan ook wel eens een latertje worden, vannacht in Brussel. En de vraag is hoe veel beslissingen de euroleiders vandaag nog kunnen nemen.

18.45 uur:
Bericht van het ANP:

De leiders van de Europese Unie zijn woensdagavond in Brussel begonnen aan hun overleg over mogelijke oplossingen voor de schuldencrisis in Europa. Volgens de agenda duurt dat beraad ruim een uur, waarna het cruciale werkdiner volgt van de 17 lidstaten die de euro als munt hebben.

De regeringsleiders en staatshoofden moeten het eens worden over een allesomvattend pakket maatregelen voor onder meer de zwakke eurolanden. Onderdelen van het reddingsplan zijn de uitbreiding van de vuurkracht van het noodfonds EFSF voor de landen met enorme schulden. Ook moeten de leiders het eens worden over de bijdrage die banken en verzekeraars moeten leveren om de eurozone te redden.

18.23 uur:
Nu de vergadering is begonnen, is het een goed moment om het over de verwachtingen te hebben. Wat zal er vanavond worden besloten?

Duidelijk is dat er een grotere rol komt voor het Europees Noodfonds, en dat de Griekse staatsschuld zal worden afgewaardeerd. Maar tot in de details zal dit vanavond allemaal niet worden afgesproken, daarvoor is er nu nog te veel onduidelijk.

De komende maanden zullen dus top-ambtenaren nog hard aan de slag moeten om het vandaag afgesproken frame-werk met details in te vullen.

18.17 uur:
De euro-leiders begroeten elkaar. Merkel groet Sarkozy, loopt ook even naar Berlusconi, en gaat zo de groep af. Tijdens de vergaderingen zal het er wat minder vriendelijk aan toe gaan, zo is de verwachting.

18.15 uur:
En ook Silvio Berlusconi is binnen. Alle Europese leiders zijn gearriveerd. De top kan beginnen.

18.03 uur:
Rutte zei ook nog: 'We zitten in deze baan om besluiten te nemen. Makkelijk is dat niet, maar het zal echt moeten gebeuren.'
Lees hier wat Rutte nog meer zei.

17.55 uur:
Rutte zei bij het naar binnen lopen: 'Het is tijd voor echte oplossingen. Voor waterige compromissen kopen we niets.'

17.53 uur:
En ook Emile Roemer meldt zich op twitter. Hij is nog altijd niet eens met de gang van zaken in Europa: 'Terwijl overal fors wordt bezuinigd stemt het Europees Parlement in met begroting 2012: STIJGING UITGAVEN MET 6,6 MILJARD'

17.52 uur:
Deze tweet wilde we u niet onthouden: 'Grappig! Mark Rutte arriveert in Brussel op de live beelden van het BBC 24-uurs kanaal Presentator weet niet wie het is. #eurocrisis'

Rutte is dus in ieder geval binnen.

17.46 uur:
In Ierland kun je - het mag geen verrassing heten - gokken op het uiteenvallen van de eurozone.

Als Griekenland de euro verlaat, krijg je 7 euro voor elke 2 euro's die je inzette. Portugal noteert 6/1 en Duitsland 16/1. Maar dat laatste was 25/1, dus de bookmakers achtten de kans dat de Duitsland de euro verlaat steeds groter.

17.42 uur:
Een bericht over de beurzen van vandaag van het ANP.

De belangrijkste beurzen in Europa zijn woensdag lager gesloten. Aanvankelijk optimisme verdampte na berichten dat het overleg tussen de Europese Unie (EU) en de financiële sector over een vrijwillige bijdrage aan een nieuw reddingsprogramma voor Griekenland muurvast zit.

De AEX-index in Amsterdam sloot met een min van 0,4 procent op 303,84 punten. De MidKap voor het middensegment verloor 0,3 procent tot 488,76 punten. In Frankfurt en Parijs noteerden de graadmeters verliezen tot 0,5 procent. Uitzondering was de beurs in Londen, die won 0,5 procent.

De EU probeert de banken over te halen vrijwillig een bijdrage te leveren door hun verlies te nemen op een deel van de Griekse staatsleningen die zij hebben uitstaan. Een mogelijke oplossing is dat zij een deel van hun geld terug krijgen in de vorm van nieuwe obligaties. Een breekpunt in het overleg zou zijn in welke mate die nieuwe schuldpapieren verzekerd moeten worden.

17.41 uur:
De Griekse premier Papandreou benadrukt bij binnenkomst nog maar eens het belang van deze top: 'Deze top is er om de euro te redden', zegt hij.

17.32 uur:
De Franse president Sarkozy is inmiddels ook binnen. Hij zei niets tegen de journalisten, maar liep gelijk door naar de vergaderzalen.

Degenen die wel wat zeiden (Merkel, IMF-baas Lagarde), zeiden allen min of meer hetzelfde: Er zijn nog veel problemen, er moet nog veel worden onderhandeld, maar iedereen wil graag zijn best doen om tot afspraken te komen.

17.27 uur:
Ook de Italiaanse premier Silvio Berlusconi is inmiddels op weg naar Brussel. Hij krijgt het van alle regeringsleiders misschien nog wel het zwaarst vanavond. De andere Europese leiders, Sarkozy en Merkel voorop, verwachten strenge maatregelen van de Italiaanse leider om de economie weer op orde te brengen.

Gisteravond heeft Berlusconi een brief gestuurd van 15 kantjes met zijn bezuingingsplannen. De vraag is of die plannen de andere leiders kunnen overtuigen.

De Luxemburgse premier Juncker zei bij binnenkomst nog maar eens dat er 'structurele aanpassingen' van 'onze Italiaanse vrienden' worden verwacht.

17.21 uur:
Mark Rutte is nog niet binnen, hij wordt om ongeveer 17.45 uur verwacht.

17.11 uur:
En ook Cameron is in Brussel gearriveerd: 'We moeten de grootste mogelijke steun hebben voor de meest omvangrijke oplossing'.

17.09 uur:
Van alle Europese leiders arriveerde de Luxemburger Claude Juncker als eerste. Hij gaf alvast een beetje aan wat we kunnen verwachten. 'We zullen waarschijnlijk niet elk laatste detail op papier kunnen zetten vandaag, maar de algemene richting moet duidelijk worden vanavond.'

17.05 uur:
De Europese leiders komen nu zo'n beetje aan in Brussel. De Duitse bondskanselier Angela Merkel zei dat er 'nog veel problemen zijn' die moeten worden opgelost.

17.03 uur:
Default, PIGS, Haircuts; de Europese schuldencrisis staat bol van de ingewikkelde termen, bijna onbegrijpelijk voor elke leek; lees ons crisiswoordenboek voor een korte bijspijkercursus.

16.58 uur:
De Britse premier Cameron is naar Brussel afgereisd met als doel er voor te zorgen dat de crisis zich niet ook naar Groot-Brittannië verspreidt. Dat heeft hij vandaag gezegd in het Britse Lagerhuis.

Cameron kreeg het afgelopen zondag aan de stok met de Franse president Sarkozy. Volgens Sarkozy bemoeide Cameron zich veel te veel met de euro-zaken en vertraagde hij daarmee de boel.

16:40 uur:
De Franse president Sarkozy zal na de top van vanavond naar verwachting een televisietoespraak houden, waar hij de Franse bevolking zal uitleggen wat hij heeft afgesproken over de Franse staatsgaranties.

16:29 uur:
Een korte samenvatting van de belangrijkste gebeurtenissen van de laatste paar uren:

- De Duitse Bondskanselier Angela Merkel krijgt een zeer ruim mandaat van de Bondsdag om vanavond in Brussel grote aanpassingen aan het Europese noodfonds EFSF uit te gaan onderhandelen. Een grote opsteker voor Merkel dus.

- Het is nog altijd onduidelijk welke concrete bezuinigingen Italië vanavond meeneemt naar de Eurotop. De spanningen lijken alleen maar verder op te lopen. Enkele parlementsleden gingen vanmiddag zelfs met elkaar op de vuist.

- De Amerikaanse beurzen zijn met winst geopend. De Dow-Jonesindex noteerde enige minuten na opening van de beurs 1,2 procent hoger op 11.842 punten.

16:15 uur:
Volgens persbureau Bloomberg zitten de onderhandelingen met de banken over de vrijwillige bijdrage aan de Griekse schuldherschikking muurvast. Een niet bij name genoemde bron weet te melden dat de gesprekken zouden zijn opgeschort.

De Europese Unie wil banken proberen over te halen om hun verlies te nemen op een deel van de Griekse staatsleningen die zij hebben uitstaan. Een mogelijke oplossing is dat zij een deel van hun geld terug krijgen in de vorm van nieuwe obligaties. Een breekpunt in het overleg zou zijn in welke mate die nieuwe schuldpapieren verzekerd moeten worden.

15:59 uur:
De Europese beurzen koersen intussen af op het einde van de handelsdag. Tot nu toe zijn ook zij positief gestemd. Klik hier voor de meest actuele beursinformatie.

15:53 uur:
In New York zijn de beurzen met winst geopend. Het lijkt erop dat de beleggers er daar vertrouwen in hebben dat de Europese top van vanavond in een overtuigend crisisplan zal resulteren.
De Dow-Jonesindex noteerde enige minuten na opening van de beurs 1,2 procent hoger op 11.842 punten. De S&P 500 klom 0,9 procent tot 1240 punten en technologiebeurs Nasdaq steeg 1 procent tot 2663 punten.

15:42 uur:
Intussen blijft de spanning in het Italiaanse parlement maar oplopen. Persbureau Reuters schrijft dat volksvertegenwoordigers elkaar naar de keel hebben gegrepen. Het gaat om minstens twee leden van de coalitiepartij Lega Nord en leden van oppositiepartij FLI van van parlementsvoorzitter Gianfranco Fini.

Laatstgenoemde had schertsend gezegd dat de vrouw van Umberto Bossi, de leider van Lega Nord, al op haar 39e met pensioen zou gaan. De leden van laatstgenoemde partij konden zich niet inhouden en kozen de fysieke aanval. Andere parlementsleden moesten hen uit elkaar halen.

15:31 uur:
503 parlementsleden hebben voor de motie gestemd, 89 stemden tegen en 4 Bondsdagleden onthielden zich van stemming. Een overweldigende meerderheid is dus vóór het plan van Merkel om het Europese noodfonds te versterken. De Bondskanselier kan even rustig ademhalen terwijl ze op weg gaat naar Brussel, voor de cruciale top.

15:21 uur:
De Duitse Bondskanselier Merkel krijgt dus het mandaat van de Bondsdag om vanavond grote aanpassingen aan het Europese noodfonds EFSF uit te gaan onderhandelen.

15:18 uur:
Zoals verwacht heeft de Duitse Bondsdag ingestemd met het plan voor de versterking van het Europese nooddfonds.

15:06 uur: '
Ja, het gaat slecht met de euro. Dat Griekenland aan de rand van de afgrond staat, snappen we ook nog wel. Daar houdt het snel op. Termen, uitdrukkingen, percentages en hefboomprincipes vliegen om je oren. Iemand die het wel snapt?'
Lees hier het nieuwste blog van Binnenskamers.

14:59 uur:
Nu wordt het echt spannend in de Duitse Bondsdag. Na een bijna drie uur durend debat is zojuist de stemming over de versterking van het Europese noodfonds begonnen.

14:50 uur:
De economen van het IMF berekenden eerder dat het nieuwe financiële gat van 143 miljard euro gedicht wordt als de private obligatiehouders niet 21, maar 60 procent op het Griekse schuldpapier afboeken. Volgens aanhoudende geruchten uit de wandelgangen in Brussel sturen de regeringsleiders daar vandaag op aan. Maar volgens een niet bij name genoemde bron van de Wall Street Journal zou zelfs een afboeking van 75 procent niet worden uitgesloten.

14:38 uur:
Volgens Mario Draghi, de toekomstige baas van de ECB en de huidige president van de Italiaanse centrale bank, zijn Italiaanse banken sterk genoeg om te voldoen aan strengere kapitaaleisen. Ook zegt hij te blijven rekenen op de steun van de Europese Centrale Bank (ECB).

14:29 uur:
Buiten de Bondsdag hebben zich intussen veel demonstranten verzameld. Ze rollen een 15 meter lang spandoek uit met daarop de tekst: 'die Banken in die Schranken'. Vrij vertaald: verklein de banken. En het kan in zekere zin ook opgevat worden als: de bankiers achter de tralies.

14:17 uur:
Een van de oppositieleden die kritiek heeft op de toespraak van Merkel is Gregor Gysi, de voorman van Die Linke. Hij laat nooit een kans onbenut om één van zijn politieke tegenstanders met een flinke sneer terecht te wijzen. Over Merkel zegt hij vandaag: 'Waarom vertelt u de Duitse belastingbetaler niet de waarheid? Hen wordt namelijk gevraagd om te betalen voor het verlies van de Franse banken.'

14.03 uur:
De best presterende Europese beurs is vandaag de CAC in Parijs. Deze noteert momenteel 0,37 procent hoger.

13.50 uur:
Ook onze eigen dominee Gremdaat besteedt in zijn Preek van de Week aandacht aan de eurocrisis. Bekijk 'm hier.

13.45 uur:
The New York Times heeft een mooi overzicht wat de laatste ontwikkelingen in de belangrijkste eurolanden zijn.

13.30 uur:
Een woordvoerder van Silvio Berlusconi heeft vandaag gezegd dat de Italiaanse premier niet van plan is om binnenkort af te treden. Lees hier hoe het zit.

13.28 uur:
Eigenlijk is dit een hele rustige dag op de Europese beurzen. De volumes zijn zeer laag en de Amsterdamse AEX komt amper van zijn plaats. Momenteel noteert ie een verlies van 0,2 procent.

13.21 uur:
Naast de al eerder genoemde 8,5 miljard euro aan kort lopende leningen heeft Italië daarnaast voor 2 miljard euro aan leningen geveild met een looptijd van 24 maanden. Hier werd een rente gevraagd van 4,628 procent tegen 4,511 procent vorige maand.

13.20 uur:
Lees hier ons aparte artikel over de toespraak van Merkel.

13.05 uur:
Tijdens de toespraak van Merkel was er zowel lof als kritiek van parlementariërs. Leden van Die Linke lieten hun afkeuring hardop blijven, maar kreeg ook luidruchtige steun van haar coalitiegenoten. Ook was er een langdurig slotapplaus aan het einde van de bijna veertig minuten durende toespraak van Merkel.

12.55 uur:
Aan het slot van haar betoog doet Merkel nog een emotionele oproep:

'Wat goed is voor Europa, is goed for Duitsland.. We kunnen niet zomaar aannemen dat we nog een halve eeuw aan vrede hebben in Europa. Als de euro faalt, dan faalt Europa.'

12.52 uur: Een korte samenvatting van de belangrijkste gebeurtenissen van deze dag tot nu toe.

- Onzekerheid over de uitkomsten van de cruciale EU-top houdt beleggers aan de zijlijn. In Japan sloot de toonaangevende Nikkei-index 0,2 procent lager op 8748,47 punten.

- Op het Damrak opende de AEX-index, de belangrijkste beursgraadmeter in Amsterdam, 0,1 procent lager op 304,63 punten.

- China en andere opkomende landen hebben toegezegd de zwakke eurolanden te helpen door geld te steken in het Europese noodfonds, meldde China Daily op basis van een bron rond de beleidsmakers in Brussel.

- Een woordvoerder van het noodfonds EFSF zei niet te kunnen bevestigen dat China deelneemt aan het fonds.

- De Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU, benadrukt de noodzaak van een akkoord en verwacht een 'geloofwaardig politiek antwoord' op de schuldencrisis.

12.45 uur:
Merkel benadrukt dat de bijdrage van Duitsland aan het Europese noodfonds 211 miljard euro zal blijven en dat er vanavond niet over de rol van de Europese Centrale Bank zal worden gesproken. Ze noemt de huidige situatie 'een existentiële crisis'

12.33 uur:
Merkel neemt het op voor de Grieken. 'Er wordt heel veel gevraagd van het Griekse volk. Ze verdienen ons respect.'

12.24 uur:
Angela Merkel is begonnen aan haar toespraak in de Duitse Bondsdag. Ze benadrukt dat Duitsland er een stuk sterker voor staat dan voor de crisis met bovendiende laagste werkloosheid in twintig jaar tijd.

'Het is duidelijk dat Duitsland het niet goed kan doen als Europa het niet goed doet. Het is daarom belangrijk dat Europa sterker uit de crisis komt dan het erin ging', aldus Merkel.

12.21 uur: Onze verslaggevers zullen vanaf circa 16.00 in Brussel zijn. Vanaf die tijd volgen er updates en sneak previews uit de perszaal. Het belooft een lange nacht te worden. Waarnemers denken dat pas ver na middernacht een eventueel akkoord bereikt zal worden.

12.09 uur:
Nog meer over Italië. De Italiaanse schatkist heeft vandaag voor 8,5 miljard euro aan korte-termijnobligaties uitgegeven. De rente die het land hiervoor moet betalen is ongeveer een half procent hoger dan bij een vergelijkbare uitgifte in september.

11.57 uur:
Er gaan sterke geruchten dat de Italiaanse premier Silvio Berlusconi rond de jaarwisseling zal aftreden, zodat er vervroegde verkiezingen komen. Deze afspraak zou deel uitmaken van een overeenkomst tussen zijn partij en Lega Nord.

Daarin wordt ook afgesproken om de pensioenleeftijd geleidelijk te verhogen van 65 naar 67 jaar (waar Lega Nord eerder nog mordicus tegen was), verregaande privatiseringen en regelvermindering voor het bedrijfsleven. Italië zal zijn plannen vandaag toelichten in een brief aan de euroleiders.

11.46 uur: AEX-update. De Amsterdamse beurs staat nog steeds op een klein verlies van 0,32 procent. Dat is in lijn met de overige Europese beurzen die allen kleine plussen of minnen laten zien.

11.36 uur:
Als de ogen weer opengaan voor het succesverhaal dat Europa heet, krijgen de betrokken politici en hun adviseurs creatieve ruimte voor een haalbare oplossing. Dat stelt Leonoor Meijer. Lees hier dit opiniestuk.

11.28 uur:
Ook de stemming in het Duitse parlement is uitgesteld. Deze wordt nu rond 14.15 uur verwacht. Hierdoor wordt de kans steeds groter dat de hele schema vertraging oploopt of dat er nog strakker vergaderd moet worden om de verloren tijd weer in te halen.

11.15 uur:
Het Italiaanse bedrijfsleven ziet het somber in. Het vertrouwen onder ondernemers in de economie heeft in oktober het laagste punt sinds januari 2010 bereikt.

11.02 uur:
Bestudeer hier onze graphic en begrijp waarom een schuldenreductie van vijftig procent van de Griekse schulden vooralsnog niet aan de orde is.

10.53 uur:
Vertraging in Duitsland. Waarschijnlijk zal Angela Merkel het parlement pas rond het middaguur toespreken. Dat stond aanvankelijk gepland voor 11.00 uur. Daarna wordt er gestemd over de positie van Duitsland. Overigens wordt verwacht dat Merkel een ruime meerderheid achter haar plannen krijgt.

10.46 uur:
Lees hier ons commentaar 'De PvdA is niet in de positie om een euro-akkoord tegen te houden'.

10.42 uur:
De Britse krant The Sun heeft als kop 'Hope EU have a happy B-Day'. De b staat in dit geval voor bailout (borgsom).

10.33 uur:
Persbureau AFP heeft van een Chinese diplomaat bevestiging gekregen dat het land wil bijdragen aan het Europese noodfonds.

10.25 uur:
Tweet van @RonaldGiphart:

'Ik denk bij iedere euro nog steeds: 2,20. Een muntstuk van 2 euro is bijna 5 gulden. #eurocrisis'

10.21 uur:
De eurocrisis is een schaakspel op vele borden. Een van de belangrijkste daarvan is Griekenland. De BBC heeft een graphic waarmee duidelijk wordt hoe ingewikkeld dit probleem is. En dan hebben we het nog niet gehad over de problemen met Italië en Portugal of verhoging van het noodfonds of herkapitalisatie van de banken. Kortom: er is vreselijk veel dat moet worden besproken vandaag.

10.13 uur:
De koers van de euro stijgt vandaag een klein beetje. De euro was rond 10.00 uur 1,3923 dollar waard tegen 1,3905 dollar aan het eind van de Europese beurshandel gisteren. gisteren De prijs van Amerikaanse olie steeg 0,4 procent tot 93,51 dollar per vat nadat gisteravond het hoogste niveau in 2 maanden werd bereikt.

10.11 uur:
Veel mensen doen vandaag mee aan onze peiling. Dit is de tussenstand:

Het is vandaag D-day voor Europa: weten de regeringsleiders een oplossing te formuleren voor de schuldencrisis?

Nee. We zijn gedoemd tot een nog diepere crisis. 1926 (67%)

Ja. Zoals altijd zal er wel een oplossing uit de mouw getoverd worden.
930 (33%)
Totaal aantal stemmen: 2856

Stemmen kan hier.

10.02 uur:
Angela Merkel heeft pas echt een drukke dag. Even op een rijtje:

9.30 uur: Merkel zit de wekelijkse agenda van haar kabinet voor.

11.00 uur: Merkel spreekt het Duitse parlement toe over de schuldencrisis.

12.30 uur: Rond deze tijd zal het parlement stemmen of ze Merkel steunen. Er wordt een ruime meerderheid verwacht.

17.00 uur: De leiders van alle 27 EU-landen komen bijeen om te praten over de eurocrisis.

19.00 uur: De 17 eurolanden blijven over. Nu moet het gebeuren en moet er overeenstemming worden gevonden. Merkel moet scherp blijven, want haar stem weegt in Europa het zwaarst.

Ca. 02.00 uur: Waarschijnlijk is het diep in de nacht als er witte rook uit de vergaderzalen komt. Er zal een persconferentie zijn (ook in het geval er geen overeenstemming wordt bereikt).

09.49 uur: Niet alleen voor politici, maar ook voor journalisten wordt het vandaag een lange dag. De EU-top is besloten en dat betekent lang afwachten in het perscentrum in Brussel. Er zullen constant geruchten en kleine brokjes nieuws naar buiten sijpelen, terwijl kranten hun deadlines proberen op te rekken. Er wordt algemeen aangenomen dat het nachtwerk gaat worden. Gelukkig voor het journaille is de catering goed geregeld.

9.41 uur:
De Europese beurzen zijn nog altijd zeer afwachtend. De AEX-index staat nu 0,21 procent lager op 304.33 punten.

9.33 uur:
Ierse kiezers zien niets in plannen die de macht van Brussel moeten vergroten, om zo de eurocrisis op te lossen. Dat blijkt uit een peiling van de Ierse krant The Irish Times. Van de respondenten wijst 47 procent dit af, 28 procent is voor en 25 procent heeft geen voorkeur.

9.27 uur: De kwijtschelding van schulden houdt niet op bij Griekenland. Economen denken dat ook Portugal en Ierland hun schuldenlast moeten reduceren door afschrijvingen, als ze ooit uit de problemen willen komen.

Eigenlijk zou Portugal 25 procent van zijn staatsschuld moeten worden kwijtgescholden als Griekenland 50 procent van zijn schuld mag terugbrengen. Lees hier ons artikel.

9.19 uur:
De Italiaanse premier Berlusconi zou overwegen om rond de jaarwisseling op te stappen. Dat staat in een geheim deel van het akkoord dat Berlusconi en Umberto Bossi, de leider van coalitiepartner Lega Nord, gisteravond zijn overeengekomen. De Italiaanse kranten La Repubblica en La Stampa maakten vandaag melding van de 'geheime afspraak'.

Berlusconi en Bossi hebben nog niet gereageerd op de berichten. Zij bereikten het akkoord over economische hervormingen onder zware druk vanuit Brussel.

9.18 uur:
De eerste Europese aandelenmarkten zijn voorzichtig aan de handelsdag begonnen. Na een licht lagere start laten de meeste borden nu kleine plussen zien.

9.12 uur:
Premier Rutte maakte gisteren tijdens het Kamerdebat over de top van vandaag duidelijk dat Nederland niet te veel moet willen. 'Voor nieuwe punten van de Kamer voor de eurotop is het nu echt te laat', zei de premier.

9.01 uur:
Het Duitse parlement zal zo rond 13.00 uur stemmen over de plannen van Angela Merkel. Pas als ze daar haar verwachte meerderheid krijgt, kan ze afreizen naar Brussel.

8.55 uur:
Algemeen verwacht wordt dat er pas vannacht meer duidelijkheid komt. Tussen 17.00 en 19.00 praten eerst alle 27 EU-leiders met elkaar. Dat was een verzoek van de Britse premier David Cameron.

Pas om 19.00 uur begint de eigenlijke top met de zeventien eurolanden. Er wordt tijdens de vergadering gegeten. Wat er op het menu staat is nog niet bekend.

8.46 uur:
Alle artikelen nog eens teruglezen over de schuldencrisis? Bekijk hier ons uitgebreide dossier.

8.40 uur:
De Franse premier Francois Fillon heeft een waarschuwing voor de EU-leiders wat er gebeurt als er geen overeenstemming wordt bereikt. 'Dit kan het Europese continent op onbekend territorium brengen.'

8.31 uur:
Premier Rutte verwacht vandaag zware onderhandelingen tijdens de eurotop. Er moet immers over allerlei zaken worden onderhandeld. De vergroting van het noodfonds, kwijtschelden van schulden van Griekenland, de financiële eisen aan banken en misschien ook wel over de wens van Nederland: de invoering van een speciale eurocommissaris.

8.28 uur:
Iedereen gaat er van uit dat de regeringsleiders van de eurozone tot overeenstemming komen. Maar wat als het niet lukt? Lees hier wat er dan kan gebeuren.

8.25 uur:
Angela Merkel hoeft zich waarschijnlijk geen zorgen te maken om haar eigen Duitse parlement. De Bondsdag moet haar goedkeuring geven aan de te nemen maatregelen. Daar wordt vandaag over gestemd. De verwachting is dat een ruime meerderheid de plannen van Merkel steunt.

8.22 uur:
China zou geld willen steken in de het Europese noodfonds. Lees hier hoe het zit.

8.15 uur:
De eerste indicatoren wijzen op een lagere opening van de Europese beurzen. Ook op de financiële markten wacht men in spanning of Brussel eruit weet te komen.

8.10 uur:
Lees hier nog eens terug waarom vandaag zo belangrijk is, en hoe het komt dat de eurolanden er nu al twee jaar over doen om de eurocrisis te te boven te komen.

Volg de Volkskrant op Twitter
Word vriend van de Volkskrant op Facebook

De Griekse premier Papandreou arriveert bij de Europese top in BrusselBeeld reuters
De Italiaanse premier Silvio Berlusconi bij aankomst in Brussel.Beeld ap
De Italiaanse premier Silvio Berlusconi op de euro-topBeeld afp
De Britse premier David Cameron arriveert bij de Europese top in Brussel.Beeld reuters
De stembiljetten gaan in de stembus in de Duitse Bondsdag.Beeld afp
Beeld reuters
Angela Merkel tijdens haar speech voor de Duitse Bondsdag.Beeld afp
De Europese vlag wappert voor het Duitse parlement.Beeld epa
Protestbord voor het Duitse parlement.Beeld reuters
In Frankfurt hebben de betogers van Occupy hun tentjes bij de ECB opgezet.Beeld epa
Het is vandaag een drukke dag voor Angela Merkel.Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden