Eurlings moet ferm optreden in Rusland

Camiel Eurlings moet zich er als nieuw lid van het IOC actief voor inzetten dat de Olympische Winterspelen in Sotsji geen anti-homospelen worden.

Over een klein half jaar beginnen de Olympische Winterspelen in Sotsji. De ogen van de wereld zullen gericht zijn op de steeds slechtere mensenrechtensituatie in Rusland. Dat geeft mensen met invloed in de Olympische Beweging een belangrijke rol om te onderstrepen dat mensenrechten tijdens grote sportevenementen geëerbiedigd moeten worden.


Camiel Eurlings, oud-Tweede Kamerlid, oud-lid van het Europees Parlement en oud-minister van Verkeer en Waterstaat, liet de politiek achter zich en werd de baas van KLM. Daarnaast zal hij in september aantreden als Nederlands lid van het Internationaal Olympisch Comité (IOC). In die prestigieuze functie kan hij zich niet beperken tot het bijwonen van sportwedstrijden en - wie weet - het uitreiken van gouden plakken, maar zal hij ook de waarden uit het Olympisch Handvest moeten uitdragen.


Sport is niet alleen een mensenrecht, een land mag als gastheer van de Olympische Spelen ook geen enkele vorm van discriminatie toestaan. Homo- en biseksuele atleten en hun supporters mogen dus niet anders worden behandeld dan anderen. Om de Olympische Winterspelen toegewezen te krijgen, heeft Rusland beloofd 'de fundamentele principes van de olympische gedachte' te eerbiedigen. Dit zijn 'menselijke waardigheid, persvrijheid en een totale afwijzing van elke vorm van discriminatie'.


Wanneer Eurlings als een van de honderd leden van het IOC aantreedt, durft hij dan een lans te breken voor de vrijheid van meningsuiting, van demonstratie en van vereniging en vergadering? Zal hij het recht van Russische journalisten verdedigen om kritische stukken te schrijven over de voorbereidingen van de Spelen, of meer in het algemeen over de mensenrechtensituatie in Rusland? Of de rechten van non-gouvernementele organisaties en activisten om zonder door de overheid te worden lastiggevallen te discussiëren over het milieu, over eigendomsrechten, of andere zorgen die er zijn rond de olympische voorbereidingen?


Zal hij de rechten van gastarbeiders ondersteunen die aan de olympische stadions en infrastructuur werken, maar die worden uitgebuit? Zal hij het aandurven Rusland op te roepen zich te houden aan de beslissing van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens om gayprides toe te staan, die Rusland tot nu toe negeert?


Laten we eens kijken naar Eurlings' uitspraken die hij als politicus deed over de vrijheid van meningsuiting. In 2006 was hij namens het Europees Parlement rapporteur over Turkije. Hij moest de mensenrechtenstituatie in dat land onderzoeken om te beoordelen of Turkije klaar was om onderhandelingen te beginnen over het EU-lidmaatschap. 'Nee', was zijn antwoord. 'Nog niet. Turkije krijgt een laatste kans. Er is meer actie nodig en veel meer wetsartikelen moeten gewijzigd worden om de vrijheid van meningsuiting echt te waarborgen', zei hij. 'Het zou onacceptabel zijn als welk artikel in het Turkse wetboek van strafrecht dan ook misbruikt wordt om de vrijheid van meningsuiting te belemmeren. Alle artikelen uit dat wetboek die botsen met Europese waarden, moeten aangepast worden.'


Deze ferme taal biedt hoop. Eurlings moet die lijn vasthouden waar het gaat om de bescherming van de waarden van de olympische gedachte en fundamentele mensenrechten. Hij heeft de unieke kans om binnen het IOC mensenrechten hoog op de agenda te plaatsen en die in het openbaar te verdedigen.


Hij kan de daad bij het woord voegen tijdens de verkiezing van de opvolger van Jacques Rogge op dinsdag 10 september. Zal de nieuwe IOC-voorzitter bereid zijn om van de Russische autoriteiten te verlangen dat de anti-homopropagandawet wordt ingetrokken en dat de vrijheid van meningsuiting van journalisten en organisaties wordt hersteld?


Rusland moet zich als gastheer van de Spelen en lid van de Olympische Beweging ondubbelzinnig houden aan de verplichtingen uit het Olympisch Handvest: respect voor de beginselen van non-discriminatie en menselijke waardigheid. Het internationale recht en het Olympisch Handvest dwingen Rusland homo- en biseksuele mensen niet als tweedeklasburgers te behandelen, maar gelijkwaardig zonder hun rechten te beperken.


Is het te veel om Camiel Eurlings te vragen de fundamentele mensenrechten te beschermen? Nee, we hebben in het recente verleden gezien dat druk van het IOC helpt om positieve veranderingen af te dwingen in een land met een dubieuze staat van dienst wat betreft mensenrechten. In 1988 werden de Olympische Zomerspelen in Seoul, Zuid-Korea, gehouden. Dat land werd bestuurd door een militair regime. Er werden geregeld openbare demonstraties gehouden, die aanleiding gaven tot bezorgdheid of de waarden van de olympische beweging zouden worden geschaad. Het IOC oefende druk uit op het regime en nog vóór de Olympische Spelen werden er verkiezingen gehouden. Sindsdien heeft de democratie in Zuid-Korea zich verder ontwikkeld.


Hetzelfde moeten we met Rusland doen. Het IOC dient zijn positie te gebruiken om het Kremlin te overtuigen de anti-homopropagandawet in te trekken en alle fundamentele mensenrechten te respecteren. Als Camiel Eurlings werkelijk een aanhanger is van de universaliteit van de vrijheid van meningsuiting en andere mensenrechten, dan kan en moet hij zich er als nieuw lid van het IOC actief voor inzetten dat de Olympische Winterspelen van 2014 in Sotsji niet gedegradeerd worden tot anti-homospelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden