Update

Eurocrisis van minuut tot minuut: Afspraken, Cameron en beurskoersen

De eurolanden hebben vannacht afgesproken hun begrotingsdiscipline te versterken. Omdat Groot-Brittannië niet mee wil doen, komt er een apart euroverdrag. Vandaag begon de daadwerkelijke top. De Volkskrant volgde het van minuut tot minuut.

null Beeld afp
Beeld afp

16.13 uur: De baas van het IMF, Christine Lagarde is enthousiast over de gemaakte afspraken. 'Ik ben blij met dit leiderschap vanuit Europa. Ik hoop dat anderen ook hun steentje bijdragen', zei ze in een verklaring.

16.02 uur: Van het ANP: De nieuwe begrotingsafspraken in Europa zijn een enorme sprong voorwaarts, en maken het mogelijk om sancties op te leggen aan landen die van hun financiën een potje maken. Dat zei minister Jan Kees de Jager van Financiën vandaag.

De laatste 15 jaar is gefaald in de handhaving van regels bij eurolanden. Dat landen totaal ontsporen, dat kan niet meer voorkomen met deze nieuwe afspraken, stelde De Jager. Volgens hem moet nog worden bekeken wie de nieuwe regels gaat handhaven. Nederland dringt aan op een 'onafhankelijk iemand', aldus De Jager.

15.51 uur:
In New York zijn de beurzen met winsten geopend. Beleggers lijken steeds meer vertrouwen te krijgen in de strengere begrotingsdiscipline die de eurolanden gaan doorvoeren.

De Dow-Jonesindex noteerde enige minuten na de openingsbel 0,5 procent hoger op 12.058 punten. De S&P 500 steeg 0,6 procent tot 1241 punten en technologiebeurs Nasdaq klom 0,5 procent tot 2609 punten. Beleggers wachten nog op het consumentenvertrouwen van de Universiteit van Michigan, dat kort na opening bekend zal worden gemaakt.

15.40 uur:
De Griekse premier Papademos is positief over de vandaag bereikte overeenkomst. Volgens hem is een belangrijke stap voorwaarts op de crisis te 'tackelen'. Hij noemde de afspraken dan ook 'significant'.

15.39 uur:
De koers van de euro is vandaag vrij onbeweeglijk. Een euro kost nu 1,335 dollar.

15.32 uur:
De persconferentie van Verhagen is afgelopen.

15.27 uur:
'Als er een Europese bankenbelasting wordt ontwikkeld, kan het niet zo zijn dat daar een Nederlandse belasting overheen komt', zegt Verhagen.

15.19 uur:
Minister Verhagen van Economische Zaken heeft tijdens de wekelijkse persconferentie van de minister-president (bij afwezigheid van Rutte), gezegd dat de seinen van de Nederlandse economie op 'donkeroranje' staan.

'We krijgen zeer veel signalen dat we op economisch zeer zwaar weer kunnen rekenen'. Verhagen stelde dat er wellicht extra moet worden bezuinigd, maar dat dit pas in februari echt duidelijk wordt. Hij wilde nog niet ingaan op de toekomst van 'heilige huisjes. De tijd van makkelijke oplossingen is voorbij'. Maar zo zei Verhagen: 'Elk heilig huisje heeft wel eens een lekkende dakkapel.'

15.08 uur:
De eurotop is afgelopen, de persconferenties zijn geweest. Wat is de stand van zaken?

Alle zeventien eurolanden en negen lidstaten hebben een overeenkomst getekend. Alleen de Britse premier Cameron sprak zijn veto uit over de overeengekomen maatregelen die vannacht na een ware marathonvergadering werden gemaakt. Daardoor kan het Europese Verdrag niet gewijzigd worden. Sommige van de lidstaten zullen overigens nog wel hun parlement om toestemming vragen.

De belangrijkste afspraken zijn:
- Landen die zich niet aan de begrotingsdiscipline houden, zullen automatisch worden gestraft (dit geldt na het 'nee' van Cameron alleen voor de eurolanden).
- Het noodfonds wordt versterkt.
- De verplichte bijdrage van de banken wordt afgeschaft.
Lees hier ons uitgebreide verhaal hierover.

Op de Europese beurzen wordt vooralsnog voorzichtig positief gereageerd. De AEX-index opende met een licht verlies, maar schreef vrij snel daarna groene cijfers.

14.55 uur
Rutte zegt ook dat Nederland erbij blijft dat Roemenië en Bulgarije nog niet kunnen toetreden tot de Schengen-landen. De corruptie en georganiseerde criminaliteit moeten harder worden aangepakt.

14.53 uur
Ook wordt de geïsoleerde positie van Groot-Brittannië nog maar eens duidelijk. De komende maanden wordt elke maand vergaderd tussen de 26 landen die de afspraken ondertekenen. Alleen Cameron is daar dus niet bij.

14.50 uur
Ook Rutte geeft een persconferentie: Hij is tevreden over de nieuwe afspraken die hij 'behoorlijk, tot zeer hard' noemt. Er kan niet meer gesjoemeld worden met de begoting, volgens de premier.

Totdat de afspraken zijn geratificeerd door de parlementen van de niet-eurolanden, gelden ze politiek gezien al wel, volgens Rutte. Ook hebben de 26 landen de verzekering gekregen van Van Rompuy dat ze de instituties voor de Europese Unie gewoon kunnen gebruiken.

14.45 uur Volgens Merkel betekent deze top een doorbraak voor de stabiliteit van de Unie. Deze deal creëert een nieuwe basis voor vertrouwen in de euro, zegt Merkel. De wijze waarom de private partijen een rol gaan spelen in het nieuwe permanente noodfonds wordt gemodelleerd naar hoe het IMF dat normaal gesproken doet. Dat betekent meer flexibiliteit voor de banken.

14.42 uur Volgens Merkel was het overleg van afgelopen nacht 'constructief en kalm' en was er 'totaal geen gespannen sfeer', maar was wel iedereen ervan doordrongen dat er belangrijke beslissingen genomen moesten worden.

'Het is goed dat we de hele nacht hebben vergaderd.'

14.40 uur De komende zes maanden in tijden van crisis zullen de leiders elke maand bij elkaar komen om de maatregelen te bespreken.

'We hebben het fundament goed gelegd, maar nu moeten we maatregelen goed voorbereiden. We hebben nog een lange weg voor ons.'

14.39 uur
Nu is Angela Merkel; beslissingen kunnen straks genomen worden met een meerderheid van 85 procent, zegt ze.

14.36 uur
Hij eindigt met de zin: 'En laten we nu hard werken om de maatregelen te implenteren.'

14.35 uur
Barosso benadrukt de brede overeenstemming binnen Europa. Hij praat verder over de toetreding van Kroatië, en het uitstel van Servië. Dat lang mag pas volgend jaar kandidaat-lid van Europa worden.

14.34 uur
Het werk gaat nu beginnen om snel de details uit te werken, want nogmaals, het liefst voor maart moet alles ondertekend zijn.

14.33 uur
Landen moeten meer doen om hun begrotingsdoelen te halen, zegt Barroso.

14.32 uur
Het Poolse voorzitterschap van de Europese Unie wordt uitgebreid bedankt.

14.31 uur
Er komt een intergouvermenteel verdrag dat de afspraken 'op volle kracht' moet laten werken.Dat moet de afspraken van deze top bindend maken.

14.30 uur
In mei van volgend jaar moet het nieuwe permanente noodfonds geratificeerd zijn, zegt Van Rompuy.

14.26 uur
'We hebben belangrijke beslissingen genomen om de toekomst van de euro te waarborgen', zegt Van Rompuy.

De afspraken zullen 'volle kracht' hebben. Van Rompuy is optimistisch omdat bijna alle 27 landen met de afspraken zullen instemmen. Alle niet-eurolanden, behalve Groot-Brittannië, overwegen de afspraken over te nemen. Voor begin maart, mogelijk eerder, moeten alle afspraken definitief zijn.

14.25 uur
De persconferentie van Van Rompuy, Barroso en de Poolse premier Donald Tusk.

14.21 uur
Chris Morris, journalist van de BBC, meldt dat er eigenlijk geen enkele steun van iemand die ertoe doet, was voor de positie van de Britten, gisteravond.

14.18 uur
Over 'enkele ogenblikken' komt er een persconferentie van Herman van Rompuy en Jose Manuel Barroso. Hij staat om 14.30 uur gepland.

14.16 uur
De AEX staat inmiddels 1,4 procent in de plus.

14.14 uur
Hongarije heeft zijn positie opgehelderd tegenover de BBC. En heeft verteld wat we eigenlijk wel wisten: De uitkomsten, en met name de begrotingsmaatregelen, worden voorgelegd aan het Hongaarse parlement. Maar het land heeft geen keihard 'nee' gezegd, zoals Groot-Brittannië wel deed.

14.12 uur
Overigens zit minister van Financiën Jan Kees de Jager vanmiddag niet in Brussel. Hij zit in Den Haag en wordt verhoord door de Commissie-de Wit. Dat verhoor is hier te volgen.

14.10 uur
De beurzen lijken zich wel te kunnen vinden in het akkoord dat is gesloten. De beurzen gaan overal in Europa omhoog.

14.07 uur De top lijkt nu echt afgelopen te zijn. De Franse president Sarkozy heeft het gebouw verlaten.

14.01 uur Volgens RTL-verslaggever Jos Heymans loopt de Europese top op z'n eind. Dat meldt de Nederlandse delegatie hem. 'Maar nog weinig beweging te bespeuren'.

13.56 uur
Premier Mark Rutte geeft zo een persconferentie in Brussel over de behaalde resultaten.

13.52 uur
De tekst begint met de volgende boodschap:

'De Europese Unie en de eurozone hebben de afgelopen 18 maanden veel gedaan om het economisch bestuur te verbeteren en nieuwe maatregelen aan te nemen als reactie op de staatsschuldencrisis. De marktdruk in de eurozone is evenwel toegenomen, en wij moeten onze inspanningen intensiveren om de huidige uitdagingen het hoofd te bieden. Wij zijn vandaag stappen naar een sterkere economische unie overeengekomen.'

13.48 uur
De tekst is er ook in het Nederlands.

De conclusie:

Een aantal van de bovengenoemde maatregelen kan worden genomen via secundaire wetgeving. De staatshoofden en regeringsleiders van de landen van de eurozone zijn van oordeel dat de overige maatregelen moeten worden opgenomen in primaire wetgeving. Aangezien de lidstaten van de EU niet met eenparigheid konden besluiten, zullen de maatregelen worden vastgesteld door middel van een internationale overeenkomst die in maart of op een vroeger tijdstip zal worden ondertekend. Het doel blijft om die bepalingen zo snel mogelijk op te nemen in de verdragen van de Unie. De staatshoofden en regeringsleiders van Bulgarije, de Tsjechische Republiek, Denemarken, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Roemenië en Zweden hebben te kennen gegeven dat zij aan dit proces zouden kunnen deelnemen, in voorkomend geval na raadpleging van hun parlement.'

13.45 uur De Europese raad heeft nu de conclusies van het overleg online gezet. Lees hier de volledige tekst van wat is overeengekomen in Brussel.

13.38 uur
Dit meldt het ANP over de nieuwe positie van Hongarije.

'Hongarije wil toch meedoen aan het nieuwe Europese begrotingspact. Dat blijkt uit een nieuwe, gewijzigde verklaring van de EU-leiders, die op hun top in Brussel werd verspreid.
Daarin spreken ook de Hongaren de intentie uit dat zij deel willen uitmaken van het proces om tot strengere begrotingsdiscipline te komen.

De 17 landen van de eurozone besloten in de nacht van donderdag op vrijdag tot een nieuw verdrag. Zes andere EU-lidstaten sloten zich daar meteen bij aan. Hongarije leek zich aanvankelijk bij het kamp van de Britten te scharen, die de begrotingsunie afwijzen.
Uitgezonderd Groot-Brittannië hebben nu alle EU-lidstaten zonder euro duidelijk gemaakt dat zij mee willen doen. Met Hongarije zijn dat Bulgarije, Tsjechië, Denemarken, Letland, Litouwen, Polen, Roemenië en Zweden. In sommige landen zal eerst nog het parlement worden geraadpleegd.'

13.33 uur
Nieuws van het restaurantwezen: de lunch die de Europese leiders samen zouden nuttigen is geannuleerd.

13.22 uur
Het lijkt erop dat David Cameron 'm toch een beetje knijpt voor de geïsoleerde positie waarin zijn land terecht is gekomen. Hij zei vanochtend:

'We zullen er aan vasthouden dat de EU-instituties, het hof, de Commissie, dat die hun werk zullen blijven doen voor alle 27 landen van de Europese Unie. Die instituties zijn gewaarborgd door het Verdrag en dat Verdrag is nog steeds beschermd.'

13.10 uur
Er is nieuwe voorlopige conceptovereenkomst voor de eurotop van vandaag. Daarin staat dat 9 landen bereid zijn om zich bij de 17 eurolanden te voegen en de begrotingsafspraken over te nemen.

De negen landen zullen de afspraken nog wel - waar toepasselijk - aan hun parlementen voorleggen. Dat meldt persbureau Reuters.

'De staatshoofden of regeringen van Bulgarije, Tsjechië, Denemarken, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Roemenië en Zweden hebben de mogelijkheid aangegeven om in de proces deel te nemen nadat zij waar toepasselijk - hebben overlegd met hun parlementen', luidt de conceptconclusie.

13.03 uur:
Ondertussen slecht nieuws uit eigen land: De Nederlandsche Bank heeft zojuist bekendgemaakt dat de Nederlandse economie volgend jaar vrijwel tot stilstand komt. Er is zeker 5 miljard aan bezuinigingen nodig.

12.57 uur:
Niet alleen Hongarije, maar ook Denemarken weet nog niet of het zich bij de 17 landen wil aansluiten die een strengere begrotingsdiscipline willen gaan handhaven. Dat schrijft de Deense krant Politiken. Volgens de Deense premier Helle Thorning-Schmidt wordt dat vandaag met het parlement besproken. 'We kunnen niet ergens aan deelnemen voordat we dat aan het parlement hebben voorgelegd.'

12.51 uur:
Nog een Britse reactie op het optreden van premier Cameron. De Liberaal-democraat Lord Oakeshot beschuldigt Cameron ervan de invloed van Groot-Brittannië in Europa te ondermijnen, en de belangen van Londen boven die van de bredere economie te plaatsen, meldt de BBC. 'Het is een zwarte dag voor Europa en Groot-Brittannië. Wij zitten nu in de wachtkamer, terwijl er cruciale beslissingen worden genomen.'

12.43 uur:
De president van De Nederlandse Bank, Klaas Knot, is 'verheugd' over de uitkomst van de top van vannacht. Dat liet hij vanmiddag aan de pers weten na afloop van zijn verhoor bij de parlementaire enquêtecommissie, die de kredietcrisis onderzoekt.
'Mijn belang is dat er gewoon meer budgettaire discipline komt. Hoe dat gebeurt, of dat via een verdrag van de 27 of 17 landen is, dat is voor mij secundair. Als er maar meer discipline komt. In die zin vind ik de uitkomst verheugend.'

12.33 uur
Ook Nick Clegg, vice-premier van Groot-Brittannië en voorman van de europa-gezinde LibDems, heeft gereageerd. Volgens Clegg waren de Britse eisen 'bescheiden en redelijk'. Er waren geen eisen die macht terug naar de andere kant van het Kanaal moesten brengen, zegt Clegg.

De opmerking van de LibDems is opmerklijk, Europa-gezind als ze zijn. Veel analisten verwachten scheuren in de Britse coalitie nu Groot-Brittannië zich van Europa lijkt te verwijderen.

12.24 uur Nog een quote van Mario Draghi, baas van de Europese Centrale Bank.

'Laten we hopen dat de begrotingsafspraken duurzamer zijn dan het oude Groei- en Stabiliteitspact. De geschiedenis laat zien dat monetaire voorzichtigheid vaak wordt geofferd aan het politieke altaar', zo voegde hij toe.

12.20 uur
De persconferentie terugkijken die Mark Rutte afgelopen nacht gaf, kan hier.

12.19 uur
Ondertussen heel voorzichtig positief nieuws van Griekenland:

De Griekse economie, nog steeds in een diepe recessie, is in het derde kwartaal weer gekrompen. De teruggang was echter minder sterk dan eerder voorzien, zo bleek vrijdag uit overheidsdata.

De Griekse economie kromp in het derde kwartaal met 5 procent vergeleken met een jaar terug, waar bij een eerdere raming nog werd uitgegaan van 5,2 procent. De Griekse overheid rekent op een krimp van 5,5 procent in 2011 en 2,8 procent in 2012.

12.16 uur
Het was een lange, lange nacht in Brussel. Bekijk hier onze fotospecial.

12.10 uur
Hongarije twijfelt inderdaad nog of het mee moet gaan met de eurolanden. Het land heeft meer tijd nodig om een besluit te kunnen nemen over het nieuwe verdrag dat moet zorgen voor een strengere begrotingsdiscipline binnen de Europese Unie. Dat heeft de Hongaarse premier Viktor Orban vandaag gezegd.

Orban stelde dat het akkoord gevolgen kan hebben voor de soevereiniteit van Hongarije en dat het Hongaarse parlement daarom de tijd moet krijgen zich over de kwestie te buigen.

12.04 uur De Poolse bewindslieden zijn nog niet enthousiast over de plannen in Europa.

Nadat eerder de minister van Financiën al zijn zorgen uitte, is nu premier Donald Tusk aan de beurt. Hij heeft tegen Poolse media het volgende gezegd:

'Deze stappen zouden enorm ambitieus moeten zijn om de financiële markten te overtuigen. Het punt is de wereld te laten geloven dat de eurozone beter wordt. En ik ben er niet zeker van dat we dit doel hebben bereikt.'

12.02 uur Weer een update van het ANP de beurzen.

'De Europese beurzen lieten vrijdag na een schommelend begin een stabiel beeld zien. Na de eerste ronde van de eurotop, waarbij duidelijk werd dat er in ieder geval geen akkoord komt over een verdragswijziging voor de gehele Europese Unie, lijken beleggers de Europese politici vooralsnog het voordeel van de twijfel te geven en wachten ze de verdere ontwikkelingen af.

'De beurzen reageren eigenlijk opvallend sterk, gezien de onzekerheid die er nog heerst. Tot nu toe zijn er alleen nog informele gesprekken gevoerd in Brussel en het is wachten op het officiële akkoord. Ze moeten echter wel met wat beters komen. Maar wat het uiteindelijk gaat worden blijft een vraagteken. Het kan best zijn dat we dat zondagavond pas weten', aldus beleggingsadviseur Sijmen Plomp van Hof Hoorneman Bankiers.

De AEX-index in Amsterdam noteerde aan het einde van de ochtend 0,6 procent hoger op 301,61 punten. De MidKap-index steeg ook 0,6 procent tot 455,65 punten. De beurs in Parijs won 0,6 procent en Frankfurt klom 0,3 procent. Londen bleef onveranderd.

11.56 uur
David Milliband, labourpoliticus en oud-minister van Buitenlandse Zaken, is niet enthousiast over het akkoord. In een veel geretweete tweet stelt hij:

'Groot-Brittannië sprong samen met Hongarije in een roeiboot naast een 25 landen tellende supertanker. Dat is zwak, niet sterk.'

11.55 uur
Het zou dus kunnen dat Groot-Brittannië als enige niet meedoet aan de afspraken die gemaakt worden tussen de eurolanden. Dat zou een 'catastrophe' betekenen, zegt columnist voor de Economist David Rennie tegen de BBC.

11.50 uur
De Britse verslaggevers hebben hun gevoel voor humor in de tussentijd niet verloren. Tom Bradby, verslaggever voor ITV News: 'Ik kijk uit naar de eerste Brits/Hongaarse top in Boedapest'.

11.47 uur
Jos Heijmans, verslaggever van RTL twittert nu het volgende: 'Hongarije dat net als GB niet wil meedoen aan wijziging verdrag, twijfelt nu en doet mogelijk toch mee. Dan staat GB moederziel alleen. #EU'

11.43 uur
Volgens de werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB Nederland is met het bereikte akkoord van 17 eurolanden 'een belangrijke stap gezet naar rust in de eurozone'.

11.38 uur
Er is al een nieuwe naam bedacht voor de vier landen die zich niet willen aansluiten bij de eurolanden: CHUKS. (In het Engels: Czechs, Hungarians, United Kingdom en Swedes).

Lees hier hoe de verdeling van landen precies zit.

11.27 uur
De Litouwse president Dalia Grybauskaite heeft duidelijke woorden over de ontwikkelingen van afgelopen nacht. 'De meerderheid van de landen verwelkomt deze nieuwe stap. Eigenlijk staat Groot-Brittannië buiten de beslissingen, Europa is verdeeld.'

11.13 uur De Ieren overwegen een referendum te organiseren over de uitkomsten van de top in Brussel. Dat heeft de Ierse minister van Europese Zaken Lucinda Creighton gezegd tegen persbureau Reuters.

'Ik zou zeggen dat het 50/50 is; we zullen de details de komende weekend bekijken', zei ze.

11.09 uur Welke maatregelen zijn er genomen? Wat voor consequenties hebben die? Zijn ze wel hard genoeg?

Lees hier ons artikel: Eurotop: vooralsnog vooral halve compromissen in plaats van stevige maatregelen.

11.04 uur Ook de VVD heeft reageerd op de ontwikkelingen van vannacht. Kamerlid Mark Harbers: 'Er zijn weer stappen in de goede richting gezet. En gelukkig zijn er niet de verkeerde dingen gedaan, zoals de ECB vragen de geldpers aan te zetten. Het is goed dat er afspraken zijn gemaakt voor begrotingsdiscipline. Het liefst had ik dat gezien met 27 lidstaten, maar het was vooraf niet voor te stellen dat de Britten zouden meedoen. Ook is het belangrijk dat het IMF wordt ingezet om landen te helpen die nu hulp nodig hebben. Het IMF is bij uitstek in staat om noodzakelijke hervormingen af te dwingen.'

10.57 uur
Ook de Italiaanse kranten houden het erop dat er vannacht een Europa van twee snelheden is ontstaan. Il Sole 24 Ore schrijft: 'Cameron verdeelt Europa in twee snelheden'. Il Corriere della Sera: 'Brits nee, een twee-snelheden-Europa is geboren'. La Republica: 'Het nee van Londen, naar een Europa van twee snelheden'.

Ook The Economist kan bijna niet geloven wat er vannacht is gebeurd. 'Wij journalisten zijn waarschijnlijk nog te slaperig na een slapeloze nacht om te volledig te begrijpen wat er is gebeurd in Brussel. Wat duidelijk is, is dat na lange, moeilijke en rancuneuze onderhandelingen de Europese Unie vanochtend om 5 uur op fundamentele wijze is opgesplitst.'

10.44 uur Nog meer van de Poolse minister: 'De discussies op de top waren heel moeilijk en zullen dat blijven. Het ziet er naar uit dat de definitieve uitkomst niet per se positief zal zijn.'

10.41 uur Het is mogelijk dat er binnen enkele dagen nog een Europese top komt. Dat zei de Poolse minister van Financiën Jan Vincent-Rostowski op de Poolse radio vanmorgen.

'De geschiedenis zal niet eindigen vanavond of zelfs maandag. Ik geloof nog steeds dat deze top de zaken in de juiste richting kan duwen. Er zijn mensen die praten over een tweede top, maar dat is de zaak op de spits drijven. Het zal niet, om het mild uit te drukken, de ideale oplossing zijn.'

10.38 uur Kroatië zal overigens pas per 1 juli 2013 lid zijn van de Europese Unie. Er zullen heel wat Kroaten hopen dat alle euro-problemen dan zijn opgelost en dat de Unie tegen die tijd niet al uit elkaar is gevallen.

10.36 uur
Ondertussen heeft Kroatië getekend voor het lidmaatschap van de Unie. Daarmee wordt Kroatië het 28ste land dat zal toetreden.

10.31 uur
De Britse pers heeft - logischerwijs - heel veel aandacht voor de positie van Groot-Brittannië. De term 'waterscheiding' valt daarin opvallend vaak. Is dit het eind van de Britse rol in de Europese Unie?

Lees bijvoorbeeld deze analyse in het liveblog van de Guardian.

De Britse tabloid The Sun heeft er weer eens een briljante woordspeling van kunnen maken. 'What do you think EU are doing?', luidt de kop boven het artikel.

10.28 uur
Volgens de officiële agenda zou de officiële eurotop trouwens over twee minuten moeten beginnen. 10.30 uur staat op de agenda.

10.26 uur
GroenLinks heeft ook een verklaring de deur uitgedaan over de gemaakte afspraken van vannacht. De partij is 'ontgoocheld' over de uitkomsten van vannacht, met name het europact buiten de EU om, zoals de partij het noemt.

Uit het persbericht: 'Een europact buiten de Europese Unie om maakt het bestuur van de eurozone nog onoverzichtelijker dan het al is', stelt Jolande Sap, fractievoorzitter van GroenLinks in de Tweede Kamer. 'Het wordt bijzonder moeilijk om de Europese Commissie de voorziene rol te geven bij het afdwingen van begrotingsdiscipline en economische convergentie. Te vrezen valt dat sancties niet sneller opgelegd zullen worden, zoals de bedoeling was, maar juist ten prooi vallen aan gesoebat tussen regeringen. Het Europees Parlement dreigt helemaal buitenspel te worden gezet.'

10.20 uur
De voorzitter van de Europese Centrale Bank, Mario Draghi, is overigens te spreken over de uitkomsten van de top. Hij noemde het 'een zeer goed resultaat voor de eurzone.'

10.10 uur
De vergaderingen en onderhandelingen duurden vannacht tot 05.00 uur, maar de Europese leiders moesten vroeg het bed alweer uit. Vanochtend staat namelijk de toetredingsceremonie van Kroatië op de agenda.

Volgens een Franse journalist zijn alle leiders aanwezig, behalve de Franse president Sarkozy. Zich verslapen wellicht?

10.04 uur
En lees hier ons verhaal over de moeilijke relatie van de Britse premier David Cameron met Europa.

Een voorproefje: 'Niemand weet precies wat de Europesie visie van Cameron is. Bij voorgangers als Winston Churchill, Edward Heath en Margaret Thatcher was het duidelijk, maar de huidige premier staat erom bekend dat hij Europa het liefst negeert, al is het maar om thuis de vrede te bewaren in zijn coalitie met de liberaal-democraten.'

10.01 uur
'Het Britse veto is niet het eind van iets. Het is het begin van een verhaal met een onvoorspelbaar einde.', schrijft Nick Robinson, politiek redacteur van de BBC op zijn blog.

09.56 uur
Een update van het ANP over de beurzen die weer opkrabbelen:

'De Europese beurzen wisten vrijdagochtend de openingsverliezen grotendeels weg te werken. Beleggers verwerkten de uitkomsten van het nachtelijk overleg van de Europese regeringsleiders en lijken de genomen besluiten het voordeel van de twijfel te geven. De eurotop wordt vrijdag voortgezet.

De AEX-index in Amsterdam noteerde in de ochtendhandel 0,5 procent hoger op 301,14 punten. De MidKap-index steeg 0,4 procent tot 454,75 punten. De beurs in Parijs won 0,4 procent en Londen klom 0,1 procent. Frankfurt bleef onveranderd.'

09.55 uur
Het overzicht kwijt? Hier keurig op een rijtje welke landen het vedrag wel steunen, welke niet, en welke uitstel hebben gevraagd van hun beslissing.

09.46 uur
Ondertussen herstellen de beurzen zich. Alle beurzen - Londen, Parijs, Frankfurt, Amsterdam - staan inmiddels in de plus.

09.41 uur
Ella McSweeney, een Ierse journaliste citeert op twitter een Franse diplomaat die zich beklaagt over de rol van Groot-Brittannië.

'Groot-Brittannië is als een man die naar een vrouwenruilfeestje gaat, zonder z'n eigen vrouw mee te nemen.'

09.36 uur
De officiële mededeling van Herman van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad, staat online.

Het begint met: 'Voor de korte termijn zijn we onmiddellijke actie overeengekomen om de huidige problemen te overkomen. Voor de langere termijn hebben we nieuwe begrotingsafspraken gemaakt voor de eurozone.'

09.31 uur
Lia van Bekhoven, correspondent in Londen, twittert over de enorme gevolgen die de nieuwe positie van Groot-Brittannië kan hebben:

'#eurocrisis Gevolgen van Br isolatie enorm. Kan leiden tot referendum: in of uit de EU.'

09.27 uur
Alexander Pechtold, leider van wellicht de eurovriendelijkste partij uit het parlement, noemde de uitslag vanochtend bij BNR 'slappe hap'. 'Sinds juli zijn we bezig, eerst met de Grieken, nu met onze eigen economie. Wat nodig is, is Europa af te maken.'

Volgens hem moet er meer politieke samenwerking komen.
Europa heeft heel veel welvaart opgeleverd, aldus Pechtold. 'Het heeft een munt gebracht die krachtig is, of was vooral.'

09.25 uur
Nog even over de positie van Groot-Brittannië: Cameron noemde vannacht de weigering het EU-verdrag te wijzigen een moeilijke maar juiste beslissing

Cameron doet niet mee met wat hij noemde 'het verdrag binnen het verdrag zonder garanties'. Een grote meerderheid van de 27 Europese leiders stemde in de nacht van donderdag op vrijdag in met het opstellen van een apart verdrag om de schuldencrisis in de eurozone te bezweren. 'Als men ons geen waarborgen kan geven, kunnen we beter buiten het verdrag blijven', zei Cameron.

09.21 uur
Ondanks alle afspraken en persconferenties van vannacht: de eurotop is zeker nog niet voorbij. Vandaag moeten alle afspraken op papier worden gezet en de details worden uitgewerkt.

Daarbij moet worden voorkomen dat er een Europa van twee snelheden ontstaat - als dat al niet het geval is. De 17 eurolanden, plus 6 andere landen, komen tot gezamenlijke afspraken over de begrotingsdiscipline en automatische sancties.

Maar 4 andere landen, waaronder Groot-Brittannië en Hongarije, sluiten zich daar niet bij aan. Het Europese Verdrag zal dan ook niet worden gewijzigd.

09.12 uur
De positie van Groot-Brittannië wordt nu een heel interessante. Heeft het land zich niet enorm geïsoleerd, vragen veel Britse criticasters zich af. De Guardian noemt afgelopen nacht 'een van de meest belangrijke ontwikkelingen' in het 38-jarig Brits lidmaatschap van de Europese Unie.

Cameron wilde veel uitzonderingsposities voor Groot-Brittannië in het algemene verdrag, maar die gingen de andere Europese leiders te ver. Lees hier nog eens wat er vannacht precies is afgesproken.

09.10 uur Dit is de samenvatting van het ANP van de opening van de Europese beurzen:

'In Amsterdam is de beurs vrijdag met verlies geopend. Ook de andere Europese beurzen begonnen lager. Beleggers verwerkten de uitkomsten van het nachtelijk overleg van de Europese regeringsleiders, maar lijken vooralsnog niet overtuigd dat de Europese top een allesomvattende oplossing zal opleveren voor de schuldencrisis.

De AEX-index in Amsterdam stond na enige minuten handel 0,7 procent lager op 297,56 punten. De MidKap-index zakte 0,6 procent tot 450,46 punten. De beurzen in Parijs, Frankfurt en Londen daalden tussen 0,7 en 1,2 procent.

In de MidKap zakte SNS Reaal ruim 5 procent. Uit de testresultaten van de Europese bankentoezichthouder EBA bleek dat SNS Bank 159 miljoen euro aan extra kapitaal nodig heeft om aan de strengere eisen te voldoen. Bank en verzekeraar ING, die wel slaagde voor de test, zakte in de AEX desondanks 1,2 procent. Volgens de EBA moeten de Europese banken in totaal circa 115 miljard euro aan extra kapitaal ophalen.'

09.08 uur De reacties op de afspraken van vannacht stromen binnen: Diederik Samsom is in elk geval niet tevreden, zo twittert hij: 'Dus 25 ipv 27 landen gaan halve afspraken vastleggen in een gemankeerd verdrag. Wat een woestmakende puinhoop is er vannacht gemaakt.'

09.04 uur
De beurzen in Europa zijn zojuist opengegaan. De AEX is zojuist 0,58 procent lager geopend, Parijs staat bijna een procent lager, 0,94 procent eraf, en Londen opent 0,67 procent lager dan het slot van gisteren.

8.56 uur:
Ook de Franse president Nicolas Sarkozy spreekt van 'onaanvaardbare voorwaarden' van de kant van Groot-Brittannië. De Britten wilden een uitzonderingspositie. 'We konden dat niet accepteren', zei Sarkozy. 'Een deel van de ellende in de wereld is het gevolg van de deregulering van de financiële sector'.

8.51 uur:
Premier Rutte liet na de bijeenkomst van vannacht weten tevreden te zijn met de uitkomst. Hij bestijdt dat er sprake is van een tweedeling in Europa. Ook is er voor Nederland geen sprake van een overdrach van macht aan Brussel. De opstelling van de Britten, die een uitzonderingspositie wilden, noemde hij 'onacceptabel'.

8.45 uur:
De belangrijkste afspraken van vannacht op een rij: De 17 landen van de eurozone gaan hun begrotingsdiscipline flink versterken, door landen die zich er niet aan houden automatisch sancties op te leggen. De eurolanden stellen verder 200 miljard euro beschikbaar voor het Internationaal Monetair Fonds, in de hoop dat het IMF met een veelvoud daarvan de eurozone komt helpen. En het permanente Europese noodfonds voor eurolanden in moeilijkheden, het ESM, gaat al op 1 juli volgend jaar van start.

Lees hier het verslag van onze correspondenten in Brussel

David Cameron praat met Mark Rutte op de eurotop in Brussel. Beeld afp
David Cameron praat met Mark Rutte op de eurotop in Brussel.Beeld afp
Angela Merkel staat de pers te woord. Beeld afp
Angela Merkel staat de pers te woord.Beeld afp
null Beeld reuters
Beeld reuters
David Cameron, Angela Merkel en Nicolas Sarkozy in Brussel, gisteravond. Beeld epa
David Cameron, Angela Merkel en Nicolas Sarkozy in Brussel, gisteravond.Beeld epa
null Beeld ap
Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden