Eureka voor de omslagontwerper

Het eureka-moment voor de omslagontwerper kwam pas toen het binnenwerk klaar was.

null Beeld
Beeld

Gelijktijdig komen twee boeken uit over ontwerpen in oorlogstijd. Goed Fout, een overzicht van grafische vormgeving, hanteert de traditionele cesuur pro- en anti-Duits en verbeeldt die tweedeling letterlijk op de cover. Het tweede boek, V=Vorm, is een speurtocht naar het productontwerp in de periode 1940-45. Hier is meer ruimte voor de complexiteit van de oorlogstijd, waar het in praktijk vaker grijs is dan zwart of wit.

Die nuance was meteen ook het ontwerpprobleem voor Piet Gerards Ontwerpers. 'Op de eerste cover, vroeg gemaakt voor de aanbiedingsfolder, koos ik een foto van een samengestelde fiets, met kinderwagenwieltje voor', zegt Gerards. Een sterk beeld, omdat het de nooddruft en inventiviteit van die oorlogsjaren in een klap vangt. En lekker Hollands, die fiets.

Auteur Yvonne Brentjens vond echter dat het beeld te weinig verwijst naar design, haar boek gaat niet over provisorisch knutselen en zelfredzaamheid. 'Maar het is lastig om de omslag zowel een designuitstraling te geven als de morele kant ervan te belichten.' Gerards probeerde een aluminium stoel van de 'goede' Gerrit Rietveld naast een postzegel van de 'foute' schilder Pyke Koch. 'Dat levert onduidelijk beeld op.'

Pas toen het binnenwerk drukklaar was, kwam het eureka-moment. 'Ik bleef hangen aan die verduisteringslamp, een fascinerend ding.' Het is een grijszwarte bol, met klein lichtgaatje op de kop. Gerards blies de lamp op, tot hij van de pagina liep. De fitting is pas zichtbaar op de achterflap. De grote bol heeft iets prikkelends, omineus. De Swiftletter - van ontwerper Gerard Unger - bewerkte hij in de titel V=Vorm tot een sjabloonletter. Dat maakt de omslag een tikje rauwer.

De uitgever vond de bladvullende lamp iets te abstract. In het eindresultaat is hij verkleind, zodat de fitting zichtbaar is. 'Iets minder abstract, iets minder dreigend misschien. Maar goed gelukt, vind ik.'

Yvonne Brentjens: V=Vorm - Nederlandse vormgeving 1940-1945 Omslag Piet Gerards.
NAI010 Uitgevers; euro 45,-.

null Beeld x
Beeld x
null Beeld x
Beeld x
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden